به گزارش هفت صبح، فیلتر هوای خودرو یکی از قطعات به ظاهر ساده اما حیاتی در ساختار فنی موتور است؛ قطعهای که وظیفه دارد از ورود گردوغبار، ذرات معلق و آلایندهها به محفظه احتراق جلوگیری کند.
با این حال، در بازار قطعات یدکی ایران، فیلترهای هوای غیراستاندارد و بیکیفیت به دلیل قیمت پایینتر، سهم قابل توجهی از فروش را به خود اختصاص دادهاند؛ انتخابی که در ظاهر اقتصادی به نظر میرسد اما در عمل میتواند به کاهش عمر موتور و افزایش هزینههای تعمیرات منجر شود.
در شرایطی که کیفیت هوا در بسیاری از کلانشهرهای کشور اغلب در وضعیت ناسالم قرار دارد و شاخص آلودگی هوا (AQI) بارها از مرز ۱۰۰ عبور میکند، نقش یک فیلتر هوای استاندارد بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند. با این حال، نبود نظارت کافی بر بازار باعث شده محصولات فاقد استانداردهای معتبر، بهراحتی در دسترس مصرفکنندگان قرار گیرند.
فیلتر بیکیفیت چگونه به موتور آسیب میزند؟
فیلترهای غیراستاندارد معمولاً از مواد اولیه ارزان و با تراکم نامناسب ساخته میشوند و توانایی کافی برای جذب ذرات ریز (در ابعاد ۱۰ میکرون و کمتر) را ندارند. نتیجه این ضعف ساختاری، ورود مستقیم ذرات آلاینده به داخل موتور است؛ اتفاقی که پیامدهای فنی قابل توجهی دارد:
-
سایش قطعات داخلی موتور: ذراتی مانند سیلیس پس از ورود به سیلندر، موجب سایش پیستونها، رینگها و دیواره سیلندر میشوند. بررسیهای فنی نشان میدهد این فرآیند میتواند عمر مفید موتور را تا ۲۰ درصد کاهش دهد.
-
کاهش راندمان احتراق: اختلال در نسبت دقیق سوخت و هوا باعث احتراق ناقص میشود؛ موضوعی که میتواند توان موتور را تا ۱۰ درصد کاهش داده و مصرف سوخت را تا ۱۵ درصد افزایش دهد.
-
آسیب به سنسور جریان هوای جرمی (MAF): ورود ذرات معلق به این سنسور، عملکرد ECU را دچار خطا کرده و در نهایت به افزایش آلایندگی منجر میشود.
-
گرفتگی و افت جریان هوا: برخی فیلترهای بیکیفیت به سرعت دچار انسداد میشوند و با محدود کردن جریان هوا، فشار مضاعفی بر موتور وارد میکنند که حتی میتواند به افزایش دمای غیرعادی و استهلاک زودرس منجر شود.
در چنین شرایطی، صرفهجویی چند صد هزار تومانی در خرید فیلتر ارزان، میتواند زمینهساز هزینههای چند ده میلیونی در تعمیرات اساسی موتور شود.
زمان مناسب تعویض فیلتر هوا
یکی از نکات مغفول در نگهداری خودرو، توجه به زمان تعویض فیلتر هواست. به طور معمول توصیه میشود فیلتر هوا هر ۵ تا ۱۰ هزار کیلومتر تعویض شود. البته این بازه به شرایط رانندگی بستگی دارد. در شهرهای آلوده، مناطق پرگردوغبار یا در صورت تردد مداوم در ترافیکهای سنگین، بهتر است این فاصله به حداقل یعنی حدود ۵ هزار کیلومتر کاهش یابد.
برخی رانندگان تصور میکنند تا زمانی که خودرو با افت محسوس قدرت مواجه نشده، نیازی به تعویض فیلتر وجود ندارد؛ در حالی که آسیبهای ناشی از عبور ذرات ریز، تدریجی و نامحسوس است و زمانی آشکار میشود که بخشی از عمر موتور از دست رفته است.
خطرات تعویض نکردن بهموقع فیلتر هوا
بیتوجهی به تعویض بهموقع فیلتر هوا حتی اگر از نوع استاندارد باشد، میتواند پیامدهای زیر را به همراه داشته باشد:
-
افزایش مصرف سوخت و بالا رفتن هزینههای جاری خودرو
-
کاهش شتاب و افت عملکرد موتور
-
ایجاد رسوب و دوده بیشتر در محفظه احتراق
-
افزایش آلایندگی و مردود شدن در معاینه فنی
فشار مضاعف به موتور و احتمال بروز خرابیهای پرهزینه
در واقع، فیلتر هوای کثیف همانقدر خطرناک است که فیلتر بیکیفیت؛ زیرا در هر دو حالت، تنفس موتور مختل میشود.
بازار قطعات یدکی و چالش فیلترهای تقلبی
بازار قطعات یدکی خودرو در ایران با معضل گسترده قطعات غیراستاندارد و تقلبی مواجه است. فیلترهایی که گاه با قیمتی معادل یکسوم نمونههای اصلی عرضه میشوند، به دلیل جذابیت اقتصادی کوتاهمدت، مورد استقبال قرار میگیرند. این در حالی است که هزینه تعویض رینگ و پیستون یا تعمیر اساسی موتور، چندین برابر قیمت یک فیلتر استاندارد است.
از منظر زیستمحیطی نیز استفاده از فیلترهای نامناسب، با ایجاد احتراق ناقص، میزان انتشار گازهای آلاینده و ذرات معلق را افزایش میدهد؛ موضوعی که در شهرهای آلودهای مانند تهران، تبعات مستقیمی بر سلامت عمومی دارد.
چگونه فیلتر مناسب انتخاب کنیم؟
برای جلوگیری از خسارات احتمالی، رعایت چند نکته ضروری است:
-
خرید فیلترهای دارای استاندارد معتبر یا توصیهشده توسط سازنده خودرو
-
تعویض منظم در بازه ۵ تا ۱۰ هزار کیلومتر (و زودتر در شرایط سخت)
-
بررسی کیفیت کاغذ فیلتر و یکنواختی بافت آن
-
خرید از فروشگاههای معتبر و توجه به نشان اصالت کالا
در نهایت باید تأکید کرد که فیلتر هوا قطعهای مصرفی اما راهبردی است. بیتوجهی به کیفیت و زمان تعویض آن، میتواند عمر موتور را کاهش داده، هزینههای نگهداری را افزایش دهد و حتی به تشدید آلودگی هوا بینجامد. انتخاب آگاهانه و تعویض بهموقع، سادهترین و کمهزینهترین راه برای محافظت از قلب تپنده خودرو است.
