گروه محیط زیست| اهالی روستای اسفیدان خراسان شمالی اعتراض دارند که گرد و غبار حاصل از فعالیت یک معدن سنگ مرمر، دامداریهایشان را دچار مشکل کرده و روی معیشتشان تاثیر منفی گذاشته است. آنها میگویند که این معدن حتی سنگ کوههای اطراف را هم برداشت کرده و برای بنایی در اختیار دیگران قرار میدهد. آنها اعتراضشان را به گوش منابع طبیعی هم رساندهاند اما مسئولان منابع طبیعی و محیط زیست خراسان شمالی میگویند که هیچ شکایتی از سوی اهالی دریافت نکردهاند و اگر روستاییان مایلند که شرایط فعالیت معدن سنگ مرمر بررسی شود، باید به دفتر استانداری مراجعه کرده و شکایتشان را ثبت کنند.
معادنی که با هدف اشتغالزایی کلنگشان به زمین میخورد، هست و نیست روستاییان را میبلعند اما سهم اهالی روستا از استخراج این معادن، جز تعداد محدودی شغل و عوارض محیط زیستی ناشی از فعالیت معدن، چیز دیگری نیست. بسیاری از معادن کشور، در محرومترین نقاط ایران واقع شدهاند و نتیجه فعالیتشان، به بهبود زندگی جامعه محلی، منجر نشده است. معدن سنگ مرمر روستای اسفیدان خراسان شمالی، یکی از همان معادنی است که تبعات محیط زیستیاش، اهالی روستا را درگیر کرده است.
تخریب مراتع نتیجه فعالیت معدن
اهالی روستای اسفیدان به هفت صبح خبر میدهند که فعالیت یک معدن سنگ مرمر در نزدیکی روستایشان، مراتع منطقه را تخریب کرده و کسب و کار آنها که دامداری است را دچار مشکل میکند. آنها میگویند استان خراسان شمالی از مناطق محروم کشور به حساب میآید و چند سالی است که با آغاز فعالیت این معدن، همان اندک امکاناتشان هم از دست رفته است و تردد ماشینهای سنگین حمل سنگ در جاده روستا، این جادهها را تخریب کرده و هیچ رسیدگی برای بهبود وضعیت جادهها هم در کار نیست.
به گفته اهالی روستا، چند سالی میشود که معدن سنگ در حریم کوههای اسفیدان فعالیت میکند؛ مجوز این معدن ابتدا به فردی ساکن بجنورد اعطا میشود اما بعد از چند سال، فعالیت این معدن متوقف میشود و در دو سال اخیر مجددا با واگذاری امتیاز آن به یک شرکت مشهدی، فعالیت معدن سنگ مرمر از سر گرفته میشود. در حال حاضر هم مجددا فعالیت این معدن متوقف شده و فقط یک نگهبان در آن باقی مانده است، ولی دلیل تعطیلی معدن مشخص نیست. اهالی روستا میگویند که معدن مجوز فعالیت خود را از منابع طبیعی دریافت کرده، ولی حتی یک طرح درختکاری هم در محلی که برداشت سنگ انجام شده، به اجرا در نیامده است.
ضمن اینکه مالک معدن، سنگهای اطراف آن را هم از کوهها استخراج میکند و برای بنایی و ساخت خانه، در اختیار افراد متقاضی قرار میدهد. آنها تاکید میکنند که معدن اضافه برداشت دارد اما وقتی مراتب اعتراض خود را به اطلاع منابعطبیعی میرسانند، به آنها اطلاع داده میشود که معدن اضافه برداشتی ندارد. پرسش اصلی اهالی این است که اگر معدن فعال در حریم اسفیدان درآمدزایی دارد، چگونه این معدن سود و منفعتی برای اهالی ندارد و چرا سهم اهالی روستا از این فعالیت مخرب، تقریبا هیچ است.
اعتراضی به منابع طبیعی ارسال نشده است
اگرچه اهالی روستا میگویند که مراتب اعتراض خود را به سازمان منابع طبیعی و اداره کل منابع طبیعی خراسان شمالی اعلام کردهاند اما کامبیز انصاری مدیر کل منابع طبیعی خراسان شمالی در گفتوگو با هفت صبح تاکید میکند که هیچ اعتراضی درباره فعالیت این معدن دریافت نکرده است. او میگوید: « چطور اهالی روستا به شما خبر دادهاند و به ما اطلاع نمیدهند؟ من تاکنون اعتراضی دریافت نکردهام. اگر اعتراضی دارند باید به اداره منابع طبیعی مراجعه کنند تا آنها را راهنمایی کنیم».
