‌میراث سیاستمداری میانه‌رو | دو بار به او ظلم شد و سکوت کرد

‌گروه سیاسی| مراسم یادبود شهید علی لاریجانی، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی و رئیس سابق مجلس شورای اسلامی، روز گذشته در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران با حضور خانواده آن شهید برگزار شد. در این مراسم سید مصطفی محقق داماد، غلامعلی حدادعادل، علی مطهری، حسین غفاری، علی مطهری و حمید طالب‌زاده سخنرانی کردند و با حضور خانواده لاریجانی از کتاب «چنین گفت مجتهد فلسفه» به قلم این شهید رونمایی شد.

‌محمدرضا لاریجانی: توصیه‌اش پذیرش تکثر اجتماعی بود

‌‌محمدرضا لاریجانی، پسر شهید علی لاریجانی در این مراسم در وصف پدرش گفت: «از همان سال‌های کودکی احساس می‌کردیم با شخصیتی ممتاز و متفاوت مواجه هستیم و این برداشت ذهنی، به‌واسطه نوع تعاملات و رفتارهای مادرمان در زندگی شکل گرفته بود. ما از همان دوران می‌دیدیم که مادرمان بسیار فراتر از نقش همسری عمل می‌کند و بسیاری از مسئولیت‌هایی را که عرفا برعهده مرد خانواده است، بر دوش می‌گیرد؛ آن هم نه به‌گونه‌ای که بخواهد بعدها این فداکاری‌ها را یادآوری کند یا به رخ بکشد، بلکه گویی انجام این مسئولیت‌ها را وظیفه خود می‌دانست و فراتر از آنچه عرف انتظار داشت، به آن عمل می‌کرد.

همین نوع مواجهه با زندگی و سبک عملی ایشان به ما نشان می‌داد که با شخصیتی متفاوت روبه‌رو هستیم. برای ما این پرسش مطرح می‌شد که مادرمان چه چیزی در پدرمان دیده است که حاضر است این‌گونه فداکاری کند». او با اشاره به حمایت‌های همسر شهید علی لاریجانی در فراز و نشیب‌های زندگی گفت: «در موقعیت‌های مختلفی که در زندگی پیش می‌آمد، ایشان همواره به ما می‌گفتند که مسائل را خودمان حل می‌کنیم و کسی چیزی به بابا نگوید زیرا بابا کار مهمی برای انجام دادن دارد و باید ذهنش متمرکز بماند».

فرزند شهید لاریجانی تأکید کرد: «ما حتی در آخرین لحظات نیز این فداکاری‌ها را دیدیم. وقتی یک مرد به چنین جایگاهی می‌رسد و به چنین ویژگی‌هایی دست پیدا می‌کند، نباید از نقش یار وفادار او در زندگی غافل شد. ما این مسئله را از نزدیک شاهد بوده‌ایم و روایتگر آن هستیم». او همچنین مطرح کرد: «اگر ایشان امروز در بین ما بود به مسئولان توصیه می‌کردند تکثر اجتماعی که در جامعه ایران است پذیرفته و از ظرفیت آنان استفاده شود».

سیمایی: لاریجانی مظهر عقلانیت سیاسی بود

حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز این مراسم درباره اوصاف شخصیتی و فکری علی لاریجانی گفت: «بانک جهانی مولفه‌هایی را برای حکمرانی خوب برشمرده است، این مولفه‌ها حاکمیت قانون، مشارکت، شفافیت و زیربنای آنها یعنی عقلانیت است‌. عقلانیت ویژگی است که در علی لاریجانی خیلی برجسته بود. امروز احتمال خطای عقل کمتر شده است چراکه وقتی موضوعی را به عقلا می‌سپارید عقلا و اندیشکده‌ها و پژوهشکده‌ها این امر را تحلیل می‌کنند که تصمیم چه آثاری دارد؟

در آمار نیز اثبات شده است عقل جمعی معصوم‌تر است و هرچه میزان مشارکت عقلا بالاتر رود احتمال خطا کمتر می‌شود. باید عقل را در سیاست بیش از آنکه اکنون هست وارد کرد. خیلی اوقات در سیاستگذاری با عقل جمعی چیزی را می‌فهمیم اما به آن اعتماد نمی‌کنیم». او همچنین مطرح کرد: «شهید لاریجانی مظهر عقلانیت و سرمایه ملی بود. اسرائیل به خاطر ترس از عقلِ علی لاریجانی و وحشت از تاملات او، علی لاریجانی را به شهادت رساند. خوشا به حال او که به دست اشقی الاشقیاء کشته شد».

