رونق دلالی؛ نتیجه سیاست‌های تازه خودرویی
مهدی دادفر ممنوعیت واردات خودروهای لوکس توسط ایرانیان خارج از کشور را فاقد توجیه ارزی دانست و هشدار داد که محدودیت عرضه، دلالی و افزایش قیمت خودرو را تشدید می‌کند
هفت صبح| دولت واردات خودروهای لوکس را برای جلوگیری از خروج ارز ممنوع کرد، همچنین اعلام شده ایرانیان خارج از کشور که برای انتقال خودرو به ایران از ارز با منشا خارجی استفاده می‌کنند هم نمی‌توانند خودرو به ایران واردات کنند. استدلال این است که ایرانیان خارج از کشور هرچند از ارز با منشا خارجی استفاده می‌کنند اما به دلیل اینکه بعد از فروش خودرو دوباره همان سرمایه را به‌صورت ارزی از کشور خارج می‌کنند منجر به خروج ارز می‌شود.
با توجه به اینکه واردات خودرو در هر شرایطی به ارز نیاز دارد ممنوعیت واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور توجیهی ندارد چون در نهایت دولت برای تامین نیاز بازار در مقطع کنونی که تولید داخلی افت قابل توجهی داشته باید واردات خودرو را از سر بگیرد چه بسا اگر خودروی وارداتی با منشا خارجی در کشور فروخته شود به سرمایه‌گذاری در جای دیگری تبدیل شود.
از طرف دیگر باید توجه داشت که خودروی به روز و با کیفیت، حق مصرف کننده است و شکی نداریم که این رویه واردات به طور کامل قطع نخواهد شد. به نظر می‌رسد که طبق معمول یک عده از قبل از برنامه دولت مطلع بودند به همین دلیل خودروهای لوکس وارداتی را در پارکینگ‌‌های مرزی و گمرکات پارک کرده‌اند. الان هم یک بازار محدود و شبه انحصاری دیگر برای خود دست و پا کردند تا با خیال راحت دلالی ماشین خارجی را در اوج قیمت انجام دهند.
سیاست ممنوعیت واردات خودرو با منشا خارجی به نفع دلالان
دبیر انجمن واردکنندگان خودرو در گفت‌وگو با خبرنگار هفت‌صبح با اشاره به اینکه ممنوعیت واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور به نقش دلالان در بازار خودرو کمک می‌کند، گفت: «وقتی مردم به یک خودرو به‌عنوان یک کالای مطلوب و مقبول دسترسی نداشته باشند، بازار دلالی داغ می‌شود. دلالان فقط برای اینکه هزینه زندگی مردم را بالا ببرند، وارد میدان می‌شوند. سوال من این است؛ مگر چقدر خودرو با چه مقدار ارزش وارد این کشور شده که چنین مقرراتی وضع می‌شود؟»
مهدی دادفر، با بیان اینکه حتی در بدترین شکل، تمام خودروهای وارداتی ۷۰۰ میلیون دلار خروج ارز داشته باشند، افزود: «این ممنوعیت حرکتی پوپولیستی برای کسانی است که اطلاعات ندارند. مسئله را با عدد ارزش واردات خودرو نگاه کنید و ببینید چه نتیجه‌ای از این ممنوعیت می‌گیریم. جز این است که در ادامه حداقل ۳۰درصد روی خودروی داخلی و ۸۰ تا ۱۰۰ درصد روی خودروی وارداتی افزایش قیمت داشته باشیم؟»
دادفر با تاکید بر اینکه افزایش نرخ دلار وابستگی به واردات خودرو ندارد، تصریح کرد: «من سال‌هاست این را می‌گویم. در سال‌هایی که واردات خودرو بسته بود، مگر نوسان ارز نداشتیم؟ این‌ها بازی با روان مردم است. طرح‌ریزی شده توسط سرویس‌های جاسوسی است، جاسوس‌هایی که در دستگاه‌های دولتی پخش و پلا هستند، هر جایی که ذهن مردم مشغول است را دستکاری می‌کنند و مردم را اذیت می‌کنند.
تعارف نداریم، ای کاش کسی بود که این‌ها را عدد و رقمی بررسی می‌کرد.» کارشناس بازار خودرو با اشاره به اینکه کل واردات خودرو اگر تبدیل به دلار شود، عدد بزرگی نیست، گفت: «یک سری موضوع خروج ارز توسط ایرانیان مقیم خارج را به رئیس‌جمهور می‌گویند و ایشان می‌پذیرد. اما مسئله جای دیگری است، چطور می‌شود که هر وقت آقای ایکس و ایگرگ در مسند قدرت قرار می‌گیرند، تمام فضای ارزی و اقتصادی کشور متلاطم می‌شود؟»
مجموع واردات خودرو ۷۰۰ میلیون دلار است
دادفر در پاسخ به این پرسش که آیا دولت باید از ورود خودروهای لوکس جلوگیری کند، گفت: «این پیوست امنیتی و عدالت‌محور دارد. در خیابانی که مردمش تحت فشار درآمدی هستند، ماشین ۱۵۰ میلیاردی یعنی چه؟ رئیس‌جمهور در همین زمینه تصمیمی گرفته، اتفاقاً کار بدی هم نیست، چون نظام ما باید عدالت‌محور باشد. رئیس‌جمهور هم این را می‌گوید و من مخالفت ندارم. اما وقتی استدلال می‌کنند که این نیاید و آن نیاید، داستان متفاوت می‌شود. وقتی با عدد و رقم صحبت می‌کنیم؛ این یعنی کل نظام و ساختارها به ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون دلار وابستگی دارد؟ متأسفانه استدلال غلط است. آینده معلوم می‌شود، برخی تصمیمات مشکوک هستند.»