به گفته انصاری، معدن سنگ مرمر اسفیدان تاکنون هیچ تخلفی نداشته و براساس مجوز فعالیتی که دریافت کرده است، به کار خود ادامه میدهد. اهالی روستا هم اگر درباره گرد و غبار حاصل از فعالیت معدن اعتراضی دارند، باید شکایت خود را اعلام کنند تا منابع طبیعی از طرف اداره صمت خراسان شمالی، شرایط را بررسی کند. مدیر کل منابع طبیعی خراسان شمالی توضیح میدهد که اداره کل محیط زیست هم در بحث گرد و خاک و آلودگیها در جریان امور قرار دارد. یکی از اماکنی که اداره صمت برای فعالیت معادن از آن استعلام میکند، محیط زیست است. اهالی روستا اگر اعتراضی دارند، باید به دفتر فنی استانداری مراجعه کنند و شکایتشان را مطرح کنند.
معدن سنگ مرمر مجوز محیط زیستی نمیخواهد
روح الله لایق معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیطزیست خراسانشمالی نیز در گفتوگو با هفت صبح اعلام میکند که هیچ اعتراضی درباره فعالیت معدن اسفیدان دریافت نکرده و فقط یک معدن مشابه سنگ مرمر در سمت باباامان و روستای حمید بوده که فعالیتش مورد بررسی قرار گرفته است.
او میگوید که مشکل اصلی درباره فعالیت معادن آن است که قبل از واگذاری معدن، هیچ استعلامی از محیط زیست نمیگیرند تا ما ملاحظات زیست محیطی را در نظر بگیریم. بعد از فعال شدن معادن، ممکن است برخی از آنها نیاز به گزارش ارزیابی زیست محیطی داشته باشند که شامل معادن فلزی میشود و معدن سنگ مرمر در لیست مشمول گزارش ارزیابی قرار نمیگیرد. محیط زیست فقط در قالب گزارش ارزیابی به موضوع فعالیتهای معدنی ورود میکند و شرایط را بررسی میکند. درباره سایر معادن هم اگر تخلفی باشد یا شکایتی دریافت شود، موضوع را بررسی میکنیم.
مراجع مختلف میتوانند آلایندگی معادن را بررسی کنند
معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیطزیست خراسانشمالی درباره مرجع رسیدگی به آلایندگی معدن سنگ مرمر نیز توضیح میدهد که علاوه بر محیط زیست، علوم پزشکی، صمت و منابع طبیعی هم مراجع دیگری هستند که اهالی روستا میتوانند شکایتشان را در این ادارات مطرح کرده و آنها روی موضوع نظارت کنند. البته او یادآوری میکند که به دلیل وجود ابزار مناسب در محیط زیست برای اندازهگیری یکسری پارامترها و شاخصهای کیفی در بحث گرد و غبار، این مجموعه راحتتر میتواند موضوع آلایندگی معادن در این رابطه را پیگیری کند.
محیط زیست بعد از اندازهگیریهای لازم، اگر آلایندگی گرد و غبار معدنی بیش از حد مجاز باشد، یک یا دو مرحله اخطاریه برای آن معدن صادر میکند و اگر متخلف اقدامات اصلاحی انجام نداد، حتما به مراجع قضایی معرفی میشود. لایق درباره اعتراض اهالی به عدم هزینه کرد درآمدهای حاصل از معادن در روستا هم توضیح میدهد که معادن عوارض آلایندگی پرداخت نمیکنند. آنها طبق قانون و در قالب بخشی از درآمدهای دولت، مبالغی را به حساب جهاد کشاورزی واریز میکنند که این مبالغ باید صرف بهسازی و احیای همان محدوده معدنی، پس از برداشت شود و بعد از برداشت ماده معدنی آن محدوده با کشت گونههای بومی و از این قبیل کارها، آن محوطه احیا شود.
به گفته او، معادن در قالب مسئولیتهای اجتماعی میتوانند کارهایی مثل جاده سازی، خدمات عام المنفعه شامل مدرسه و مراکز درمانی و غیره به روستاییان ارائه دهند و بودجه مسئولیتهای اجتماعی خود را در این مسیر هزینه کنند. بحث عوارض آلایندگی هم فقط در صورتی پرداخت میشود که آنها محکوم شده و جزو صنایع آلاینده به حساب بیایند. در آن صورت یک مبلغی از آنها اخذ میشود که در محدوده شهرها به حساب شهرداریها واریز میشود و در روستا هم به حساب بخشداری و دهیاریها پرداخت خواهد شد.
اهالی روستا اگرچه از فعالیت معدن سنگ مرمر مجاور روستا ناراضی هستند اما مسئولان مدعیاند که هیچ شکایتی دریافت نکردهاند. در حال حاضر آنچه مهم است، آن است که فعالیت معدن مجددا از سوی دستگاههای مسئول مورد ارزیابی قرار گیرد. اگر فعالیت معدن در چارچوب قانون انجام میشود، باید مستندات آن در اختیار مردم قرار گیرد و اگر تخلفی وجود دارد، برخورد قانونی انجام شود تا حقوق ساکنان منطقه حفظ شود.
