گذر زمان | میدان تجریش تهران ۷۰ سال پیش وقتی بیابان بود
عکسی قدیمی از میدان تجریش در سال 1335، تصویری متفاوت از یکی از شلوغ ترین نقاط امروز تهران نشان می دهد. تجریش در آن سال ها هنوز فاصله زیادی با چهره امروزی خود داشت و بخش زیادی از اطراف آن را باغ ها، خانه های روستایی و زمین های باز تشکیل می داد. این منطقه که زمانی ییلاق تهران و محل رفت و آمد اشراف قاجاری بود، در دهه های بعد به یکی از مهم ترین مراکز شهری شمال تهران تبدیل شد.
در آن دوران، تجریش هنوز حال و هوای روستایی و ییلاقی خود را تا حد زیادی حفظ کرده بود. خانه های خشت و گلی، کوچه های باریک و پر پیچ و خم و باغ های فراوان، بخش مهمی از بافت این منطقه را تشکیل می دادند. جمعیت تجریش نیز در مقایسه با امروز بسیار اندک بود و در برخی محله های آن مجموع خانواده ها به حدود 150 خانوار می رسید.
تجریش قدیم از سه محله اصلی بالا، پایین و قلعه نو تشکیل می شد و مناطقی مانند باغ فردوس، زعفرانیه، الهیه، ظهیرالدوله، دزاشیب و قیطریه در محدوده و اطراف آن قرار داشتند. وجود قنات های متعدد نیز باعث شده بود باغ های این منطقه سرسبز و آباد باشند.
از روستا و ییلاق تا یکی از شلوغ ترین نقاط تهران
تجریش سابقه ای بسیار قدیمی دارد و نام آن در منابع تاریخی با عنوان «طجرشت» نیز آمده است. این منطقه به دلیل آب و هوای خنک، از گذشته مورد توجه مردم تهران قرار داشت. حتی طغرل سلجوقی نیز در زمان گرمای هوا به این منطقه پناه برده بود و در همین محدوده درگذشت.
در دوره قاجار، اهمیت تجریش بیشتر شد و این منطقه به یکی از ییلاق های محبوب درباریان و ثروتمندان تهران تبدیل شد. باغ های بزرگ و خانه های ییلاقی در گوشه و کنار آن ساخته شدند و چهره منطقه به تدریج تغییر کرد.
مرکز اصلی تجریش نیز امامزاده صالح بود. در اطراف این بنا، بازار شکل گرفت و به مرور زمان به مرکز اقتصادی منطقه تبدیل شد. چنار بزرگ امامزاده صالح نیز یکی از معروف ترین نشانه های تجریش قدیم بود؛ درختی که سال ها در این منطقه قرار داشت و مسافران و گردشگران را شگفت زده می کرد.
خیابان هایی که راه را برای تغییر باز کردند
تغییر بزرگ تجریش از زمانی سرعت گرفت که راه های ارتباطی آن با تهران توسعه پیدا کرد. در دوره پهلوی، جاده قدیم شمیران که مسیر خیابان دکتر شریعتی امروزی است، آباد و سنگفرش شد و رفت و آمد به این منطقه آسان تر شد.
با افزایش استفاده از خودرو و گسترش تهران، جمعیت بیشتری به سمت تجریش آمدند. باغ های قدیمی کم کم جای خود را به خانه ها و ویلاها دادند و بعدها همین ویلاها نیز جای خود را به ساختمان های بلند دادند.
به این ترتیب، تجریش آرام آرام از یک روستای ییلاقی در شمال تهران به یکی از مهم ترین مراکز شهری پایتخت تبدیل شد. تصویری که از میدان تجریش در سال 1335 باقی مانده، شاید امروز بیش از هر چیز یادآور روزگاری باشد که هنوز خبری از شلوغی و ساختمان های سر به فلک کشیده امروزی نبود و بخش زیادی از این منطقه را باغ، زمین های باز و خانه های ساده تشکیل می داد.
عکس های قدیمی مانند تصویری که محمود پاکزاد از میدان تجریش ثبت کرده، فرصتی هستند تا برای لحظه ای به تهران گذشته نگاه کنیم؛ شهری که در فاصله چند دهه، چهره ای کاملا متفاوت پیدا کرده است.
