طبقه متوسط از پرواز جا ماند
بعضی ایرلاینها با یک هواپیمای فرسوده به دنبال درآمدهای کلان هستند
هفت صبح| هزینه سفر هوایی در ایران، این روزها به یکی از دغدغههای جدی طبقه متوسط و حتی بخشهایی از طبقه مرفه تبدیل شده است. افزایش تحریمهای آمریکا علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی، محدودیت پرواز ایرلاینهای ایرانی در استفاده از فرودگاه کشورهایی مانند ترکیه و عمان و ... را به همراه داشته است. بهطوری که قیمت بلیت چارتری اکونومی تهران به مسقط در حال حاضر ۳۸ میلیون تومان و بلیت سیستمی اکونومی حدود ۴۹ میلیون تومان قیمت خورده است؛ با وجود اینکه سازمان هواپیمایی تذکر داده که ایرلاینها نباید قیمت بلیت را گران کنند. درحالی که قیمت بلیت هواپیما برای تهران- مسقط حدود ۲۰ میلیون تومان گران شده است.
هرچند شرایط جدید و افزایش هزینههای دلاری شرکتهای هواپیمایی، همگی دست به دست هم دادهاند تا هزینهها بالاتر بروند اما برخی شرکتهای ایرلاین آنقدر قیمت بلیت هواپیما را گران کنند که استفاده از آن برای بسیاری از ایرانیان، به یک آرزو تبدیل شده است در حالی که طبق مقررات سازمان هواپیمایی قیمتها باید براساس مبنای مشخصی افزایش پیدا کند و حتما خارج از مقررات بوده که این سازمان تذکر داده و کمیسیون عمران مجلس نیز جلساتی برگزار کرده، اما همچنان قیمت بلیت هواپیما گران است و طبقه متوسط، بهتدریج در حال از دست دادن توان استفاده از این خدمات است.
سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان نیز اعلام کرده «اخیرا تعدادی از شرکتهای هواپیمایی در برخی از مسیرهای پروازی قیمت بلیت را بالا بردهاند که بدون هماهنگی با ستاد تنظیم بازار صورت پذیرفته است. از این رو با هرگونه افزایش قیمت که مراحل قانونی را طی نکرده و به تایید ستاد تنظیم بازار نرسیده باشد، مطابق ضوابط برخورد خواهد شد.»
قیمت بلیت باید بر مبنای هزینهها تعیین شود
محمد نصیری، نایبرئیس دوم کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار هفتصبح، با اشاره به وضعیت قیمت بلیت هواپیما و ضرورت برنامهریزی برای بهینهسازی هزینههای شرکتهای هواپیمایی، گفت: در مورد هواپیما و بلیت هواپیما، باید شرایطی فراهم شود که شرکتهای هواپیمایی بتوانند توجیه اقتصادی داشته باشند و در عین حال، قیمتها به این اندازه افزایش پیدا نکند. در این خصوص، باید برنامهریزی لازم انجام شود و در مقاطع مختلف و مسیرهای مختلف، موضوع قیمت سوخت هواپیما و سایر هزینهها مورد بررسی قرار گیرد.
وی با بیان اینکه جلسات مختلفی در کمیسیون عمران برگزار شده است، افزود: در این جلسات، موضوع کاهش هزینهها و قیمت بلیت هواپیما بررسی شده تا مبالغ بهگونهای تنظیم شود که طبقه متوسط جامعه نیز بتوانند از این خدمات استفاده کنند. هرچند هواپیما فقط به مسافر محدود نمیشود و توسعه یک منطقه در حوزههای مختلف صنعت، بهداشت و درمان نیز به هواپیما بستگی دارد.
نصیری با تاکید بر اینکه این موضوعات باید بهصورت ریز در کمیته هوایی کمیسیون عمران بررسی شود، تصریح کرد: در طول چند روز آینده، این موضوعات در کمیسیون بررسی خواهد شد تا افزایش لحظهای قیمت بلیت هواپیما بهطور جدیتر مورد توجه قرار گیرد و بتوانیم قیمتها را به سطحی برسانیم که طبقه متوسط جامعه نیز توان استفاده از آن را داشته باشند. در حال حاضر، طبقه ضعیف عملاً نمیتواند از هواپیما استفاده کند و طبقه متوسط نیز بهتدریج در حال از دست دادن این توانایی است.
نایبرئیس دوم کمیسیون عمران مجلس با اشاره به هزینههای شرکتهای هواپیمایی، گفت: «سازمان هواپیمایی و شرکتهای هواپیمایی معتقدند با توجه به افزایش قیمتها و دلاری بودن برخی هزینهها، باید قیمتها افزایش یابد. ما باید قیمتها و موضوعات نظارتی را کاملاً استخراج کنیم. دولت و حاکمیت به شرکتهای هواپیمایی خدمات و امکاناتی ارائه میدهند و باید این خدمات را رصد کرده و برنامهریزی لازم را برای کنترل نرخ هواپیما انجام دهیم.»
