پارادوکس هوش مصنوعی؛ چرا متخصصان بیشترین ترس را از بیکاری دارند؟
اینکه آیا کارمندان نگران از دست دادن شغل خود به دلیل پیشرفت هوش مصنوعی هستند یا خیر، بیش از هر چیز به دو عامل بستگی دارد: میزان شناخت آنها از این فناوری و قابلیت «دیجیتالی شدن» ماهیت کارشان.
به گزارش هفت صبح این یکی از یافتههای جدیدترین گزارش «پایش هوش مصنوعی» (AI Monitor) از دانشگاه فنی دارمشتات (TU Darmstadt) است که بر اساس یک نظرسنجی جامع از بیش از ۲,۰۰۰ نفر و با همکاری مؤسسه تحقیقات بازار «یوگاو» (YouGov) تهیه شده است.
طبق این مطالعه، دانش و اشتیاق افراد نسبت به هوش مصنوعی، قویترین عامل مرتبط با ترس از بیکاری است. یافتهها نشان میدهد هرچه افراد درک بهتری از نحوه عملکرد هوش مصنوعی و توانمندیهای فعلی آن داشته باشند، نگرانی بیشتری بابت تحت فشار قرار گرفتن در محیط کار یا حتی از دست دادن شغل خود دارند. نزدیک به نیمی از کسانی که شناخت بسیار خوبی از هوش مصنوعی دارند (حدود ۴۳ درصد)، انتظار دارند که این فناوری بهزودی جایگزین کار آنها شود.
پیتر بوکسمن، سرپرست این پروژه و استاد سیستمهای اطلاعاتی در دانشکده حقوق و اقتصاد دانشگاه فنی دارمشتات، میگوید: «این یافتهای قابلتوجه و در عین حال نگرانکننده است. بسیاری از بحثها بر این فرض استوارند که نگرانیها صرفاً ناشی از کمبود اطلاعات است؛ اما به نظر میرسد اینطور نیست. کسانی که هوش مصنوعی را بهتر میفهمند، از پتانسیل مخرب آن نیز آگاهترند.»
کارِ دیجیتال، کانون نگرانی
دادهها نشان میدهند که «صنعتی که در آن مشغول به کار هستید»، عامل تعیینکننده اصلی نیست؛ بلکه آنچه اهمیت بیشتری دارد، این است که آیا نتایج کار شما قابل دیجیتالی شدن است یا خیر. کسانی که عمدتاً با تولید متن، تحلیل، گزارش، ارائه، کدنویسی یا سایر خروجیهای دیجیتال سروکار دارند، بهمراتب بیشتر از کسانی که کارشان به حضور فیزیکی متکی است، نگران هستند.
بوکسمن در این باره توضیح میدهد: «این موضوع تقریباً در بیشتر صنایع صدق میکند و قابلدرک است. وکلا، توسعهدهندگان نرمافزار و کارشناسان شبکههای اجتماعی، خیلی بیشتر از پیشهوران یا پرستاران تحت تأثیر انقلاب هوش مصنوعی مولد قرار میگیرند.»
سایر یافتههای کلیدی این مطالعه:
- هوش مصنوعی در زندگی روزمره: این فناوری بخشی از زندگی روزمره شده، اما نه برای همه. کاربرانِ اصلیِ آن همچنان جوانان، افراد تحصیلکرده و عمدتاً مرد هستند.
- شکاف آموزشی: آلمان با خلأ آموزشی در زمینه هوش مصنوعی مواجه است؛ تنها ۱۵ درصد از شرکتکنندگان تاکنون در دورههای آموزشی مرتبط شرکت کردهاند.
- بزرگترین ترسها: خطرات دنیای واقعی مانند «توهمات هوش مصنوعی» (Hallucinations) و مسائل مربوط به حفاظت از دادهها، دغدغههای اصلی شرکتکنندگان هستند. در مقابل، تنها ۴ نفر از هر ۱۰ شرکتکننده، ظهور یک «ابر هوش مصنوعی» در آینده را محتمل میدانند.
- افزایش نگرانیها: جوانان بیش از افراد مسن نگران شغل خود هستند. بهطور کلی، میزان نگرانی در مورد امنیت شغلی در تمامی گروههای شغلی نسبت به سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.
بوکسمن در پایان درباره ترس از دست دادن شغل تأکید میکند که اگرچه هوش مصنوعی مولد ممکن است مشاغل جدیدی ایجاد کند، اما احتمالاً این کار در مقیاسی نخواهد بود که جایگزین حجم عظیم مشاغل ازدسترفته شود. او میگوید: «این بحث صرفاً اقتصادی نیست. کسانی که شغل خود را از دست میدهند، تنها درآمدشان را از دست نمیدهند، بلکه اغلب بخشی از مشارکت اجتماعی و جهتگیری شخصی خود در زندگی را نیز از دست میدهند. شرکتها و سیاستگذاران باید به جای اطمینان دادنهای توخالی، با آموزش و ارائه پاسخهای صادقانه به پرسشهای پیشروی دنیای کار، به این نگرانیها پاسخ دهند.»
