درمان خانگی سرماخوردگی؛ خوراکی‌ها و دمنوش‌هایی که به بهبود شما کمک می‌کنند
در این مطلب، با خوراکی‌های مفید، دمنوش‌های رایج و نکات مهم مراقبت خانگی هنگام سرماخوردگی آشنا می‌شوید.
به گزارش هفت صبح، سرماخوردگی یکی از شایع‌ترین بیماری‌های ویروسی است که معمولاً با علائمی مانند آبریزش بینی، عطسه، گلودرد، سرفه، گرفتگی بینی و احساس خستگی همراه می‌شود. اگرچه بیشتر افراد طی ۷ تا ۱۰ روز به‌تدریج بهبود پیدا می‌کنند، انتخاب غذاها و نوشیدنی‌های مناسب می‌تواند به تسکین علائم و تحمل راحت‌تر دوران بیماری کمک کند.
در کنار توصیه‌های پزشکی، برخی روش‌های خانگی و خوراکی‌های طبیعی مانند سوپ مرغ، زنجبیل، عسل و نوشیدنی‌های گرم برای کاهش ناراحتی‌های ناشی از سرماخوردگی مفید هستند. با این حال، باید توجه داشت که هیچ‌کدام از این روش‌ها به‌تنهایی درمان قطعی سرماخوردگی نیستند و شواهد علمی درباره اثربخشی همه درمان‌های سنتی یکسان نیست.
در این مطلب، با خوراکی‌های مفید، دمنوش‌های رایج و نکات مهم مراقبت خانگی هنگام سرماخوردگی آشنا می‌شوید.
علائم شایع سرماخوردگی چیست؟
سرماخوردگی ممکن است در افراد مختلف با شدت‌های متفاوتی ظاهر شود. علائم معمولاً به‌تدریج شروع می‌شوند و در روزهای ابتدایی بیماری شدت بیشتری دارند.
مهم‌ترین علائم سرماخوردگی عبارت‌اند از:
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- عطسه‌های مکرر
- گلودرد و احساس سوزش در گلو
- سرفه و ترشحات پشت حلق
- سردرد خفیف
- احساس خستگی و بی‌حالی
- بدن‌درد خفیف
- کاهش موقت حس بویایی یا چشایی، به‌ویژه در صورت گرفتگی بینی
- تب خفیف که در کودکان شایع‌تر است
تب بالا، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا بدتر شدن علائم پس از چند روز، ممکن است نشان‌دهنده بیماری دیگری مانند آنفلوآنزا یا کووید ۱۹ یا بروز عارضه باشد و به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
برای درمان خانگی سرماخوردگی چه بخوریم؟
تغذیه مناسب در دوران بیماری به تأمین انرژی، دریافت مایعات و حفظ عملکرد طبیعی بدن کمک می‌کند. در ادامه، چند خوراکی و نوشیدنی را معرفی می‌کنیم که می‌توانند بخشی از مراقبت خانگی سرماخوردگی باشند.
۱. سوپ مرغ؛ غذایی مناسب برای روزهای بیماری
سوپ مرغ یکی از غذاهای محبوب در دوران سرماخوردگی است. این غذا علاوه بر تأمین مایعات، پروتئین و مواد مغذی، به دلیل داشتن آب گرم می‌تواند به‌طور موقت گرفتگی بینی و ناراحتی گلو را کاهش دهد.
گرمای سوپ به مرطوب ماندن مجاری تنفسی کمک می‌کند و خوردن آن برای افرادی که اشتهای کمتری دارند، آسان‌تر است. افزودن سبزیجاتی مانند هویج، کرفس، جعفری و اسفناج نیز ارزش غذایی آن را افزایش می‌دهد.
طرز تهیه سوپ مرغ خانگی
برای تهیه یک سوپ ساده، مقداری مرغ را همراه با پیاز، هویج و کرفس در آب بپزید. پس از نرم شدن مرغ، گوشت آن را از استخوان جدا کنید و دوباره به قابلمه برگردانید. در صورت تمایل، کمی برنج یا رشته سوپی و سبزیجات دلخواه اضافه کنید و اجازه دهید مواد کاملاً بپزند.
در پایان می‌توانید چند قطره آب‌لیمو به سوپ اضافه کنید. بهتر است میزان نمک را کنترل کنید و سوپ را به‌صورت گرم، نه بیش از حد داغ، میل کنید.
۲. زنجبیل؛ نوشیدنی گرم برای تسکین گلودرد
زنجبیل از گیاهانی است که در طب سنتی برای کاهش برخی ناراحتی‌ها، به‌ویژه مشکلات گوارشی، استفاده می‌شود. نوشیدنی گرم زنجبیل ممکن است به تسکین موقت احساس ناراحتی گلو کمک کند، اما شواهد کافی برای اثبات اینکه زنجبیل سرماخوردگی را درمان می‌کند یا مدت آن را کاهش می‌دهد، وجود ندارد.
طرز تهیه دمنوش زنجبیل
چند برش نازک زنجبیل تازه را در یک فنجان آب داغ قرار دهید و حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید. پس از کمی خنک شدن، می‌توانید در صورت تمایل مقداری عسل یا آب‌لیمو به آن اضافه کنید.
