نه به دیدار با ترامپ| تحلیل گفتوگوی پزشکیان با شبکه سیبیاس
پزشکیان: اگر قرار است ترامپ را ترور کنیم که پای میز مذاکره نمینشستیم
گروه سیاسی| پس از سفر مسعود پزشکیان بود که برخی مقامات آمریکا از جمله روبیو، وزیر خارجه این کشور و مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل مطرح کردند که آمریکا برای دیدار ترامپ و پزشکیان آمادگی دارد. برخی نیز گفتند ممکن است ترامپ دست به اقداماتی خارج از چارچوب بزند و سعی کند در راهروهای سازمان ملل با پزشکیان رودررو شود تا گفتوگویی کوتاه میان آنها شکل بگیرد. حتی برخی رسانهها سناریوهایی عجیب را مطرح کردند؛ از جمله آنکه ترامپ پای هواپیمای پزشکیان برود و او را در عمل انجامشده قرار دهد.
پاسخ درباره دیدار با ترامپ
گرچه هیچ یک از این سناریوها رخ نداد اما آنچه مشخص بود، تمایل ترامپ و دولت آمریکا برای گفتوگوی مستقیم با مسعود پزشکیان بود اما پزشکیان درباره این مسئله اظهارنظری نکرد تا آنکه به تازگی در مصاحبه با شبکه «سیبیاس» در پاسخ به پرسش مارگارت برنان، مجری این شبکه، که از او پرسید، «رئیسجمهور ترامپ گفت که برای ملاقات با شما آمادگی دارد، آیا شما برای گفتوگوی مستقیم با او آمادگی دارید؟» گفت: «ما به آنچه تعهد میکنیم پایبندیم. آنچه که در این روند باعث قطع مسیر تفاهم شد، عدم پایبندی به توافق توسط طرف مقابل بود، آنها به آنچه تعهد کردند، عمل نکردند. قرار بود مسیرهای تردد بین ایران و عمان و با هماهنگی این دو کشور مشخص شود، قرار بود اگر کشتی قصد تردد در خارج از این مسیر را دارد با ما هماهنگ کند که نکردند و کار به درگیری کشید.اگر بر اساس چهارچوب تفاهم عمل کنند، همه ما پایبند خواهیم بود».
اصرار مارگارت برنان
مجری اما اصرار کرد تا پاسخ روشنی از پزشکیان دریافت کند و پرسید: «پس حالا آماده نیستید با ایشان دیدار کنید؟» و پزشکیان پاسخ داد: «اکنون جو بیاعتمادی عمیقی بین ایران و آمریکا به وجود آمده است، دلیل آن هم این است که ما تاکنون چندین بار با آمریکا گفتوگو کردهایم، در برجام به تفاهم رسیدیم، بعد از چندین ماه گفتوگو و توافق رئیسجمهور آمریکا (ترامپ) آن توافق را پاره کرد.
پس از اینکه دولت چهاردهم مسئولیت را به عهده گرفت نیز دوباره نشستیم و با هم گفتوگو کردیم، در میانه گفتوگو به ما حمله کردند، بمباران کردند، اسرائیل و پس از آن آمریکا جنگ علیه ملت ایران را آغاز کردند و تعداد زیادی از فرماندهان، مسئولان و دانشمندان ما را شهید کردند. پس از جنگ، مجدد گفتوگو کردیم، بار دیگر در هنگام گفتوگوها، رهبر ما را شهید کردند، فرماندهان ما را شهید کردند، دانشمندان ما را شهید کردند و ۱۶۸ کودک بیگناه مدرسه شجره طیبه میناب را به شهادت رساندند، آنها حتی زیرساختهای ما را هدف قرار دادند. ما بار دیگر نشستیم و گفتوگو کردیم و در این گفتوگوها به یک تفاهم دست یافتیم اما آنها بار دیگر این تفاهم را زیرپا گذاشتند و آن را بر هم زدند».