وی با اشاره به نقش مرکز پژوهشهای مجلس، گفت: «از مرکز پژوهشها خواستهایم این موضوع را بهطور کامل استخراج کند؛ از جمله قیمت سوخت، مصرف، و هزینههای مختلف در حوزه هواپیمایی. این یک تیغه دو لبه است؛ از یک سو باید قیمتگذاری شرکتهای هواپیمایی را بهگونهای ببینیم که این شرکتها تعطیل نشوند و از سوی دیگر، نگاه ما این است که همه مردم بتوانند از این خدمات استفاده کنند. بسیاری از نگاههای توسعه ما در حوزههای صنعت، معدن، بهداشت، درمان و گردشگری مستلزم وجود هواپیماست. با توجه به تحریمها، ورود هواپیما به کشور با محدودیت مواجه است و باید شرایط خاص را مدیریت کنیم. باید هزینههای تمامشده شرکتهای هواپیمایی را استخراج کنیم و بر مبنای آن، خروجی مطلوب را برای مردم عزیزمان فراهم کنیم.»
دلاری بودن هزینهها عامل تشدیدکننده گرانی
واقعیت این است که هنگامی که یک ایرلاین ایرانی نمیتواند از فرودگاههای بینالمللی استفاده کند، مجبور است مسیرهای طولانیتری را طی کند، سوخت بیشتری مصرف کند و هزینههای نگهداری و خدمات فرودگاهی را افزایش دهد. همه این عوامل، در نهایت به افزایش قیمت بلیت هواپیما منجر میشود. یکی از مهمترین عواملی که به گرانی بلیت هواپیما دامن میزند، هزینههایی مانند تأمین قطعات یدکی، سوخت، خدمات فرودگاهی، بیمه و حتی حقوق برخی کارکنان متخصص بودن، همگی به دلار وابسته هستند. با افزایش نرخ دلار به ۲۳۰ هزار تومان این هزینهها نیز به طور قابل توجهی افزایش مییابد.
شرکتهای هواپیمایی، این هزینهها را بهانه کردهاند و قیمت بلیت را افزایش دادهاند اما این هزینه دو برابر نشده که قیمت بلیتها دو برابر شود و اینها نشان میدهد مقررات رعایت نمیشود و دستگاههای نظارتی نیز کارکردی ندارند چون هرگاه فشار افکار عمومی افزایش یابد اعلام میکنند که هزینه برای ایرلاینها به قدری بالا رفته که اگر بلیت گران نشود ایرلاینها تعطیل میشوند اما نکته اینجاست که این افزایش قیمت، با توان مالی مردم همخوانی ندارد، نتیجه کاهش تقاضا نیز کاهش درآمد شرکتهای هواپیمایی خواهد بود که خود، چرخهای معیوب را ایجاد میکند.
سازمان هواپیمایی کشوری، به عنوان نهاد نظارتی، در دورههای مختلف، تذکراتی درباره افزایش قیمت بلیت هواپیما میدهد اما واقعیت این است که این تذکرات، تأثیر چندانی در کنترل قیمتها نداشته چون تا زمانی که ضمانت اجرایی وجود نداشته باشد این گفتار درمانی کارایی ندارد. در چنین شرایطی دولت و حاکمیت، خدمات و امکاناتی به شرکتهای هواپیمایی ارائه میدهند که شامل تخصیص سوخت یارانهای، تسهیلات ارزی و سایر حمایتها است. به همین دلیل باید قیمت بلیت نیز کنترل شود چون در نهایت در مقطع کنونی حملونقل هوایی باید جدیتر گرفته شود در غیر اینصورت تامین مواد اولیه صنایع کوچک مانند دارو نیز دچار اختلال میشود.
علیرضا نوین نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی در همین رابطه با اشاره به اینکه سوخت هواپیما همچنان با همان قیمت دولتی و یارانهای در اختیار شرکتهای هواپیمایی قرار میگیرد، گفت: «انتظار داریم شرکتها ملاحظات لازم را رعایت کنند و از افزایشهای غیرمنطقی جلوگیری شود. کمیسیون عمران نیز جلسهای در این زمینه برگزار خواهد کرد و موضوع را مورد بررسی قرار میدهد. آنچه بارها گفته شده این است که افزایش خودسرانه و بیرویه قیمت بلیت از سوی شرکتهای هواپیمایی قابل قبول نیست و غیرقانونی است.»
خالی فروشی انجمن صنفی ایرلاینها
درواقع بر اساس قانون، قیمتگذاری بلیت هواپیماها ممنوع شده و یک انجمن صنفی در این رابطه تصمیم میگیرد. هر از گاهی که اراده میکنند و محدودیتهایی در سایر موارد پیش میآید، سوءبهرهبرداری میکنند. از طرف دیگر ایرلاینی با یک هواپیمای قدیمی که عمر مفیدش تمام شده، همان قیمتی را میگیرد که یک ایرلاین تازهنفس میگیرد.
گرانفروشی و افزایش قیمتها بحثی جداست، ولی هیچگونه احترام برای مسافران قائل نمیشوند. در همین رابطه حبیب قاسمی عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی اعلام کرده است که «انجمن صنفی که تشکیل دادهاند افزایش قیمت میدهد و بعضی اوقات خودشان به صورت چارتری خالیفروشی میکنند و نظارتی نیست. ما روی این قضیه گلایهمند هستیم و امیدواریم در کمیسیون اصل ۹۰ این موضوع را در دستور کار قرار دهیم.»
