آیین بازگشایی مدارس ثبت ملی شد
آیین بازگشایی مدارس در فهرست آثار ملی میراث ناملموس کشور ثبت شد تا همه به یاد داشته باشیم که مدرسه در حافظه تاریخی ملت ایران، مکانی مقدس و زنگ مدرسه، آغازگر بخشی از حافظه فرهنگی و هنری ایرانزمین است
هفت صبح| آیین بازگشایی مدارس همزمان با آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ در فهرست آثار ملی میراث ناملموس کشور ثبت شد. لوح این ثبت با حضور محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهوری، سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش و محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران در دبستان شهید بهزادی منطقه ۲ تهران رونمایی شد.
سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با تاکید بر جایگاه مدرسه در شکلگیری حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ایرانیان گفت: امروز آیین بازگشایی مدارس را در فهرست آثار ملی میراث ناملموس کشور ثبت کردیم تا یادمان باشد مدرسه در حافظه تاریخی ملت ایران، مکانی مقدس و زنگ مدرسه، آغازگر بخشی از حافظه فرهنگی و هنری ایرانزمین است.با آغاز به کار مدارس، بیش از ۱۶.۵ میلیون دانشآموز در سراسر کشور دوباره به پشت میز و تخته بازگشتند و شور و نشاط مدرسه جایگزین سکوت کلاسهای مجازی شد.
ثبت ملی یک خاطره جمعی
اما شاید مهمترین ویژگی این آغاز سال تحصیلی جدید، ثبت آیین بازگشایی سالانه مدارس بهعنوان میراث معنوی و فرهنگی کشور بود. وزیر آموزش و پرورش در این مراسم توضیح داد که بازگشایی مدارس، بخشی از فرهنگ، خاطره جمعی و هویت آموزشی جامعه ایران است. این ثبت ملی که با استناد به قوانین حراست از میراث فرهنگی ناملموس و کنوانسیونهای مربوطه صورت گرفته، نشان میدهد که لحظات ورود دانشآموزان به مدرسه، بخشی از میراث زنده جامعه ایرانی است که باید از آن پاسداری شود. گواهی این ثبت ملی به امضای مقامهای ارشد میراث فرهنگی رسیده تا این آیین برای نسلهای آینده نیز به عنوان یک هویت ملی حفظ شود.
افزایش گرایش خانوادهها به مدارس دولتی
در جریان جنگ، ۶۹ مدرسه در شهرستانهای استان تهران آسیب دید که به گفته مدیرکل آموزش و پرورش شهرستانهای استان تهران با تلاش نوسازی مدارس، هر ۶۹ مدرسه آماده شدهاند و از این بابت مشکلی نداریم.یوسف بهارلو در آیین «مهر کریمانه» اعلام کرد که ۷۵ مدرسه جدید شامل ۸۵۲ کلاس درس و ۱۰۱ هزار مترمربع فضای آموزشی، نهایتاً تا پایان آبانماه به آموزش و پرورش تحویل داده خواهد شد.
وی با بیان اینکه از روز گذشته یک میلیون دانشآموز در شهرستانهای استان تهران وارد کلاسهای درس شدهاند گفته که ۶۰ هزار و ۵۹۰ نفر از کارکنان فرهنگی شهرستانهای استان تهران وظیفه تعلیم و تربیت این دانشآموزان را برعهده دارند. امسال ۳۸ هزار و ۸۱ کلاس درس در این مناطق فعال است و افزایش تعداد کلاسهای درس، نشاندهنده تلاش دولت برای ساخت و توسعه فضاهای آموزشی است.
کاهش تراکم کلاسهای درس از ۳۳ به ۲۸ نفر
بهارلو با اشاره به افزایش تعداد دانشآموزان مدارس دولتی در یک سال گذشته، گفت: در حالی که تعداد دانشآموزان مدارس دولتی افزایش پیدا کرده، تراکم دانشآموزی در این مدارس کاهش یافته است.وی درباره دلایل افزایش گرایش خانوادهها به ثبتنام در مدارس دولتی توضیح داد: در پژوهشی که از اولیای دانشآموزان هنگام ثبتنام انجام دادیم، مشخص شد حدود ۲۸ هزار دانشآموز به مدارس دولتی آمدهاند. یکی از دلایل این موضوع، مسائل مالی خانوادهها و هزینه ثبتنام در مدارس هیئت امنایی بود.