او ادامه داد: «ما در ابتدا باید بدانیم بر سر چه میخواهیم تفاهم کنیم. وقتی به آنچه نوشته و امضا شده عمل نمیکنیم، آیا با گفتوگو میتوانیم به آن عمل کنیم؟ ابتدا باید جو بیاعتمادی ایجاد شده شکسته شود، این موضوع نیز با عمل به آنچه نوشتیم عملی میشود. آمریکا باید در عمل نشان دهد که به فکر ساقط کردن حکومت و نظام ما نیست. شما خودتان را به جای ما بگذارید، اگر کسی بیاید و رهبرتان را شهید کند و بعد به توافقی که کردید، عمل نکند. عکسالعملتان چه خواهد بود؟»
طرح سناریوی دعوت از ترامپ از سوی مجری سیبیاس
مارگارت برنان اما سعی کرد پاسخی روشنتر از پزشکیان دریافت کند و اینبار مسئله را فرای دیدار بُرد و سناریوی دعوت از ترامپ به ایران را مطرح کرد و پرسید: «آیا میخواهید با پرزیدنت ترامپ دیدار کنید؟ آیا میخواهید در اقدامی غیرعادی او را به ایران دعوت کنید؟» پزشکیان هم گفت: «شما باید بدانید جو ایران به چه شکلی است، مردم ما از کاری که با ما انجام دادند، بسیار ناراحتاند. اگر کسی رئیسجمهور و گروهی از مسئولان و دانشمندان شما را ترور کند چه میکنید؟
ما باز هم گفتوگو میکنیم و باز هم در چارچوب قوانین بینالملل حرفها و درخواستهایمان را مطرح میکنیم، ما چیزی اضافه نمیخواهیم، ما دنبال جنگ نیستیم، جنگ را بر ما تحمیل کردند، بهترینهای کشورمان را شهید کردند. ما تفاهم کردیم، نوشتیم و امضا کردیم، اجرا کنند تا باور کنیم که میشود به همان نوشتهها پایبند شد، تا گفتوگو را ادامه دهیم».
مجری شبکه سیبیاس در ادامه چنین نتیجهگیری کرد که «پس از نظر شما دیدار با ترامپ از منظر سیاسی خیلی مشکل است» و پزشکیان گفت: «تا جو اعتماد بازنگردد و دست از آنچه هر روز برای ما تحمیل میکنند برندارند، اعتماد کردن سخت است. تحریمها را هر روز افزایش میدهند، هر روز تهدید میکنند، و به آنچه نوشتهاند عمل نمیکنند. آیا اگر گفتوگو کنیم، عمل خواهند کرد؟ به آنچه امضا کرده عمل نمیکند. چطور باور کنیم اگر صحبت کنیم، مشکل حل خواهد شد؟»
روایت دیدار با رهبری
مجری همچنین درباره سلامت رهبر انقلاب اسلامی و دیدار پزشکیان با ایشان نیز پرسید و پزشکیان گفت: «هفت ساعتی که خدمت رهبر معظم انقلاب بودم، ایشان هیچ جراحتی نداشت. ما روی زمین نشسته بودیم و گفتگو میکردیم، ما چون عادت نداشتیم، دایم پایمان را عوض میکردیم و جابهجا میشدیم اما ایشان کاملاً در آن مدت نشسته بود و آنقدر سلامت جسمی داشتند که این وضعیت را تحمل میکرد. از نظر پزشکی، سلامتی کامل دارند. شما این را از من پزشک بشنوید و بپذیرید؛ هیچ مشکلی ندارند. پیشتر میگفتند که آنها پنهان شدهاند اما آنها یک خانواده را هدف قرار دادند، چطور از حقوق بشر و انسانیت سخن میگویند؟
پزشکیان در پاسخ به این پرسش که «در جریان دیدار با رهبری معظم آیا ایشان شما را به دیپلماسی توصیه کرد؟» توضیح داد: «بله، همه حرفهایی که زدیم و گفتوگوهایی که کردیم، با هماهنگی شکل گرفته است. تیمی در ایران شکل گرفته است، متشکل از ۶ نفر از اعضای سازمانها و یا ارگانهای مختلف، از نیروهای نظامی، از مجلس، از دولت و اینها در رابطه با مسائلی گفتوگو میکنند و اختیار دارند که تصمیم بگیرند و تصمیمات با هماهنگی آنها اجرا میشود. در نتیجه، این روند به این شکل بهراحتی در مملکت ما انجام میشود».