وی با اشاره به ترکیب تیم اقتصادی دولت، گفت: «متأسفانه دولت آقای پزشکیان حلقه‌های مختلفی از آدم‌ها دورش را گرفته‌اند، که بر مبنای منافع شخصی و پشت پرده‌ها تصمیم می‌گیرند، اما مسئله این است که چرا این‌قدر از افکار عمومی فاصله گرفته‌اند؟ من به شما قول می‌دهم از هفته آینده افزایش ۳۰ تا ۸۰ درصدی را در قیمت خودرو خواهیم داشت، علی‌الخصوص با این تحریم‌هایی که رسماً برای خودروسازی‌ها (پارس‌خودرو، ایران‌خودرو، سایپا، بهمن) اجرا شده و این کاهش تولید و عرضه سپس رشد قیمت را به همراه خواهیم داشت.»
تحریم‌های جدید مانع واردات خودرو نیست
دادفر با اشاره به تحریم‌های صنعت خودرو، تصریح کرد: «صنعت خودرو به‌صورت غیرمستقیم تحریم بوده و به سختی ارتزاق می‌کرده، اما الان علنی شده است. در چین الان برای ما دلار هم چنج نمی‌کنند. هیچ بانک چینی نمی‌تواند هیچ عملیات ارزی انجام بدهد. هرچند دولت چین گفته ما از این تحریم‌ها تبعیت نمی‌کنیم، اما بانک‌های خصوصی قطعاً اجرا می‌کنند، چون با جامعه بین‌الملل کار می‌کنند.»
این کارشناس صنعت خودرو در پاسخ به این پرسش که آیا واردات خودروهای کارکرده می‌تواند به بازار کمک کند، گفت: «کانال ورود خودروهای صفرکیلومتر سنگین بیشتر از طریق ایرانیان خارج از کشور واردات می‌شد. واردات خودروهای کارکرده تازه فعال شده و هنوز بسته نشده است. از این رو ایرانیان خارج از کشور می‌توانند خودروی دست دوم وارد کنند و تنها محدودیت ایجاد شده برای آنها برای واردات خودروهای لوکس است چون استدلال می‌شود که خودرو را در ایران می‌فروشند و تبدیل به ارز می‌کنند، در هر حالتی خروج ارز ایجاد می‌شود. این استدلال را همیشه داشته‌اند و هیچ‌وقت راست نگفتند. حرف عددی و رقمی و قابل اندازه‌گیری نبوده است.»
دادفر در پاسخ به این پرسش که آیا تحریم‌ها بر واردات خودرو توسط خودروسازان داخلی تأثیر می‌گذارد، گفت: «بهمن موتور دو سال پیش به خاطر سهامدار عمده که گفته می‌شد سپاه است در لیست تحریم‌ها رفت هرچند سپاه سهامش را در بهمن موتور واگذار کرده بود. این شرکت با وجود تحریم‌ها کار تجاری واردات را انجام داده است این یعنی مردم می‌توانند کار و خود را دنبال کنند و آمریکا کاری نمی‌تواند بکند. حذف ایران‌خودرو از واردات عملاً تأثیری در بازار واردات نخواهد داشت، البته اگر دخالت دولت نباشد. دولت در برخی جاها از تحریم‌های آمریکا مشکل سازتر است، برای نمونه مشکلات تخصیص ارز، بسته و باز کردن ثبت سفارش، بخشنامه‌های عجیب و غریب، تاثیر زیادی در بازار دارد.»
وی در پاسخ به این پرسش که آیا کمبود منابع خودروهای برقی و هیبرید بر بازار جهانی تأثیر گذاشته است، گفت: «در بازار جهانی، اگر خودرویی ۲۰ هزار دلار بوده و الان ۲۲ هزار دلار شده، می‌گویند افزایش پیدا کرده است. در بازارهای آسیایی هم همین اتفاق می‌افتد. کلاً بازار جهانی روند صعودی دارند، چون آمریکا در نظم جهانی کاری می‌کند که به همه آسیب می‌زند. درواقع بحث محدودیت تجارت تراشه‌ها باعث شده قیمت خودرو بالا رفته است.»
براساس این گزارش احتمالا در هفته‌های پیش رو دوباره هیجان جدیدی در بازار خودرو به وجود بیاید چون در حال حاضر برخی از همین خودروهای داخلی قطعات خود را واردات می‌کنند و تحریم‌ها چالش‌های تامین مواد اولیه را بیشتر می‌کند و از طرف دیگر ممنوعیت واردات خودروهای لوکس توسط ایرانیان خارج از کشور منجر به کاهش انگیزه برای واردات می‌شود.
چراکه در مقطع کنونی محاصره و مسدود شدن مسیرهای تجاری توسط آمریکا به صورت جدی دنبال می‌شود و اگر سرمایه‌گذاری یک خودروی ۵۰ تا ۱۰۰ هزار دلاری واردات می‌کرده در حال حاضر برای اینکه بتواند واردات انجام دهد باید همان پول را برای واردات ۳ تا ۶ خودرو ۱۵ هزار دلاری اقتصادی اختصاص دهد و از آنجایی که واردات ۶ خودرو با یک خودرو از نظر حمل‌ونقل تفاوت زیادی دارد موضوع واردات خودرو برای ایرانیان خارج از کشور تغییر خواهد کرد. به همین دلیل پیش‌بینی می‌شود که واردات خودرو از نظر ارزشی کاهش پیدا کند و همین موضوع یک سیگنال منفی به بازار خواهد بود.
