هفت صبح| بازار خودرو جهان در یک سال گذشته شاهد رشد قابل‌توجه فروش خودروهای هیبریدی بوده است؛ رشدی که در اروپا به ۱۸ درصد و در چین به ۱۴ درصد رسیده و نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان به‌طور جدی به سمت گزینه‌های کم‌مصرف‌تر و کم‌آلاینده‌تر حرکت کرده‌اند. این روند حالا به شکل محسوسی در بازار ایران هم دیده می‌شود؛ جایی که واردکنندگان و خریداران، هم‌زمان به سمت خودروهای هیبریدی و پلاگین‌هیبریدی متمایل شده‌اند.

نشانه روشن این تغییر مسیر را می‌توان در آخرین عرضه خودروهای وارداتی دید؛ جایی که هر ۸ مدل عرضه‌شده، هیبریدی یا پلاگین‌هیبریدی بودند. این اتفاق تصادفی نیست، بلکه حاصل هم‌زمانی چند متغیر مهم در بازار ایران است.

چرا هیبریدی‌ها به‌صرفه شدند؟

افزایش اخیر قیمت بنزین و زمزمه‌های افزایش‌های فصلی، نگاه مصرف‌کننده را بیش از گذشته به سمت خودروهای کم‌مصرف برده است. از سوی دیگر، تعرفه واردات پایین‌تر خودروهای هیبریدی باعث شده قیمت نهایی این خودروها نسبت به مدل‌های تمام بنزینی منطقی‌تر و قابل‌دسترس‌تر باشد.

در کنار موضوع هزینه سوخت، شرایط تردد شهری نیز نقش مهمی در این استقبال دارد. در کلان‌شهرهایی مانند تهران که با طرح ترافیک، زوج و فرد و روزهای پرتعداد آلودگی هوا مواجه‌اند، خودروهای هیبریدی از محدودیت‌های تردد معاف‌اند و این موضوع برای بسیاری از خریداران یک مزیت جدی محسوب می‌شود.

مصرف سوخت کمتر، صدای کمتر موتور و تجربه رانندگی نرم‌تر و آرام‌تر نیز از دیگر عواملی است که جذابیت این خودروها را برای مصرف‌کننده افزایش داده است.

چالش‌های خرید خودرو برقی

در کنار مزایا، چالش‌هایی هم وجود دارد که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. مهم‌ترین آن، هزینه بسیار بالای باتری این خودروهاست. قیمت باتری هیبریدی در مدل‌های مختلف از حدود ۶۰۰ میلیون تومان آغاز می‌شود و در برخی مدل‌ها بسیار بالاتر می‌رود؛ عددی که در صورت خرابی، می‌تواند مالک را با هزینه‌ای سنگین مواجه کند.

یکی از موانع جدی برای نگهداری خودروهای هیبریدی، به‌ویژه مدل‌های پلاگین (PHEV)، نبود ایستگاه‌های شارژ عمومی است. برخلاف هیبریدی‌های معمولی (HEV) که باتری آن‌ها توسط موتور بنزینی شارژ می‌شود، پلاگین‌ها نیازمند شارژر برقی هستند.

ایران هنوز شبکه شارژ عمومی کارآمدی ندارد و تنها یک ایستگاه شارژ خورشیدی در مرحله آزمایشی قرار دارد. حتی شارژ خانگی نیز به‌دلیل ناپایداری شبکه برق و تلفات انتقال، چالش‌برانگیز است. به گفته علی بخشی، مدیر امور خودروهای الکتریکی مؤسسه نیرو، «تأمین برق برای خودروهای الکتریکی و هیبریدی چالشی بزرگ برای شبکه توزیع محلی است.»

فناوری پیچیده‌تر خودروهای هیبریدی، نیازمند قطعات خاصی مانند باتری‌های لیتیوم‌یون، اینورترها و موتورهای الکتریکی است. تحریم‌ها و هزینه بالای واردات، دسترسی به این قطعات را محدود کرده است.

از سوی دیگر، خودروسازان داخلی که عمدتاً بر خودروهای بنزینی و CNG تمرکز دارند، زیرساخت مشخصی برای پشتیبانی از هیبریدی‌ها توسعه نداده‌اند. تعمیرگاه‌های تخصصی بسیار محدودند و بسیاری از تعمیرکاران با سیستم‌های هیبریدی آشنایی کافی ندارند. همین موضوع هزینه تعمیرات را به‌مراتب بالاتر از خودروهای معمولی کرده است.

آینده خودروهای هیبریدی در ایران

با وجود این چالش‌ها، شواهد نشان می‌دهد ایران نیز مانند بسیاری از کشورهای جهان به سمت افزایش سهم خودروهای هیبریدی در بازار حرکت می‌کند. شرایط کشور شاید هنوز برای گسترش گسترده خودروهای تمام‌برقی آماده نباشد، اما برای خودروهای هیبریدی، موانع به آن شدت نیست.

افزایش قیمت سوخت، تعرفه واردات کمتر، مزایای تردد شهری و تغییر ذائقه مصرف‌کننده، همگی عواملی هستند که احتمالاً در ماه‌ها و سال‌های آینده، فروش خودروهای هیبریدی را در بازار ایران بیش از پیش افزایش خواهند داد؛ حتی اگر زیرساخت‌ها هنوز هم‌پای این موج جلو نیامده باشند.