پرسش درباره ترور ترامپ
مجری در نهایت از پزشکیان سوالی با این مضمون پرسید که آیا ایران قصد ترور ترامپ را دارد، که پزشکیان پاسخ داد: «اگر در دولت و حاکمیت چنین قصدی داشتیم که پشت میز مذاکره نمینشستیم؛ اینکه عدهای چنین حرفهایی میزنند، از روی خشم است، آنها خیلی ناراحتاند. رهبری ما تنها رهبر، رئیسجمهور یا سیاستگذار که نیست؛ رهبرِ بیش از دهها بلکه صدها میلیون انسان منطقه است. آنها این رهبر ما را شهید کردند، شما دیدید که در عراق و پاکستان چه کردند؟ مردم ما براساس باورهای خود نمیتوانند این مسئله بپذیرند؛ از نظر دولتی اگر قرار است ترور کنیم که پای میز مذاکره نمینشستیم»
واکنش مدافعان سخنان پزشکیان
سخنان پزشکیان در داخل ایران با واکنشهایی روبهرو شد. برخی گفتند که پاسخ پزشکیان به پرسش مجری سیبیاس بسیار زیرکانه بود و او در منظر بینالمللی در عین حال که خود را به عنوان رئیسجمهور اهل گفتوگو و دیپلماسی نشان داد اما به شیوههای مختلف مطرح کرد که مایل به گفتوگو با رئیسجمهوری که رهبر و مردم بیدفاع و غیرنظامی ایران را به شهادت رسانده است، به ایران تجاوز نظامی کرده است، بارها و بارها به تعهداتش عمل نکرده است و از نسلکشی از سوی اسرائیل حمایت میکند، نیست.
موافقان صحبتهای پزشکیان میگویند که ضمن اینکه پاسخ رد به دیدار با ترامپ یا دعوت از او برای حضور در ایران داد، به جنایات و بدعهدیهایی که او مرتکب شده است نیز اشاره کرد. در عین حال نفی اینکه ایران قصد ترور رئیسجمهور آمریکا را دارد، باعث شد تا بهانه به دست آمریکا ندهد و نتواند با تمسک بر این موضوع در میان کشورهای مخلف دنیا اجماع علیه ایران ایجاد کند.
واکنش منتقدان سخنان پزشکیان
در مقابل اما سخنان پزشکیان منتقدانی نیز داشت. نقدها عمدتا بر این موضوع بود که چرا پزشکیان صراحتا نگفت تحت هیچ شرایطی با ترامپ دیدار نمیکند و آن را مشروط به اعتماسازی کرد. درباره ترور رئیسجمهور آمریکا نیز روزنامه کیهان در مطلبی نوشت: «مطالبه امروز ملت در کف خیابانها کاملا شفاف است؛ انتقام از قاتلان جنایتکار، یک مأموریت الهی و غیرقابل عدول است. قاتلان و مسببان این جنایت نباید در هیچ کجای دنیا احساس امنیت کنند و دستگاه دیپلماسی باید بداند که خونخواهی امام شهید، خواست قطعی امت است و هیچکس حق ندارد از قصاص کوتاه بیاید. این انتقام حتمی است و بهزودی به دست آزادگان جهان محقق خواهد شد».
با این حال بسیاری باور دارند پزشکیان چه در سخنرانی مجمع عمومی سازمان ملل و چه در گفتوگویش با شبکه فاکسنیوز و چه گفتوگوی اخیرش با شبکه سیبیاس در عین حال که مواضع ایران را کاملا روشن تبیین و از طرفی جنایتهای آمریکا را نیز بر همگان عیان کرد، کوشید از یک سو با زبانی دیپلماتیک سخن بگوید و از سوی دیگر باب مذاکره را نبندد. مواضع پزشکیان در سفر به نیویورک به باور بسیاری و حتی آنان که پیش از این منتقد مذاکره بودند، مبتنی بر اصول و منافع ایران و در جهت صیانت از منافع ملی ایران بود.
