هفت صبح| برگی از تاریخ امروزمان را به محل کنونی فرودگاه مهرآباد تهران اختصاص دادم؛ خب بیدلیل هم نیست؛ با توجه به نزدیکی محل سکونتم به مهرآباد و اینکه در جنگهای تحمیلی اخیر ائتلاف آمریکایی-صهیونی به کشورمان، این فرودگاه بیشتر از همه جا مورد هجوم وحشیانه آنها قرار گرفته و همیشه در راس اخبار جنگ بوده. در ادامه ببینیم اصلا موقعیت جغرافیایی این فرودگاه از قدیم تا امروز چگونه بوده و دستخوش چه تغییراتی شده.
عصمتالدوله دختر ناصرالدین شاه همسر دوست محمدخان معیرالممالک با فخرالتاج دخترش در کنار دستگاه گلابگیری فرنگی در باغ مهرآباد
روستای حسینآباد
جایی که امروز فرودگاه مهرآباد نام دارد، تا میانههای دوران قاجار روستایی کوچک به نام حسینآباد در غرب تهران بود. املاكى كه ظاهرا حاج ميرزا آقاسى صدراعظم محمدشاه آن را به شاه هبه میکند.
سالها بعد نظامالدوله معيرالممالك (دوستمحمدخان) خزانهدار شاه آن را به مبلغ 2800 تومان میخرد و در آن قنات میزند و باغی درست میکند و قلعه و اینجور چیزها میسازد و... وقتى هم كه آقای نظامالدوله دختر ناصرالدينشاه عصمتالدوله را میگیرد، نظامآباد را پشت قباله او یا مهرش میکند و به همین خاطر هم به مهرآباد معروف میشود. خانم عصمتالدوله و آقای نظامالدوله که هیچ وقت فکر نمیکردند روزی به قول قدیمیها در اینجا طیارهها جولان بدهند.
شماری از اروپاییان مقیم تهران در صحرای مهرآباد در حال تماشای شکار حیوانات با پرنده شکاری و اسلحه
عصمتیه کجاست؟
دوستمحمدخان معیرالممالک باغی تازه در مهرآباد می سازد و به عشق همسرش آنجا را عصمتیه نام میگذارد. به روایت دوستعلیخان معیرالممالک، پسرش در کتاب «رجال عصر ناصری»؛ خان معیر «در میان باغ عمارتی عالی بنا نهاد که ایوان دورش بر پنجاه و چهار ستون چدنی استوار بود. خیابانبندی، درختکاری و گلکاری باغ در اثر همکاری معیرالممالک و باغبان فرانسوی مسیو وریه به وجود آمده بود. [...] استخر زیبایی برای ساختمان اصلی خودنمایی میکرد و تصویر بنا و بیدها مجنون و گلهای شاداب را در آب صافی خود منعکس میساخت.
یک پاوین بزرگ و چند آلاچیق و لاک در محلهای مناسب جلب نظر میکرد. سه گرمخانه برای پرورش و نگهداری گلها و درختهای مرکبات در قسمتهای آفتابگیر بنا شده بود که یکی از آنها صد پا طول داشت. لانههای کبوتر و مرغ و قفسهای قناری نیز در قسمتی از باغ که برای ترتیب و ازدیاد طیور تخصیص داده شده بود، دیده میشد.»
کبوترخانه مهرآباد
خانِ معیر کبوترخانهای بزرگ در مهرآباد داشت که با کبوترخانههایش در باغهای سنگلج تهران و فردوس تجریش به پنج هزار میرسید. مهرآباد به اندازهای زیبا شد که آوازهای بلند در پایتخت یافت. دوستعلیخان از شگفتی مظفرالدین شاه نوشته، زمانی که برای نخستین بار به مهرآباد آمد «مظفرالدینشاه در بازگشت از سفر دوم اروپا از قزوین به معیرالممالک تلگراف کرد که فردا ناهار را در مهرآباد مهمان شما خواهیم بود.
وقتی شاه بهدرون باغ آمد، نگاهی به اطراف افکنده، به حکیمالملک گفت: «وزیر دربار، در واقع ما دوباره وارد فرنگستان شدیم.» معیرالممالک دو دستگاه فونوگراف (ضبط صدا) از اروپا به مهرآباد آورده بود و نوای ساز نوازندگان و آوای خوانندگان بزرگ روزگار قاجار همچون نی نایب اسدالله، سنتور سرورالملک و تار آقا حسینقلی را ضبط میکرد.
فرودگاه کنونی مهرآباد
القصه... مهرآباد بعدها از دست این خاندان بیرون رفت و در توسعه بیقاعده تهران نابود و در سال ۱۳۱۷ فرودگاه کنونی توسط شرکت آلمانی یونکرس تاسیس شد. به عقبتر برگردیم؛ سال ۱۳۰۴، دستور ساخت یک فرودگاه در جنوب غربی تهران صادر شد. این فرودگاه در زمینی به مساحت حدود ۳۶۰۰ هکتار ساخته شد و در سال ۱۳۱۷ به بهرهبرداری رسید. در زمان ساخت، این فرودگاه یکی از مدرنترین فرودگاههای خاورمیانه بود. باند اصلی این فرودگاه با طول ۱۸۰۰ متر و عرض ۴۵ متر، برای نشست و برخاست هواپیماهای بزرگ آن زمان مناسب بود.
در سالهای بعد، فرودگاه مهرآباد به تدریج توسعه یافت. سال ۱۳۲۷، ترمینال جدیدی در این فرودگاه احداث و در سال ۱۳۳۴، اولین پرواز بینالمللی از مهرآباد انجام شد. این فرودگاه امروزه گسترش پیدا کرده و مساحتش بالغ بر یک میلیون و 400 هزار مترمربع برآورد میشود که شامل چندین ترمینال مجزاست. در امتداد این فرودگاه، پایگاه یکم شکاری هم قرار دارد که همین هم باعث شد تا در طول جنگ بارها مورد هدف جنایتکاران آمریکایی-صهیونیستی قرار بگیرد و حتی هواپیماهای مسافربری هم در حمله وحشیانه آنها در امان نماند!