به گفته مدیرکل آموزش و پرورش شهرستانهای استان تهران برخی خانوادهها عنوان میکردند که در نزدیکی محل سکونتشان مدرسه وجود داشته، اما به دلیل هیئت امنایی بودن مدرسه و نداشتن توان پرداخت هزینه ثبتنام، مجبور بودند فرزندان خود را در مدارس با فاصله بیشتری ثبتنام کنند. برخی خانوادهها نیز به دلیل وجود مدارس غیردولتی در نزدیکی محل زندگی و تمایل به جلوگیری از رفتوآمد طولانی دانشآموزان، فرزندانشان را در مدارس غیردولتی ثبتنام میکردند.
بهارلو با اشاره به نقش تراکم بالای کلاسها در انتخاب مدرسه از سوی خانوادهها اظهار کرد: یکی دیگر از دلایل گرایش برخی خانوادهها به مدارس غیردولتی، شلوغی مدارس دولتی و تراکم بالای کلاسها بود. خانوادهها برای برخورداری فرزندانشان از کیفیت آموزشی بالاتر، به مدارسی مراجعه میکردند که معمولاً کلاسهای خلوتتری داشتند.وی افزود: با ساخت مدارس جدید در شهرستانهای استان تهران، کلاسهای درس خلوتتر شده و میانگین تراکم کلاسهای درس از ۳۳ نفر به ۲۸ نفر در استان کاهش یافته است.
ترافیکی که غافلگیر نکرد
از سوی دیگر، یکی از دغدغههای همیشگی در روز اول مدرسه، وضعیت ترافیک پایتخت است. اما گزارشهای روز گذشته نشان داد که خیابانها برخلاف تصورات، آرامتر از همیشه بود.به گفته رئیس پلیس راهبر تهران، ترافیک شهر از ساعت ۵:۴۰ صبح شروع شد. اما نکته قابل توجه این بود که این ترافیک زیاد سنگین نبود.
وی در گزارش خود اعلام کرد که ترافیک روز گذشته چندان تفاوتی با روزهای هفته گذشته نداشته و اصلاً مشابه سالهای قبل یا هفتههای پیش از بازگشایی نبود و تنها حدود 20 درصد افزایش ترافیک گزارش شده بود. این آرامش در خیابانها باعث شد تا والدین و دانشآموزان بدون استرسهای معمول ترافیکی، مسیر مدرسه را طی کنند.
در تحلیل این موضوع، برخی کارشناسان حوزه ترافیک شهری به تغییر در الگوی رفت و آمد والدین و همچنین احتمال استفاده بیشتر از سرویسهای مدرسه در سال جاری اشاره کردند. آنها معتقدند که مدیریت بهتر مسیرها و همچنین توزیع زمانی ورود دانشآموزان به مدارس مختلف، توانسته است از ایجاد گرههای ترافیکی شدید جلوگیری کند. با این حال، پلیس راهبر تأکید کرد که نظارتها در هفتههای اول سال تحصیلی ادامه خواهد داشت تا از هرگونه هرج و مرج در اطراف مدارس جلوگیری شود و امنیت دانشآموزان در عبور و مرور به طور کامل تأمین گردد. این آرامش در روز اول، میتواند الگویی برای مدیریت ترافیک در سایر روزهای سال تحصیلی باشد.
بازگشت به مدرسه از نگاه اندیشکدهها
دکتر سهرابی، پژوهشگر ارشد اندیشکده علوم تربیتی در تحلیل خود از بازگشایی کامل مدارس میگوید: «بازگشت حضوری ۱۶.۵ میلیون دانشآموز، یک ضرورت روانشناختی بود. ما در دوران آموزش مجازی با پدیده «انزوای آموزشی»مواجه بودیم. مدرسه جایی است که کودک یاد میگیرد چگونه با تضادها کنار بیاید، چگونه مذاکره کند و چگونه در یک جمع به عنوان یک فرد مستقل دیده شود.» او معتقد است که بازگشایی مدارس در سال ۱۴۰۵، در واقع عملیاتی برای ترمیم گسستهای اجتماعی است که در سالهای گذشته ایجاد شده بود.
