سرگذشت زمین‌های جدا شده از پارک ملی بمو

گروه محیط زیست|  خبر منتشر شده درباره واگذاری 57 هکتار از اراضی پارک ملی بمو به محیط‌بانان آنقدر ابهام دارد که نیاز به توضیحات تکمیلی مقامات استان برای تشریح آن احساس می‌شود. اینکه این اراضی در کجای پارک ملی قرار داشته و طی چه سازوکاری برای حفظ حقوق محیط‌بانان بخشی از پارک ملی بمو به آنها واگذار می‌شود، دو سوال از ده‌ها پرسشی است که به محض دیدن خبر در ذهن نقش می‌بندد.

معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست فارس توضیح می‌دهد که ماجرا مربوط به دهه 80 و دعوای اوقاف با محیط زیست بر سر مستثنیاتی است که به این پارک ملی ملحق می‌شود؛ اما در نهایت با تصمیم شورایعالی محیط زیست این اراضی از پارک ملی بمو جدا شده و در اختیار صاحبش قرار می‌گیرد. اداره کل محیط زیست فارس هم با هدف حفظ حقوق محیط‌بانان بخشی از اراضی منتزع شده را با همراهی بنیاد مسکن این اداره، برای محیط‌بانان اجاره می‌کند.

خبر واگذاری 57 هکتار از اراضی پارک ملی بمو به محیط‌بانان از آن خبرهای پرابهامی است که در صفحه اینستاگرامی خبرگزاری فارس استان فارس منتشر می‌شود؛ ولی هیچ اثری از اصل خبر روی سایت این خبرگزاری نیست. نبود اصل خبر روی سایت حتی اصالت موضوع منتشر شده در صفحه مجازی منتسب به این خبرگزاری را هم زیر سوال می‌برد. در متن منتشر شده به نقل از لیلا تاج گردون مدیر کل حفاظت محیط زیست فارس، خبر این واگذاری نقل می‌شود.

بر اساس متن منتشر شده، مدیر کل حفاظت محیط زیست استان فارس خبر می‌دهد که «در جریان پیگیری‌ها و مصوبات مرتبط با تامین اراضی، بخش مهمی معادل 57 هکتار از اراضی که برای پرسنل و محیط بانان استان فارس در نظر گرفته شده بود، با تماس مستقیم با دکتر خاموشی در سازمان اوقاف کشور، به‌طور کامل حفظ شد تا حق زحمات شبانه روزی محیط‌بانان محفوظ بماند. ما هرگز اجازه ندادیم حقوق قشر زحمتکش محیط‌بانان زیر پا گذاشته شود و این اراضی با دقت و حساسیت بالا مدیریت شد تا دغدغه‌های معیشتی و رفاهی این همکاران در سنگر حفاظت از طبیعت تا حد امکان پاسخ داده شود».

ماجرا چیست؟

آنچه مدیرکل محیط زیست فارس مطرح می‌کند؛ این پرسش را در ذهن به‌وجود می‌آورد که اراضی اختصاص یافته به محیط بانان در کجای پارک ملی بمو قرار داشته و اساسا ماجرا چیست؟ نبی‌الله مرادی معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست فارس در گفت‌وگو با هفت‌صبح توضیح می‌دهد که در سال 1402 و 1403، 1341 هکتار از پارک ملی بمو بر اساس مصوبات جلسات 37 و 38 شورایعالی محیط زیست از این پارک ملی جدا می‌شوند. زیرا این اراضی مورد اختلاف سازمان اوقاف بوده و حکم مستثنیات را داشته است. بخشی هم اراضی ملی بودند که برای مسکن ملی، مورد درخواست دستگاه‌های مربوطه قرار داشته است.

مرادی به پیشینه ادعای اوقاف اشاره می‌کند. گویا از دهه 80، اراضی منتزع شده از پارک ملی مورد پیگیری اوقاف بوده و حداقل 870 هکتار از زمین اختلافی به مجموعه اهل بیت واگذار می‌شود و این زمین، در قالب بوستان گلستان به مردم واگذار می‌شود. مسکن ملی هم مورد پیگیری شدید استان بوده به همین دلیل، در جلسه شورایعالی محیط زیست شخص استاندار وقت حضور می‌یابد و موضوع انتزاع اراضی مورد درخواست را پیگیری می‌کند، تا به مطالبه مردم پاسخ داده شود. نهایتا با دستور خاص رئیس جمهور وقت یعنی سید ابراهیم رئیسی، قرار می‌شود که این اراضی از پارک ملی بمو منتزع شوند تا مشکلات مردمی که با اوقاف طرف بودند، حل شود.