‌محقق‌داماد: دو بار به او ظلم شد و سکوت کرد

سید مصطفی محقق داماد، رئیس گروه مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم نیز با بیان اینکه سکوت لاریجانی بیش از مقام سخن گفتن او معنا داشت، گفت: «پرسش فلسفی از معنای مسئولیت، حقیقت، رابطه یک فرد با خیر عمومی است. در زندگی علی لاریجانی برای من این مسئله متبلور بود که اخلاق به نظر او بیش از گفتار و تظاهر کردن و نمایش دادن و منتظر ستایش بودن، عین عمل بود. شهید لاریجانی عمل می‌کرد بی‌آنکه منتظر باشد کسی از او ستایش کند. او عمل می‌کرد بی‌آنکه منتظر باشد عمل خود را نمایش دهد.

سکوت علی لاریجانی بیش از مقام سخن گفتن او معنا داشت. در عالم سکوت او برای ملت خود امنیت می‌آورد، نگران امنیت ملت بود. سکوت او عین بیان بود بی‌آنکه بیان کند». محقق داماد درباره جفاهایی که در حق لاریجانی اِعمال شد، تشریح کرد: «ایشان دو بار مورد ظلم قرار گرفت و به تعبیر رهبر شهید مظلوم واقع شد اما سکوت کرد و سکوت او باید سال‌ها توسط دوستان او تفسیر می‌شد که چه معنایی داشت. ظلم به خود او و خانواده‌اش شد اما او سکوت کرد. معنای این سکوت سال‌های آینده قطعا تفسیر خواهد شد که چرا بر او ظلم کردند. مگر توهین به این خانواده ارزان بود؟»

 حداد عادل: با او در مجلس رقابت داشتم

غلامعلی حدادعادل، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس اسبق مجلس نیز در وصف علی لاریجانی توضیح داد: «شهید لاریجانی فردی متدین و مومن بود. در عرصه سیاست و اجرایی پاکدست و پاکدامن و پاک‌چشم بود. حتی مخالفان سیاسی ایشان نیز ذره‌ای در این اوصافش تردیدی ندارند. کسی نگفت شهید لاریجانی در مسئولیت‌هایی که داشته از صراط مستقیم حفظ بیت‌المال یا اخلاق عدول کرده باشد».

او با بیان اینکه در دوره‌ای از مجلس، رابطه او و شهید لاریجانی از رفاقت به رقابت تبدیل شد، گفت: «در آن رقابت که جدی نیز بود، هر دو تلاش کردیم اندازه را نگه داریم و محدوده رقابت خود را مشخص کنیم تا از آن فراتر نرویم. پس از آنکه من ریاست مجلس را بر عهده داشتم و شهید لاریجانی به ریاست مجلس رسید، در همان روز نخست دسته‌گلی برای ایشان فرستادم و سپس به‌عنوان نماینده در مجلس حضور یافتم و به وظیفه خود عمل کردم. هرجا احساس می‌کردم رقابت ما ممکن است به اصل انقلاب لطمه بزند، تلاش می‌کردم رقابت را به رفاقت تبدیل کنم.

البته آن دوره رقابت نیز محدود بود و پس از پایان حضور من در مجلس، ارتباطم با ایشان همچنان ادامه داشت». حدادعادل درخصوص مسئولیت‌های سیاسی لاریجانی نیز مطرح کرد: «او پرونده‌های سنگین سیاسی در داخل کشور و منطقه را بر عهده گرفته بود و در نهایت ما را قانع کرد باید آن مسئولیت مهم‌تر را دنبال کند. اندکی بعد نیز برای دومین بار به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی انتخاب شد و سپس جنگ پیش آمد. همگان نقش، حضور، صراحت لهجه و شجاعت ایشان را مشاهده کردند و در نهایت، خدای حکیم پاداش او را با شهادت عطا کرد».

