صحنه مسئولیت دارد
روایت خودکشی یکی از شخصیت‌های کودک در نمایش «آرزوهای کوچک»، با وجو رویکرد خیرخواهانه آن، ضرورت ارزیابی تخصصی آثار نمایشی و نظارت بر محتوای اجراهای ویژه کودکان را برجسته می‌کند
هفت صبح/ دکتر نسیبه ابراهیمی تکامجانی| دیشب به همراه دخترم به تماشای نمایش «آرزوهای کوچک» به نویسندگی محمدرضا کوهستانی و کارگردانی حسین پارسایی رفتیم.ساختار موزیکال و اجرای ریتمیک، آوازهای زیبا، مضمون اجتماعی (کودکان بی‌سرپرست)، محتوای آموزشی (تبدیل آرزو به مطالبه) و پایان‌بندی تعاملی از نقاط قوت و بعضاً منحصربه‌فرد این نمایش بود. از طرفی، تمام عواید این نمایش صرف امور نیکوکارانه مربوط به کودکان بی‌سرپرست می‌شد.
با این حال، در بخشی از نمایش که بنا بر توصیه سازندگان، «به دلیل طرح برخی معضلات اجتماعی، برای گروه سنی زیر ۱۲ سال توصیه نمی‌شد» (هرچند کودکان در همه گروه‌های سنی در سالن حضور داشتند)، به موضوع خودکشی به شکلی عریان اشاره شد.یکی از قهرمانان داستان، «خوشگله»، پسربچه‌ای حدوداً ۱۲ ساله است که پس از آنکه درمی‌یابد دختر ۷ تا ۸ ساله مورد علاقه‌اش، «بلبل»، که با او قرار ازدواج گذاشته، در واقع خواهرش است، خودکشی می‌کند. سپس با جزئیات، نحوه خودکشی (ناموفق) خود را شرح می‌دهد: «قرص‌های خواب بابا (مسئول پرورشگاه) را برداشتم و خوردم، به اتاقی رفتم و در آن را قفل کردم و لوله بخاری را جدا کردم و خودم را خفه کردم.»
طرح این مسئله ارتباطی با ماجراهای قبل و بعد داستان نداشت و به‌سادگی قابل حذف بود. با این حال، به نظر می‌رسد از نگاه نویسنده و کارگردان، طرح این معضل اجتماعی به‌خودی‌خود موجب آسیب بیشتر نمی‌شد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) در راهنمای Preventing Suicide: A Resource for Filmmakers and Others Working on Stage and Screen (۲۰۱۹) صراحتاً توصیه می‌کند: «از به تصویر کشیدن عمل یا روش خودکشی خودداری کنید» و «برای محتواهایی که تماشاگران زیر ۱۸ سال را هدف قرار می‌دهند، راهنمایی‌هایی برای والدین ارائه دهید.» این سند تأکید می‌کند که نمایش احساساتی خودکشی روی صحنه می‌تواند به خودکشی‌های تقلیدی منجر شود و هنرمندان باید در این زمینه احتیاط کنند.
انجمن بین‌المللی پیشگیری از خودکشی (IASP) نیز هشدار می‌دهد که «اثر سرایت (تقلید) واقعی است» و نمایش روش خودکشی، حتی با وجود پیام هشداردهنده، خطر آسیب را کاهش نمی‌دهد. کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد (ماده ۱۷) از دولت‌ها می‌خواهد دستورالعمل‌های مناسبی برای حمایت از کودکان در برابر اطلاعات و موادی تدوین کنند که ممکن است به رفاه آن‌ها آسیب برساند.
به نظر می‌رسد علاوه بر ضرورت پیگیری حذف این بخش از نمایش در اجراهای آینده، نظارت بر محتوای نمایش‌های کودک و نوجوان از سوی متخصصان روان‌شناسی و روان‌پزشکی کودک و نوجوان، در راستای تعهدات بین‌المللی ایران ذیل کنوانسیون حقوق کودک، امری ضروری است.
پ.ن: پس از صحبت با کارگردان نمایش، با وجود مخالفت او با حذف محتوای مربوط به خودکشی و اصرارش بر حفظ این بخش، رده سنی نمایش به بالای ۱۸ سال افزایش یافت. این اقدام شایسته است، ولی به دلیل نبود نظارت کافی بر حضور کودکان و نوجوانان در سالن، به‌خودی‌خود نمی‌تواند عامل بازدارنده‌ای باشد.
