برآورد سعید لیلاز از آسیب ۲۰ تا ۳۰میلیاردی به اقتصاد ایران در صورت ادامه کرونا تا اردیبهشت. سعید لیلاز اقتصاددان اخیرا گفتوگویی با وب سایت جماران انجام داده و درباره ابعاد اقتصادی ویروس کرونا نکات جالبی را مطرح کرده. به اعتقاد این استاد دانشگاه شیوع ویروس کرونا در ایران خیلی روی بخش کشاورزی و صنایع سنگین اثر محسوسی نخواهد داشت اما بخش خدمات را به شدت تحت تاثیر قرار میدهد. برآورد لیلاز این است که ادامه یافتن این ویروس تا اردیبهشت ماه بین ۲ تا ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران کم میکند و رقمی بین ۲۰ تا ۳۰میلیار دلار به اقتصاد ایران ضرر میزند. در ادامه بخشهایی از نظرات او را میخوانید.
* من از ابتدا تصویر روشنی در مورد کرونا داشتم و این به دلیل مطالعه درباره آن نبود بلکه به علت مشاهده آثارش روی کشور چین بود. به نظرم این بیماری روی بخش کشاورزی اثر محسوسی ندارد و روی صنایع سنگین هم در صورتی که به صورت یک اپیدمی گسترده در میان کارگران و طبقات شهری گسترش پیدا نکند، تنها نقطه بسیار تاثیرگذارش روی بخش خدمات خواهد بود.
* این بخش حدود ۵۵درصد اقتصاد ایران را شامل میشود که ۴۴درصد آن غیر از بخش خدمات عمومی است. مانند رستورانها، حمل و نقل، خرده فروشیها و….این خدمات ۴۴درصد GDP ایران را در بر میگیرند و تعداد شاغلان این بخش شاید چیزی حدود ۴۰درصد مشاغل ایران باشند. یعنی اگر ما تعداد شاغلان ایران را ۲۵میلیون نفر بدانیم چیزی حدود ۱۰میلیون شغل به این بخش اختصاص دارد.
* نقطه محوری حمله این ویروس طبقات فرودست است. چنانکه پیشتر نیز گفتهام همانطور که این ویروس از ابتدا دموکراتیک عمل کرده و از فقیر و غنی را با هم مبتلا میکند اما از نظر اقتصادی کاملا طبقاتی عمل کرده و خواهد کرد ولی یک مزیتی که اقتصاد ایران در این مقطع نسبت به اقتصاد جهان دارد این است که اقتصاد ایران منزوی است.
این مزیت در شرایط عادی عیبی بزرگ به شمار میآید اما در بلایایی مانند کرونا یا دوره تحریمها یک مزیت بزرگ محسوب میشود. اقتصاد کشور ما به دلیل انزوایی که در چهل سال گذشته از بیرون و درون به آن تحمیل شده است، در مجموع آسیب بسیار کمتری نسبت به سایر نقاط جهان میبیند. تصور میکنم ایران از این بحران زنده بیرون میآید.
* باید دستمزد مبارزهکنندگان با این ویروس دو الی سه برابر شود. اولویت دوم باید حمایت از دو الی سه میلیون شاغلی باشد که ممکن است از این ویروس به شدت آسیب دیده باشند. خوشبختانه بخش کارگران صنعتی و متفکر ما به دلیل اتکایی که عمدتا بخش صنعت به دولت دارد، آسیب وحشتناکی از این ماجرا نخواهند دید ولی تهیدستان شهری و خویش فرمایان و کسانی که از نظر طبقاتی پایین دست پرولتاریا قرار میگیرند مانند مسافرکشهای موتوری، دستفروشان،کسبه خرده پا، شاگرد مغازهدارها آسیب زیادی میبینند. شما اگر از مقابل در مغازهها رد شوید از وضع به وجودآمده گریهتان میگیرد.
* به نظرم دولت آقای روحانی با همه نداری خود و در عین قرار گرفتن در بدترین دوره تحریم ایران در تاریخ بازهم توانست درباره این ماجرا به موقع تصمیم بگیرد و آن را اجرایی کند. از طریق رسانههای برون مرزی میبینیم که در کشورهای غربی قفسههای موادغذایی، مواد بهداشتی و شوینده ها خالی شدهاند ولی خوشبختانه قحطیهایی که در آن کشورها در خصوص مواد غذایی و … دیده میشود در ایران وجود ندارد.
* مقدار قرنطینهای که کشورهای اروپایی در قبال این ویروس انجام دادند به هیچ وجه بیشتر از آنچه در ایران اعمال میشود نبوده است… ما از لحاظ اجتماعی امکان اینکه قرنطینه را برقرار کنیم، نداشتهایم. مسئولان دولتی حرف درستی میزنند ما شواهدی دال بر اینکه قرنطینه در کشورهای اروپایی یا توتالیتری شبیه کره شمالی و چین یا کشورهای کوچک دنیا درست اجرا شده باشد، نداریم. اگر هم قرنطینهای موفق در کشورها اتفاق افتاده از طریق نیروهای مسلح نبوده است.
قرنطینه با زور اصلا در ایران عملی نیست. به دو علت؛ یکی به دلیل آن ۳ الی ۴ میلیون خانواری که در ابتدا دربارهشان صحبت کردم و گفتم اگر روزانه کار نکنند نمیتوانند غذای خود را تامین کنند و دوم گروههایی شاید ۱۰ برابر این گروه که به لحاظ اجتماعی و فرهنگی به هر دلیلی قرنطینه را نادیده یا دست کم میگیرند.