مطهری: انگار برای خداحافظی آمده بود

علی مطهری، نایب رئیس مجلس دهم و برادر همسر علی لاریجانی نیز در این مراسم، در وصف آن شهید بیان کرد: «دکتر لاریجانی محبوبیت خودش را فدای مصالح مردم کرد. شهید لاریجانی جایی که تشخیص داد برجام به نفع کشور است محکم ایستاد. دوگانه رفتار نکرد و باعث شد در مجلس تصویب شود و بعد متهم کردند که برجام را در ۲۰ دقیقه تصویب کرد. در حالی که ۱۰ دقیقه هم کافی بود. چون مجلس حق تغییر در آن را نداشت. چقدر به ایشان حمله کردند و تهمت زدند. در حوادث سال ۱۳۸۸ ایشان روش معتدلی پیش گرفت اما متهم شد به ساکت فتنه. ویژگی دیگر، توانایی اجرایی ایشان بود.

چون شهید لاریجانی فرد توانایی در اجرا بود به سرعت پیشرفت کرد. او در ۲۳ سالگی مدیرعامل سازمان صداوسیما شد. در مجلس هشتم به‌طور اتفاقی ما باهم وارد مجلس شدیم. در مجلس هفتم دکتر حداد رئیس مجلس بود. در مجلس هشتم زمانی که بحث بر سر ریاست بود نظر من بود که باتوجه به تجربه دکتر حداد ایشان سال اول رئیس باشد و بعد کسب تجربه دکتر لاریجانی رئیس شود اما ایشان اینقدر به خود مطمئن بود که از همان سال اول ورود به مجلس برای ریاست اقدام کرد و در جلسه استمزاجی که برگزار شد چنان صحبت کرد که نظر همه را جلب کرد».

نایب رئیس مجلس دهم ادامه داد: «در دوره ریاست ایشان در مجلس ماجراهایی داشتیم به ویژه در مجلس دهم که من هم نایب رئیس بودم. دوبار ردصلاحیت شدن او و نوع برخوردش بسیار مهم است. ضمن اینکه حق خود را دنبال و به شورای نگهبان اعلام کرد دلایل ردصلاحیت را بگوید. در نهایت به صورت مکتوب دلایل اعلام شد و شهید لاریجانی به‌صورت مکتوب به همه بخش‌ها جواب داد. اما دوباره در دوره بعد او را رد کردند. خیلی عجیب است که داخل حکومت چه کسانی بودند که این رفتار را داشتند. نوع برخورد شهید لاریجانی و پیگیری حقوقش به نحوی که به اصل نظام آسیبی نبیند خیلی مهم است.

حال و هوای ماه‌های آخر ایشان خیلی معنوی بود البته به دلیل مسائل امنیتی ارتباط زیادی نداشتیم اما ایشان ۴۰ روز قبل از شهادت سرزده با مرتضی به منزل ما آمدند و دو ساعت نشست. احساس کردم دوست دارند صحبت کنند. قبل جنگ رمضان بود. ایشان گفتند احتمال جنگ است اما تلاش ما این است جنگ نشود. عجیب بود. انگار برای خداحافظی آمده بود هنگام رفتن نیز همسر ما گفت طبقه بالای ما خالی است اگر خالی است به اینجا بیایید. من هم به شوخی گفتم تو رو خدا این را نگویید اگر ایشان بیایند همه باهم شهید می‌شویم».

 غفاری: رفیق گرمابه و گلستان بودیم

حسین غفاری، استاد دانشگاه تهران نیز در این مراسم گفت: «روابط من با دکتر لاریجانی ورای توصیف با کلمات است و ۵۰ سال است با ایشان رفیق گرمابه و گلستان بودیم». او با اشاره به روابط دوستانه خود با استاد شهید علی لاریجانی و جایگاه علمی بالای این شهید در رشته فلسفه، ادامه داد: «در زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و فعالیت‌های فرهنگی ایشان حرف و سخن برای گفتن از ایشان بسیار زیاد است اما مجال ورود به این مطالب را نداریم. شهید لاریجانی بسیار احساس تعهد اجتماعی داشتند». غفاری در پایان بیان کرد: «حتی زمانی که پیشنهاد ریاست دانشگاه را به طور جدی با ایشان مطرح کردیم؛ ایشان گفتند وضعیت کشور به گونه‌ای است که به هیچ وجه این امر را جایز نمی‌دانم و امورات دیگر را نمی‌توانم رها کنم و ریاست دانشگاه را بر عهده گیرم. ما نیز منصرف شدیم».