مصرف زنجبیل در مقادیر معمول غذایی برای بسیاری از افراد بی‌خطر است، اما مقدار زیاد آن ممکن است باعث سوزش معده یا ناراحتی گوارشی شود. افرادی که داروهای خاص، به‌ویژه داروهای مؤثر بر انعقاد خون، مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از استفاده از مکمل‌های غلیظ زنجبیل با پزشک مشورت کنند.
۳. عسل؛ کمک به کاهش سرفه
عسل یکی از گزینه‌های خانگی برای تسکین سرفه، به‌ویژه سرفه‌های شبانه، است. برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف عسل ممکن است شدت سرفه را در کوتاه‌مدت کاهش دهد و به بهبود خواب کمک کند.
برای استفاده از عسل، می‌توانید یک قاشق چای‌خوری از آن را به‌تنهایی یا در یک فنجان آب ولرم اضافه کنید. نوشیدنی نباید بسیار داغ باشد.
نکته مهم: عسل برای کودکان زیر یک سال ممنوع است، زیرا خطر بوتولیسم نوزادان را به همراه دارد. برای کودکان بزرگ‌تر نیز مقدار مصرف باید متناسب با سن باشد.
۴. سیر؛ بخشی از یک رژیم غذایی سالم
سیر حاوی ترکیبات گوگردی، از جمله آلیسین، است که در مطالعات آزمایشگاهی خواص زیستی مختلفی از خود نشان داده‌اند. با این حال، شواهد بالینی کافی برای این ادعا که خوردن سیر می‌تواند سرماخوردگی را متوقف کند یا آن را به‌طور قطعی درمان کند، وجود ندارد.
می‌توانید از سیر در سوپ، آش یا غذاهای خانگی استفاده کنید تا عطر و ارزش غذایی غذا افزایش پیدا کند. لازم نیست برای درمان سرماخوردگی سیر خام را به مقدار زیاد مصرف کنید؛ زیرا ممکن است موجب سوزش معده، ناراحتی گوارشی یا تحریک دهان شود.
افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، باید درباره استفاده از مکمل‌های غلیظ سیر با پزشک مشورت کنند.
۵. چای سبز؛ نوشیدنی حاوی آنتی‌اکسیدان
چای سبز حاوی ترکیباتی مانند پلی‌فنول‌ها و کاتچین‌هاست که خواص آنتی‌اکسیدانی دارند. با وجود این، نمی‌توان گفت نوشیدن چای سبز به‌طور قطعی از سرماخوردگی جلوگیری می‌کند یا آن را درمان می‌کند.
نوشیدن یک فنجان چای سبز کم‌رنگ و ولرم می‌تواند به دریافت مایعات روزانه کمک کند. با این حال، چای سبز کافئین دارد و مصرف زیاد آن ممکن است باعث بی‌خوابی، تپش قلب یا ناراحتی معده شود. در صورت حساسیت به کافئین، بهتر است گزینه‌های بدون کافئین را انتخاب کنید.
۶. نخود و نخودچی؛ منابع پروتئین و مواد مغذی
نخود از خانواده حبوبات است و پروتئین گیاهی، فیبر، آهن و برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی را فراهم می‌کند. این مواد مغذی برای حفظ سلامت عمومی بدن اهمیت دارند، اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد نخود به‌طور مستقیم ویروس سرماخوردگی را از بین می‌برد.
در دوران بیماری می‌توانید نخود پخته را در سوپ و آش استفاده کنید. نخودچی ساده نیز میان‌وعده‌ای مناسب است، به شرط آنکه جویدن آن برای فرد آسان باشد و باعث تشدید ناراحتی گلو نشود.
اگر اشتهای کمی دارید، غذاهای نرم مانند سوپ نخود یا پوره حبوبات ممکن است انتخاب راحت‌تری باشند.
بهترین دمنوش‌های خانگی برای سرماخوردگی
نوشیدن مایعات گرم می‌تواند به تسکین موقت گلودرد و احساس گرفتگی بینی کمک کند. برخی دمنوش‌های رایج عبارت‌اند از:
- دمنوش بابونه: نوشیدنی ملایمی است که برخی افراد برای آرامش و استراحت از آن استفاده می‌کنند. شواهد کافی درباره تأثیر مستقیم آن بر درمان سرماخوردگی وجود ندارد. افراد حساس به گیاهان خانواده کاسنی ممکن است به بابونه واکنش آلرژیک نشان دهند.
- دمنوش آویشن: آویشن در برخی فرآورده‌های گیاهی مخصوص سرفه به کار می‌رود، اما اثر دمنوش خانگی آن برای درمان سرماخوردگی به‌طور قطعی ثابت نشده است.
- دمنوش به و سیب: نوشیدنی گرم تهیه‌شده از به و سیب می‌تواند تنوعی خوش‌طعم در مصرف مایعات ایجاد کند.
- آب گرم با لیمو و عسل: برای تسکین موقت گلودرد و سرفه گزینه‌ای ساده است. عسل نباید به کودکان زیر یک سال داده شود.
