در ابوظبی برای ایران نقشه کشیدند
مسعود ادریسی سفر نتانیاهو به امارات را تلاشی برای افزایش فشار بر ایران و هماهنگی امنیتی با کشورهای عربی می‌داند
گروه سیاسی | مسعود ادریسی، سفیر پیشین ایران در لبنان در تحلیل سفر اخیر نتانیاهو به امارات متحده عربی و دیدار او با رئیس این کشور می‌گوید که این دیدار برای طراحی نقشه‌ای علیه ایران انجام شده است و ایران باید نسبت تحرکات اخیر اسرائیل هشیار باشد. او باور دارد اسرائیل سعی در گسترش ایران‌هراسی در منطقه دارد؛ به ویژه حالا که آمریکا نیروهایش را به طور کامل از عراق خارج کرده است. از طرفی می‌گوید که در شرایطی که روند مذاکرات ایران و آمریکا چندان امیدوار کننده نیست، احتمال بروز درگیری بالاست اما کشورهای منطقه به‌رغم تحریکات اسرائیل در نهایت وارد جنگ علیه ایران نمی‌شوند. با این دیپلمات پیشین برای بررسی این موضوعات ساعتی را به گفت‌وگو نشستیم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.
ابعاد سفر نتانیاهو به امارات را چه طور ارزیابی می‌کنید؟
گویا قرار بوده است این سفر محرمانه باشد و خبر آن منتشر نشود، اما در نهایت از سوی یک منبع اسرائیلی منتشر شد که نشان می‌دهد برخلاف ادعاها انتشار اصل خبر و جزئیات آن با نظر و اجازه اسرائیل منتشر شده است. اسرائیل می‌خواهد نشان دهد روابطش با کشورهای عربی خوب و در حال پیشرفت است. رسانه‌های اسرائیلی نیز این سفر را پوشش دادند و در همین جهت حرکت کردند.
امارات در میان کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، روابط رسمی با اسرائیل دارد و این روابط را نیز کتمان نمی‌کند، اما تمایلی ندارد چنین سفرهایی رسانه‌ای شود؛ زیرا می‌داند مردم مسلمان منطقه و حتی مسلمانان سراسر جهان، با توجه به اقداماتی که اسرائیل انجام داده است، از چنین رفت‌وآمدهایی خشمگین می‌شوند. برای اسرائیل اما این سفر اهمیت زیادی دارد زیرا نشان می‌دهد روابط این کشور با کشورهای عربی در حال گسترش است. یکی از خبرهای مهم در زمینه دیدار نتانیاهو و رئیس امارات این بود که نمایندگان برخی کشورهای منطقه، از جمله عربستان نیز در آن دیدار حضور داشته‌اند این مسئله نشان می‌دهد کشورهای منطقه به دنبال ایجاد سازوکارهای امنیتی جدید هستند که یکی از ابعاد اصلی آن به ایران مربوط می‌شود.
در پی این دیدار چه مسئله‌ای متوجه ایران می‌شود؟
به نظر من دراین سفر حتما درباره جمهوری اسلامی ایران نیز برنامه‌ریزی و رایزنی شده است. اسرائیل تلاش می‌کند با برقراری ارتباط بیشتر با کشورهای عربی، ایران را بیش از گذشته تحت فشار قرار دهد. بنابراین، می‌توان بخش عمده‌ای از اهداف این سفر را مرتبط با ایران دانست و لازم است ما نسبت به این مسئله هوشیار باشیم و بدانیم هر لحظه ممکن است درگیری آغاز شود و اسرائیل نیز بیکار ننشسته است.
این ادعای رسمی از سوی اسرائیل و امارات که دیدار نتانیاهو با محمد بن زاید برای بهبود روابط دوجانبه بوده، چه قدر می‌تواند درست باشد؟
روابط دو جانبه یعنی گسترش پیمان ابراهیم که احتمالا یکی دیگر از مسائل مهم در این دیدار بوده است و می‌دانیم آمریکا و اسرائیل در چند سال اخیر تلاش زیادی برای گسترش پیمان ابراهیم کرده‌اند. آمریکا و اسرائیل در کنار امارات، بحرین و مغرب که به این پیمان پیوسته‌اند، تلاش می‌کنند کشورهای عربی دیگری، از جمله عربستان، را نیز به این پیمان اضافه کنند؛ بنابراین، پیمان ابراهیم نیز می‌تواند یکی دیگر از اهداف این تحرکات باشد، اما به نظر من، مهم‌ترین هدف، ایران است و لازم است در این زمینه هوشیار باشیم.
