از عملیات کماندار چابک آمریکایی‌ها چه می‌دانید؟
اولین حمله موفقیت‌آمیز علیه یک نفتکش با پرچم جدید، در چارچوب عملیات «اراده جدی» آمریکا
هفت صبح، محبوبه کلانتری| اشتباه نکنید؛ این بار قرار نیست از یک شخصیت تاریخی مثل آرش کمانگیر یا فرمانده قورچی و کمانداران دوره صفویه بنویسم. برگی از تاریخ امروزمان را به عملیات «کماندار چابک» اختصاص دادیم؛ این نام یکی از عملیات‌های جنگی و یکی از صدها جنایت‌‌های ایالات متحده علیه ایران است. دقیقا 39 سال پیش در روز 28 مهر 1366 (۱۹ اکتبر ۱۹۸۷)، آمریکا اولین عملیات نظامی و دریایی خود علیه ایران را انجام داد. از روزهایی می‌نویسم که آمریکایی‌ها با حمله به تأسیسات نفتی رشادت و رسالت، از سقف ظرفیت تولید و صادرات نفت ایران کم کردند و امروز خود خوب می‌دانند همین امر از طرف ایران تهدید و هدفی مشروع برای زدن چاه‌های نفت شرکایش در منطقه است.
از پنجه عقاب تا چکش نیمه‌شب
این در شرایطی است که پیش‌تر، آمریکایی‌های جنایتکار با انجام عملیات «پنجه عقاب»، در سال 1359 که در ایران به عملیات طبس معروف است، درصدد آزادسازی آمریکایی‌های گروگان گرفته‌‌شده در سفارت آمریکا در تهران بودند؛ اما این عملیات با شکست و خفت و خواری آنها روبه‌رو شد. گفتنی اینکه حملات نظامی آمریکا به ایران به این دو مورد ختم نمیشود. آمریکایی‌های بدذات سومین عملیات جنگی خود را در سال 1367 با نام «آخوندک» انجام دادند که آن هم حمله‌ای دریایی در اواخر جنگ ایران و عراق بود.
در این حمله، ناو سهند یکی از پیشرفته‌ترین کشتی‌های ناوگان ایران در خلیج فارس غرق شد. و اکنون (سال 1405) این تجاوزات و حملات نظامی آمریکا علیه ایران همچنان ادامه دارد و به جنگی تمام‌عیار تبدیل شده است. عملیات «چکش نیمه‌شب» حمله این کشور به سایت‌های هسته‌ای ایران در جنگ 12روزه، عملیات ترور و به شهادت رساندن رهبر شهید انقلاب در تهران، حمله به مدرسه میناب، حمله به جزیره خارگ، قشم و لارک از دیگر حملات و اقدامات نظامی آمریکا در ایران است.
شلیک موشک ضدکشتی کرم ابریشم
در 25 مهر 1366، نیروهای ایرانی یک موشک ضدکشتی کرم ابریشم را از سکویی در سواحل شمال غربی ایران و از شبه‌جزیره فاو که تحت اشغال ایران بود، شلیک کردند. این موشک در آب‌های آزاد خلیج فارس حرکت کرد و به یک نفتکش کویتی با پرچم آمریکا به نام «ام. وی. سی‌آیل‌سیتی» که در نزدیکی کویت لنگر انداخته بود، برخورد کرد. موشک به سکان کشتی و محل اقامت خدمه اصابت کرد که باعث نابینایی ناخدای آن، یک شهروند آمریکایی و زخمی شدن 18 نفر از خدمه شد.
این اولین حمله موفقیت‌آمیز علیه یک نفتکش با پرچم جدید، در چارچوب عملیات «اراده جدی» آمریکا بود. طی این عملیات، آمریکا در تلاش بود کشتی‌های کویتی را در برابر حمله نیروهای ایرانی در جریان جنگ ایران و عراق اسکورت و محافظت کند. مقامات آمریکایی تلاش زیادی کردند تا نشان دهند این حمله پس از رها کردن نفتکش توسط اسکورت‌های دریایی آنها رخ داده است؛ با این وجود، کاخ سفید تصمیم گرفت ضربه‌ای تلافی‌جویانه وارد کند. سه روز بعد (16 اکتبر)، نیروی دریایی ایالات متحده عملیات «کماندار چابک» را آغاز کرد.
