هفت صبح| دو دههای هست که زخم کارخانه سیمان گالیکش روی صورت نیلکوه نشسته است. منطقهای که یکی از مسیرهای اصلی کوهنوردی برای ساکنانش بود، حالا با حذف پوشش گیاهی و برداشت آهک مورد نیاز کارخانه سیمان پیوند گلستان مثل وصلهای ناجور در جنگلهای شرق کشور خودنمایی میکند. اگرچه مشاور حقوقی سازمان منابع طبیعی از پیگیری برای اجرای مصوبه شورای حفظ حقوق بیت المال و احیای منطقه برداشت کارخانه سیمان خبر میدهد اما منابع محلی میگویند حتی جنگ هم مانع فعالیت این معدن نشده و در بر همان پاشنه قبلی میچرخد.
جنگلهای استان گلستان که در شرقیترین بخش از جنگلهای هیرکانی قرار گرفتهاند، این روزها در حال مبارزه با عوامل مخرب مختلفی هستند. تغییر اقلیم، کاهش بارش، سیلابهای ناگهانی و ... دست به دست هم دادهاند تا درختان مستقر در این استان دچار خشکی دسته جمعی شوند. اما بهرهکشی از عرصههای طبیعی بلایی است که به راحتی قابل مدیریت است. اگرچه طبق قانون، برداشت معدن در عرصههای جنگلی ممنوع است اما معلوم نیست طی چه ساز و کاری به یک کارخانه سیمان در دل جنگلهای شهر گالیکش واقع در استان گلستان مجوز فعالیت میدهند تا از سال 81 که کلنگ آن به زمین زده میشود تا امروز، پوشش گیاهی و درختان نیلکوه را حذف کند و به جای آن منظره زشتی بر جای بگذارد که از کیلومترها دورتر قابل مشاهده است و تداوم زندگی برای حیات وحش مستقر در پارک ملی گلستان و حتی مردم محلی را با مشکلات جدی مواجه میکند.
تاثیر معدن بر آبهای زیرزمینی
در همان روزهایی که جنگ بسیاری از فعالیتهای روزمره ایرانیان را مختل کرده بود، به گفته منابع محلی عملیات آتشباری کارخانه سیمان گالیکش متوقف نمیشود. برداشت آهک برای رفع نیاز این کارخانه باعث شده، سه تا چهار چشمه موجود در آن منطقه هم خشک شود.مردم ساکن در منطقه میگویند که کارخانه سیمان پیوند گلستان وابسته به بنیاد مستضعفان در حال بلعیدن تنها کوه سه بعدی موجود در منطقه است. پشت نیلکوه، زیستگاه حیات وحش واقع شده و فعالیت این کارخانه بر روی زندگی این موجودات تاثیر جدی دارد.
به گفته منابع محلی، صاحبان کارخانه در راستای تداوم روند تولید، تغییرات اساسی در زمین مجاور کوه ایجاد کردهاند. آنها بعد از خشک شدن چشمهها با گودبرداری زمین تلاش کردهاند که حقابه کشاورزان را به پای کوه هدایت کنند تا در جریان تولید کارخانه، از این آب استفاده کنند؛ اما برای اینکه دامداران اصلا پایشان به محدوده کارخانه باز نشود تا از منابع آب موجود استفاده کنند، پوشش علفی روییده در مجاور کوه که از خانواده گندمیان است را هم به آتش میکشند تا دیگر چیزی برای چرای دام باقی نماند!
به گفته منابع محلی، عملکرد این کارخانه سیمان به نحوی است که شرق استان گلستان را تبدیل به کویر میکنند. این کارخانه که روبروی بزرگترین سیلوی جمعآوری گندم منطقه ساخته شده، پس از تعطیل شدن کارخانه پنبه مستقر در شهرستان گالیکش جایگزین این مجموعه میشود و به سرعت چهره منطقه را تحت تاثیر فعالیتهای مخرب خود قرار میدهد. چهار شهرستان، 17 روستا، سه بیمارستان، 37 مدرسه و 324 هزار هکتار زمین کشاورزی در مجاورت این کارخانه آلاینده قرار دارند و همچنین پارک ملی گلستان در کمتر از 10 کیلومتری این مجموعه قرار گرفته است.
اجرای مصوبه شورای حفظ حقوق بیتالمال
اثرات مخرب کارخانه سیمان بر زندگی مردم و اعتراض به تخریب محیط زیست، سرانجام باعث میشود که شورای حفظ حقوق بیتالمال مصوبهای درباره احیای عرصههای تخریب شده توسط معدن کارخانه سیمان پیوند گلستان صادر کند. محمد داسمه مشاور حقوقی رئیس سازمان منابع طبیعی هم در فضای مجازی از پیگیری سازمان منابع طبیعی برای اجرای این مصوبه خبر میدهد اما منابع محلی میگویند که این کارخانه حتی در روزهای تعطیل هم به کار خود ادامه میدهد و گویا گوشش به این حرفها بدهکار نیست.
احیای عرصه 5 سال طول میکشد
با توجه به آنچه مسئولان منابع طبیعی وعده میدهند، موضوع احیای پوشش گیاهی نیلکوه باید هرچه سریعتر آغاز شود اما تیر ماه سال گذشته متولیان کارخانه سیمان اعلام کرده بودند که احیای کامل نیلکوه در گالیکش حدود پنج سال طول میکشد.به گفته حسین چهرگانی مدیرعامل سیمان پیوند گلستان، در طبقه فوقانی که نقطه پایانی از ارتفاع نیلکوه برای برداشت مصالح سنگ آهک آن محسوب میشود، به مساحت سه هزار و 200 متر مربع تعداد 200 اصله نهال از گونههای بلوط و ارغوان سازگار با محیط کاشته شده است. همچنین خاک مرغوب به عمق یک تا یک و نیم متر در پای نهالهای خودرویی از گونههای بلوط، افرا، ارغوان و ... افزوده شده است.
کارخانه سیمان پیوند گلستان از سال ۸۲ فعالیت خود را آغاز کرد تا سالانه یک میلیون تن سیمان را به تولید برساند اما سوغاتش برای مردم منطقه چیزی جز سلب آسایش نبود. آلایندگی این کارخانه از یک سو و صدای انفجارهایگاه و بیگاه در دامنه کوه برای برداشت آهک از سوی دیگر، نه تنها زندگی را برای مردمان ساکن آن خطه دشوار کرده، بلکه بهعنوان تهدیدی جدی برای گونههای منحصر به فرد و گاه رو به انقراض موجود در جنگل گلستان به شمار میآید.
این کارخانه، آرامش را از همه منطقه ربوده و گفته میشود به دلیل آلایندههای ناشی از آن، بیمارهای صعب العلاج در بین ساکنان بومی افزایش پیدا کرده است. سیمان خروجی این کارخانه برای مردم منطقه نه تنها عمران و آبادی به ارمغان نیاورده بلکه مرگ را میهمان خانههای شرقیترین بخش از جنگلهای هیرکانی کرده است.