یک بحث دیگری که روز گذشته مطرح شد، خروج نیروهای آمریکایی از عراق است. آیا این موضوع را می‌توان به رایزنی‌های اسرائیل با کشورهای منطقه مرتبط دانست؟
درباره خروج آمریکا از عراق باید گفت که این خروج یک پروسه زمان‌بر بوده و تصمیم آن از قبل گرفته شده بود. مسئله اصلی این بود که فشار نیروهای مقاومت در عراق، یکی از عواملی بود که آمریکا را مجبور کرد از این کشور خارج شود. از این منظر، می‌توان این اتفاق را دستاوردی برای محور مقاومت در منطقه دانست. البته از منظر دیگری نیز می‌توان به این مسئله نگاه کرد. کشورهای عربی منطقه، به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، تحت تأثیر آمریکا و اسرائیل نسبت به ایران نگرانی‌هایی دارند.
آنها نگران‌اند که اگر آمریکا از منطقه خارج شود، ایران به قدرت مسلط منطقه تبدیل شود و کشورهای عربی مجبور شوند زیر نفوذ ایران قرار بگیرند. در چنین شرایطی، می‌تواند این احتمال مطرح باشد که اسرائیل به کشورهای عربی بگوید اکنون که آمریکا از عراق خارج می‌شود، اسرائیل می‌تواند از کشورهای عربی در برابر ایران حمایت کند. با این حال، همان‌طور که ایران بارها اعلام کرده است، امنیت منطقه باید از سوی خود کشورهای منطقه تأمین شود.
ایران همواره اعلام کرده که آماده است با کشورهای منطقه همکاری کند تا امنیت در منطقه برقرار شود. این مسئله‌ای است که کشورهای عربی باید به آن برسند، اما تاکنون به نظر می‌رسد به این موضوع پی نبرده‌اند و تصور می‌کنند اگر به آمریکا یا اسرائیل تکیه کنند، می‌توانند وضعیت خود را در منطقه بهبود بخشند؛ در حالی که از نظر من، این یک خطای راهبردی است و لازم است کشورهای منطقه با ایران همکاری کنند.
در میان خبرها از مذاکرات ایران و آمریکا نیز چندان مثبت نیست و آکسیوس گزارش داده است که مذاکرات شکست خورده است. چه وضعیتی را تجربه خواهیم کرد؟
سایه جنگ همچنان بر منطقه و بر روابط ایران، آمریکا و اسرائیل وجود دارد و نمی‌توان گفت شرایط به گونه‌ای است که به جنگ منتهی نخواهد شد. یک روز می‌گویند جنگ خواهد شد و روز دیگر از مذاکره سخن می‌گویند. من تصور می‌کنم اسرائیل و ترامپ در چند روز آینده به دنبال آغاز جنگ نیستند، اما مذاکرات نیز به دلیل زیاده‌خواهی‌های ترامپ، وضعیت روشنی ندارد و نمی‌توان واقعا گفت که این روند در حال پیشرفت است. ما امیدوار بودیم که آنها به پیشنهاد اخیر ایران پاسخ مثبتی بدهند، اما چنین اتفاقی رخ نداد.
در صورت وقوع جنگی دوباره باتوجه به تحرکات اخیر اسرائیل، موضع کشورهای منطقه در قبال ایران چگونه خواهد بود؟
کشورهای منطقه، به ویژه قطر و پاکستان و حتی ترکیه، تلاش می‌کنند به نحوی مانع از آن شوند که درگیری میان ایران و آمریکا بار دیگر آغاز شود؛ زیرا می‌دانند که در صورت وقوع چنین درگیری‌ای، وضعیت خود آنها نیز نامناسب خواهد شد زیرا پایگاه‌های آمریکا در این کشورها قرار دارد و این کشورها نیز در تیررس ایران هستند. به نظر می‌رسد آنها به این نتیجه رسیده‌اند که باید به نحوی با ایران کنار بیایند و ایران را به‌عنوان یک کشور قدرتمند در جهان به حساب بیاورند.
شرایط به این سمت پیش می‌رود که برخی کشورهای عربی منطقه روابط خود را با ایران اصلاح کنند زیرا به هر حال توانایی آمریکا را دیده‌اند و آمریکا آخرین توان خود را به کار گرفت، اما نتوانست به خواسته‌های خود برسد. البته این احتمال وجود دارد که آمریکا و اسرائیل تلاش کنند کشورهای منطقه را تحریک کنند و امکانات بیشتری در اختیار آنها قرار دهند اما در نهایت آنها علیه ایران وارد عملیات مستقیم نظامی نمی‌شوند.
