فاصله زیاد قیمت دارو با موجودی جیب بیمار
برخی داروها در ایران ارزان‌تر از کشورهای مرجع عرضه می‌شوند اما بیماران همچنان هزینه بالایی می‌پردازند
هفت صبح| بررسی قیمت برخی داروهای پرمصرف تولید داخل نشان می‌دهد قیمت این اقلام در ایران در مواردی به‌مراتب کمتر از کشورهای مرجع است، اما سهم بالای پرداخت از جیب بیماران باعث شده هزینه دارو برای مصرف‌کننده همچنان سنگین باشد. گرانی دارو یکی از موضوعاتی است که طی سال‌های اخیر بارها از سوی بیماران مطرح شده است؛ موضوعی که با افزایش هزینه‌های تولید و درمان، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
با این حال، مقایسه قیمت تعدادی از داروهای پرمصرف تولید داخل با کمترین قیمت مصرف‌کننده در کشورهای مرجع نشان می‌دهد قیمت برخی داروها در ایران فاصله قابل توجهی با قیمت‌های خارجی دارد. برای نمونه، قیمت مصرف‌کننده سفکسیم ۴۰۰ در ایران حدود یک‌سیزدهم کمترین قیمت ثبت‌شده در کشورهای مورد بررسی است. آزیترومایسین ۵۰۰ نیز حدود یک‌نهم، رزوواستاتین ۲۰ حدود یک‌هفتم و امپاگلیفلوزین ۱۰ حدود یک‌پنجم کمترین قیمت مقایسه‌شده قیمت دارد. این ارقام در حالی به دست آمده که بیمار هنگام مراجعه به داروخانه تنها با قیمت دارو مواجه نیست و میزان پوشش بیمه نیز در تعیین هزینه نهایی پرداختی او نقش دارد.
سهم بیمه از هزینه برخی داروها چقدر است؟
بررسی نمونه‌های مورد اشاره نشان می‌دهد پایین بودن قیمت دارو در مقایسه با کشورهای دیگر، لزوماً به معنای پایین بودن مبلغ پرداختی بیمار نیست. به عنوان مثال، قیمت رزوواستاتین در ایران حدود ۱۴.۵ درصد کمترین قیمت کشورهای مرجع است، اما پوشش بیمه‌ای آن حدود ۳۲ درصد اعلام شده است؛ به این ترتیب بخش قابل توجهی از هزینه این دارو همچنان بر عهده بیمار قرار می‌گیرد.
در مورد سفکسیم نیز با وجود فاصله قابل توجه قیمت ایران با کشورهای مرجع، بیمار تقریباً نیمی از هزینه دارو را پرداخت می‌کند. برای امپاگلیفلوزین ۱۰ نیز حدود ۴۰ درصد هزینه توسط بیمار پرداخت می‌شود. به بیان دیگر، ممکن است یک دارو در ایران با قیمت بسیار پایین‌تری نسبت به کشورهای دیگر عرضه شود اما بیمار در زمان خرید همچنان مبلغ قابل توجهی از جیب خود بپردازد.
قیمت دارو با هزینه پرداختی بیمار یکی نیست
آنچه بیمار در داروخانه به عنوان «گرانی دارو» تجربه می‌کند، الزاماً برابر با قیمت واقعی یا قیمت مصوب دارو نیست؛ بلکه مبلغی است که پس از اعمال سهم بیمه باید پرداخت شود. در چنین شرایطی، هرچه پوشش بیمه‌ای یک دارو کمتر باشد، سهم پرداختی بیمار بیشتر خواهد شد؛ حتی اگر قیمت اولیه دارو نسبت به کشورهای دیگر پایین‌تر باشد. به همین دلیل، برای بررسی وضعیت هزینه دارو نمی‌توان تنها قیمت مصرف‌کننده را ملاک قرار داد و باید میزان پوشش بیمه و سهم نهایی پرداخت از جیب بیمار نیز مورد توجه قرار گیرد.
کاهش قیمت دارو همیشه به معنای کاهش هزینه بیمار نیست
در شرایطی که قیمت برخی داروهای تولید داخل فاصله زیادی با قیمت همان دارو در کشورهای مرجع دارد، کاهش بیشتر قیمت لزوماً به همان میزان از هزینه پرداختی بیمار کم نمی‌کند؛ به ویژه اگر پوشش بیمه‌ای تغییر نکند. از سوی دیگر، صنعت داروسازی با افزایش هزینه مواد اولیه، نیروی انسانی، انرژی، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های تولید روبه‌روست. بنابراین اگر کنترل هزینه دارو تنها از مسیر فشار بر قیمت تولیدکننده دنبال شود، ممکن است بدون آنکه پرداخت نهایی بیمار به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند، فشار بیشتری به تولید وارد شود.
مسئله اصلی؛ قیمت دارو یا پوشش بیمه؟
بررسی این نمونه‌ها نشان می‌دهد برای تحلیل وضعیت بازار دارو باید سه موضوع به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد؛ قیمت دارو، میزان پوشش بیمه‌ای و سهم پرداخت از جیب بیمار. در برخی موارد، دارو از نظر قیمت‌گذاری نسبت به کشورهای مرجع ارزان‌تر است، اما بیمار همچنان سهم بالایی از هزینه را پرداخت می‌کند. بر این اساس، در کنار سیاست‌های مربوط به قیمت‌گذاری دارو، میزان تعهد بیمه‌ها و نحوه بازپرداخت هزینه دارو نیز می‌تواند در کاهش هزینه‌های درمانی مردم نقش داشته باشد. ممکن است یک دارو روی کاغذ ارزان باشد، اما در داروخانه برای بیمار گران تمام شود؛ تفاوتی که نشان می‌دهد بررسی «قیمت دارو» بدون توجه به «پرداخت از جیب بیمار» نمی‌تواند تصویر کاملی از هزینه واقعی دارو ارائه دهد.