حمله آمریکا به دو سکوی نفتی در خلیج فارس
28 مهر 1366 و در بحبوحه جنگ ایران و عراق، در حالی که دو کشور رسما در جنگ با یکدیگر نبودند، نیروهای دریایی ایالات متحده در پاسخ به حمله موشکی ایران به نفتکش کویتی، با حمله به دو حوزه و سکوی نفتی ایران به نامهای «رشادت» و «رسالت» در خلیج فارس و آب‌های متعلق به ایران، عملیات «کماندار چابک» خود علیه ایران را آغاز کردند.
محل تقریبی سکوها و عملیات
مقامات آمریکایی گفتند که این سکوها توسط نیروهای ایرانی به‌عنوان پست‌های فرماندهی و کنترل، مجهز به رادارهایی برای ردیابی کشتی‌ها در منطقه و تجهیزات ارتباطی برای انتقال پیام‌ها بین سرزمین اصلی و نیروهای ایرانی فعال در نزدیکی سکوها، مورد استفاده قرار می‌گرفتند. آنها معتقد بودند ایران از این تأسیسات برای حملات قایق‌های کوچک علیه کشتی‌های غیرمتخاصم استفاده می‌کرد!
اهمیت اقتصادی تأسیسات نفتی منهدم‌شده
تأسیسات نفتی «رشادت» و «رسالت» و سکوهای نفتی آنها که 40حلقه چاه نفت را به هم متصل می‌کردند، برای تولید روزانه حدود ۲۰۰ هزار بشکه نفت احداث شده بودند. این تأسیسات، نفت را از این چاه‌ها جمع‌آوری و با انتقال آن به جزیره «لاوان»، برای صدور به خارج آماده می‌کردند. در طول جنگ تحمیلی، عراق با حملات مکرر خود به سکوهای نفتی، خساراتی به آنها وارد می‌کرد. ناوهای جنگی آمریکا در خلیج فارس نیز در دو مرحله به این تأسیسات حمله کردند که منجر به انهدام آنها شد. در واقع در نتیجه این دو حمله (کمانگیر چابک و آخوندک)، مجموعاً بیش از ۵۲۰ هزار بشکه از سقف ظرفیت تولید و صادرات نفت ایران کاسته شد؛ این رقم جدای از ارزش مادی چهار سکوی دریایی منهدم‌شده توسط آمریکا بود.
پرونده دیوان بین‌المللی دادگستری پس از حمله
سال‌ها بعد، در ۲ نوامبر ۱۹۹۲، ایران از ایالات متحده به دیوان بین‌المللی دادگستری شکایت کرد و خواستار پرداخت غرامت از سوی ایالات متحده شد. این اقدام، آغاز یک نبرد حقوقی طولانی در دیوان بود. در ۶ نوامبر ۲۰۰۳، دیوان تصمیم نهایی خود را گرفت و با 14 رأی موافق در مقابل دو رأی مخالف، حکم داد که حملات تلافی‌جویانه نیروی دریایی ایالات متحده علیه برخی از سکوهای نفتی ایران در خلیج فارس در سال‌های 1987 و 1988، استفاده غیرقانونی از زور محسوب می‌شود اما پیمان مودت ایران و آمریکا به سال ۲۳ مرداد ۱۳۳۴- ۱۵ اوت ۱۹۵۵) را نقض نمی‌کند. این حکم هم در مورد عملیات «کماندار چابک» در سال ۱۹۸۷ و هم در مورد عملیات «آخوندک» در سال ۱۹۸۸ صدق می‌کرد. با این حال، دیوان حکم داد که اقدامات ایالات متحده پیمان خاصی را نقض نکرده و بر این اساس، ادعای جمهوری اسلامی ایران برای جبران خسارت نیز قابل تأیید نیست.