- دمنوش زنجبیل: ممکن است به تسکین موقت ناراحتی گلو کمک کند و برای افرادی که طعم آن را دوست دارند، گزینه مناسبی باشد.
در تهیه دمنوش‌ها بهتر است از مقدار متعادل گیاهان استفاده کنید و از ترکیب کردن تعداد زیادی گیاه دارویی بدون آگاهی از تداخلات احتمالی بپرهیزید.
درباره شیرین‌بیان احتیاط کنید
شیرین‌بیان در برخی ترکیبات گیاهی سنتی استفاده می‌شود، اما مصرف آن برای همه مناسب نیست. این گیاه می‌تواند فشار خون را افزایش دهد و باعث کاهش پتاسیم خون یا اختلال در ضربان قلب شود. خطر آن در افراد مبتلا به فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی یا کلیوی و همچنین مصرف‌کنندگان بعضی داروها بیشتر است.
به همین دلیل، استفاده خودسرانه و مداوم از دمنوش شیرین‌بیان، به‌ویژه ترکیب آن با چند گیاه دیگر، توصیه نمی‌شود.
روش‌های ساده خانگی برای کاهش علائم سرماخوردگی
علاوه بر تغذیه مناسب، چند اقدام ساده می‌تواند به بهتر شدن حال فرد کمک کند:
استراحت کافی: خواب و استراحت به بدن فرصت می‌دهد روند طبیعی بهبود را طی کند.
نوشیدن مایعات: آب، سوپ و نوشیدنی‌های گرم به جلوگیری از کم‌آبی کمک می‌کنند. نیازی نیست بیش از حد و به اجبار مایعات بنوشید.
استفاده از محلول نمکی بینی: اسپری یا قطره سالین می‌تواند به مرطوب شدن بینی و کاهش گرفتگی کمک کند. برای شست‌وشوی بینی باید از آب استریل، مقطر یا آب جوشانده و سپس سردشده استفاده شود.
مرطوب نگه داشتن هوا: دستگاه بخور سرد با رعایت اصول نظافت می‌تواند خشکی هوا را کاهش دهد. از استنشاق مستقیم بخار آب جوش خودداری کنید، زیرا خطر سوختگی دارد.
غرغره آب‌نمک ولرم: برای برخی افراد به تسکین گلودرد کمک می‌کند. این روش برای کودکانی مناسب نیست که نمی‌توانند محلول را بدون بلعیدن غرغره کنند.
پرهیز از دود سیگار: دود می‌تواند گلو و مجاری تنفسی را تحریک کند و سرفه را تشدید کند.
آیا ویتامین C از سرماخوردگی جلوگیری می‌کند؟
ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است و می‌توان آن را از منابعی مانند پرتقال، کیوی، توت‌فرنگی، فلفل دلمه‌ای و سایر میوه‌ها و سبزیجات دریافت کرد.
مصرف منظم ویتامین C در برخی مطالعات با کاهش اندک مدت سرماخوردگی همراه بوده است، اما شروع مصرف آن پس از بروز علائم، معمولاً تأثیر قابل‌توجهی بر طول دوره بیماری نشان نداده است. بنابراین، دریافت ویتامین C از طریق رژیم غذایی متعادل مفید است، اما مصرف مقدار زیاد مکمل‌ها ضرورت ندارد و ممکن است عوارض گوارشی ایجاد کند.
چه زمانی برای سرماخوردگی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه بیشتر سرماخوردگی‌ها بدون درمان اختصاصی بهبود پیدا می‌کنند، برخی علائم نیازمند بررسی پزشکی هستند.
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید:
- تنگی نفس یا تنفس دشوار
- درد یا فشار قفسه سینه
- تب بالا، تب مداوم یا بازگشت تب پس از بهبود اولیه
- علائم کم‌آبی مانند کاهش واضح ادرار یا سرگیجه قابل‌توجه
- بدتر شدن علائم یا بهبود نیافتن پس از حدود ۱۰ روز
- سرفه شدید یا طولانی‌مدت
- بروز علائم شدید در نوزادان، سالمندان یا افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای
در صورت احتمال آنفلوآنزا یا کووید ۱۹، به‌خصوص در افراد پرخطر، تشخیص زودهنگام اهمیت دارد؛ زیرا برخی درمان‌ها باید در روزهای ابتدایی بیماری آغاز شوند.
جمع‌بندی
سوپ مرغ، نوشیدنی‌های گرم، عسل برای افراد بالای یک سال، زنجبیل در مقدار متعادل و غذاهای مغذی می‌توانند به کاهش برخی علائم سرماخوردگی کمک کنند. با این حال، هیچ خوراکی یا دمنوشی جایگزین درمان پزشکی در موارد ضروری نیست و طبیعی بودن یک ماده نیز به معنای بی‌خطر بودن آن نیست.
برای بهبود سریع‌تر، استراحت کافی، دریافت مایعات، تغذیه متعادل و رعایت بهداشت را در اولویت قرار دهید. اگر قصد استفاده از گیاهان دارویی یا مکمل‌ها را دارید و بیماری زمینه‌ای دارید یا دارو مصرف می‌کنید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