 آغاز مذاکره با اوقاف

به گفته مرادی، بعد از انتزاع زمین‌ها از پارک ملی، مدیریت آن بر عهده متولی بوده و اوقاف هم تصمیم می‌گیرد که این اراضی را در قالب اجاره واگذار کند. به همین خاطر تعاونی مسکن محیط زیست فارس با این مجموعه وارد مذاکره می‌شود و موفق می‌شود که 57 هکتار از بخش منتزع شده را با کاربری باغ، برای اعضایش اجاره کند.

معاون محیط‌زیست طبیعی فارس توضیح می‌دهد که این اراضی چون ملکی نیست و مربوط به اراضی ملی هم نیست، نمی‌توان در قالب واگذاری اراضی ملی از آنها بهره‌ برد. اوقاف برای اجاره دادن زمین‌ها یک پذیره توسط کارشناس رسمی دادگستری تعیین می‌کند و مبلغ این پذیره از متقاضی اجاره زمین، دریافت می‌شود. در حال حاضر تعاونی مسکن محیط زیست فارس هم این پذیره را پرداخت کرده است.

اگر قرار باشد در آینده زمین‌های مورد اجاره به محدوده شهری ملحق شوند و اوقاف با این موضوع موافقت داشته باشد، متقاضیان بابت تغییر کاربری از باغی به مسکونی یا هر کاربری دیگری باید یک هزینه جدید پرداخت کنند اما فعلا زمین با کاربری باغ توسط تعاونی مسکن محیط زیست اجاره شده است.  مرادی می‌گوید که مستاجران این زمین‌ها باید طرح‌های مرتبط با باغ را در زمین پیاده کنند و اجاره سالانه هم به اوقاف پرداخت کنند. اکنون تعاونی مسکن محیط زیست فارس اجاره سه ساله زمین‌ها را که بیش از 300 و خرده‌ای میلیون تومان است، توسط اعضایش پرداخت کرده و پذیره اول که حدود 285 میلیارد تومان است هم به اوقاف پرداخت شده است.

زمین منتزع شده، محل گدار  حیات وحش نیست

معاون محیط‌زیست طبیعی محیط‌زیست فارس درباره ارزش زیستی زمین منتزع شده، توضیح می‌دهد که قبل از انتزاع مناطق تحت مدیریت محیط زیست، یک فرآیند تقریبا طولانی طی می‌شود و همه مسائل کارشناسی، قبل از تصمیم نهایی، مورد توجه قرار می‌گیرد. متقاضیان این انتزاع هم در جلسه شورایعالی، مباحث خود را مطرح کرده و جلسه را به اغنا می‌رسانند و بعد تصمیم نهایی گرفته می‌شود. 

به گفته مرادی، زمین جدا شده از پارک ملی بمو، چسبیده به شهرک صدرا بوده و در نتیجه شاهد تجمع حیات‌وحش در آن نبودیم. به صورت موردی گزارش‌هایی از حضور حیات وحش در این اراضی داشتیم. تنوع زیستی شامل بحث فون و فلور است و ارزش زیستگاهی به کیفیت آن هم باز می‌گردد و نمی‌توان گفت که پوشش گیاهی در آنجا وجود نداشته اما از این نظر که محل گدار حیات وحش یا زیستگاه امن حیات وحش باشد، این‌گونه نبود زیرا این زمین چسبیده به بافت شهرک صدرا بوده است.

معاون محیط‌زیست طبیعی فارس توضیح می‌دهد که طبق قانون اگر قرار باشد بخشی از حوزه مناطق حفاظت شده از چرخه مدیریت محیط زیست خارج شود، موضوع در شورایعالی محیط زیست باید بررسی شود. ریاست جلسه برعهده رئیس جمهور بوده و اعضای مختلفی در این جلسه حضور دارند. دبیری آن هم برعهده سازمان محیط زیست است. زمین جدا شده از پارک ملی بمو با نظر شورایعالی محیط زیست از زیر نظر سازمان محیط زیست خارج شده و بعد از این خروج، اختیار متولی توسعه است که به چه شکلی کاربری زمین را مدیریت کند.