از سوی دیگر، دکتر مریم رضایی، تحلیلگر مسائل اجتماعی به نکتهای مهم اشاره میکند. او میگوید: «ثبت ملی آیین بازگشایی مدارس، یک حرکت هوشمندانه برای بازسازی هویت جمعی است. وقتی یک اتفاق ساده مثل رفتن به مدرسه، به عنوان میراث فرهنگی معرفی میشود، در واقع داریم به دانشآموز میگوییم که تو بخشی از یک زنجیره تاریخی بزرگ هستی.» به باور او، این رویکرد میتواند باعث افزایش نرخ اشتیاق دانشآموزان برای حضور در محیط آموزشی شود.
آیا بازگشت به تخته سیاه، عقبگرد است؟
در همین راستا حامد کریمی، کارشناس ارشد سیستمهای یادگیری دیجیتال، دیدگاه متفاوتی را مطرح میکند. او در نقد رویکرد صرفاً حضوری میگوید: «ما نباید به اشتباه تصور کنیم که بازگشت به حضور فیزیکی یعنی بازگشت به دوران پیش از دیجیتال. خطای استراتژیک ما این است که یا فقط مجازی را میپذیریم یا فقط حضوری را.»
او تأکید میکند که در سال تحصیلی ۱۴۰۵، باید مدل «آموزش ترکیبی» (Blended Learning) را به طور رسمی وارد مدارس کنیم. به عبارت سادهتر، کلاس درس باید جایی برای بحث، تحلیل و تعامل باشد و بخشهای تئوریک و تکراری از طریق پلتفرمهای هوشمند در خانه انجام شود. او هشدار میدهد که اگر بخواهیم دوباره به همان مدل سنتی «سخنرانی معلم و سکوت دانشآموز» برگردیم، فاصله ما با استانداردهای جهانی آموزش بیشتر میشود.
اما بازگشایی مدارس، امسال چندان هم بیحاشیه نبود! احمد نفیسی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار هرمزگان از غیرحضوری شدن فعالیتهای آموزشی مدارس این استان خبر داد و گفت: با هدف صیانت از سلامت دانشآموزان، تمامی مدارس استان در همه مقاطع تحصیلی از روز شنبه، چهارم مهرماه ۱۴۰۵ به مدت دو هفته بهصورت غیرحضوری و در بستر مجازی برگزار خواهد شد.
وی با تأکید بر اینکه سلامت دانشآموزان خط قرمز مدیریت استان است، افزود: با توجه به شرایط ویژه استان، مصوب شد فعالیت تمامی مدارس استان در تمامی مقاطع تحصیلی از ابتدای هفته آینده (شنبه ۴ مهر) به مدت دو هفته به صورت مجازی ادامه یابد.
با این حال تنها چند ساعت بعد از انتشار این خبر استانداری هرمزگان خبر منتشرشده در برخی کانالهای خبری مبنی بر غیرحضوری شدن کلیه مدارس استان طی دو ماه آینده را تکذیب کرد و اعلام کرد جزئیات تصمیمات جدید درباره نحوه فعالیت مدارس، بهزودی از سوی مراجع رسمی اطلاعرسانی خواهد شد!
فراتر از یک زنگ
اتفاقات روز گذشته نشان داد که مدرسه برای یک کودک، خیلی بیشتر از چهاردیواری کلاس و تختهسیاه است. مدرسه یعنی همان صدای خندههای بلند در حیاط، یعنی دعواهای کوچک سر یک مدادتراش و یعنی حس امنیت در کنار دوستان. فارغ از تمام بحثهای سیاسی، بودجهها و برنامههای روی کاغذ، آنچه واقعاً اهمیت داشت، لبخند روی لبهای آن ۱۶.۵ میلیون دانشآموزی بود که دوباره جایشان در خانه خالی شد.
حالا که زنگ مهر نواخته شد و شهر دوباره با صدای بچهها جان گرفت، تنها آرزو این است که این سال تحصیلی، برای هر دانشآموزی، بیشتر از یک دوره سخت برای گرفتن نمره باشد و به فرصتی تبدیل شود تا هر کسی بتواند استعدادهای پنهانش را در محیطی آرام و شاد پیدا کند.
