استقرار زیستگاه‌های مصنوعی برای حمایت از تنوع زیستی سواحل جنوبی خزر
پژوهشگران پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی با طراحی و استقرار سازه‌های آزمایشی در سواحل جنوبی دریای خزر، امکان ایجاد بسترهای جدید برای استقرار ماکروجلبک‌ها و جوامع کفزی را بررسی می‌کنند؛ اقدامی که می‌تواند به شناخت راهکارهای جبران بخشی از زیستگاه‌های از دست‌رفته در پی عقب‌نشینی آب خزر کمک کند.
این فعالیت در قالب طرح پژوهشی «ارزیابی میوفونا به‌عنوان شاخص زیستی بالقوه از تغییرات جوامع کفزی در دریای خزر» به مجری‌گری دکتر مهرشاد طاهری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه، و با همکاری مؤسسه اقیانوس‌شناسی شیرشوف آکادمی علوم روسیه در حال انجام است.
در بخش زیستگاه مصنوعی این طرح، ۲۰ سازه چوبی حامل صفحات بتنی طراحی و ساخته و در چهار ایستگاه نور، سی‌سنگان، خیرود و نوشهر در عمق حدود یک متری آب مستقر شد. این سازه‌ها با هدف ایجاد بستر سخت و پایدار برای اتصال ماکروجلبک‌ها و استقرار بی‌مهرگان طراحی شده‌اند و به‌گونه‌ای ساخته شده‌اند که کمترین دست‌کاری در محیط دریایی صورت گیرد.
بررسی‌های انجام‌شده در تابستان ۱۴۰۵ نشان داد که در برخی از این سازه‌ها، صفحات بتنی با ماکروجلبک‌ها و جانوران پوشیده شده‌اند. پژوهشگران با نمونه‌برداری از این صفحات، در حال بررسی میزان استقرار و تنوع موجودات و مقایسه آن با زیستگاه‌های سنگی طبیعی و مصنوعی موجود در سواحل هستند.
اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که بسترهای سنگی طبیعی در سواحل جنوبی خزر پراکنش محدودی دارند و در بخش‌هایی از ساحل، با عقب‌نشینی آب، سنگ‌ها و سازه‌های پیشین از آب خارج شده‌اند. این بسترها محل استقرار ماکروجلبک‌ها و زیستگاه گروهی از موجودات کفزی هستند و در تأمین غذا و پناهگاه برای موجودات کوچک‌تر، از جمله بچه‌ماهیان و سخت‌پوستان، نقش دارند.
همزمان، پژوهشگران وضعیت جوامع کفزی سواحل جنوبی خزر را نیز بررسی می‌کنند. در این بخش، نمونه‌برداری از میوفونا، ماکروبنتوزها، ماکروجلبک‌ها و رسوبات در ایستگاه‌هایی از سه استان گلستان، مازندران و گیلان انجام شده است تا تفاوت زیستگاه‌های سنگی و شنی و تغییرات جوامع کفزی ارزیابی شود.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، بر اساس برنامه پژوهش، در ادامه نمونه‌های زیستی شمارش و شناسایی گونه‌ای خواهند شد و مرحله دوم نمونه‌برداری نیز در اواسط پاییز انجام می‌شود. نتایج این بررسی‌ها می‌تواند به ارزیابی ظرفیت زیستگاه‌های مصنوعی برای حمایت از تنوع زیستی و پویایی زنجیره غذایی در سواحل جنوبی دریای خزر کمک کند.
