به گزارش هفت صبح، تامین قطعات خودروهای مونتاژ در سالهای اخیر همواره با مشکل مواجه بوده است. از یک سو، بیمسئولیتی اکثر مونتاژکاران و از سوی دیگر، عدم نظارت کافی وزارت صمت بر خدمات پس از فروش، باعث شده بود که قطعات خودروها در نمایندگیها و شرکتها نایاب شود.
برای برخی خودروهای مطرحتر، شاید به سختی و با قیمتهای نجومی، این قطعات در بازار آزاد پیدا میشد، اما در شرایطی که نمیشد تشخیص داد این قطعه گرانقیمت اصل است یا تقلبی.
تامین قطعات نه تنها بازار پس از فروش را تحت تاثیر قرار داده بود بلکه خودروهای مونتاژی در خط تولید نیز با این چالش روبهرو بودند و همین موضوع دلیل اصلی تاخیر در تحویل خودروهای مونتاژی بوده است. حال اما وقوع جنگ، این بحران را تشدید نیز کرده است.
تامین قطعات از مسیرهای جدید اما پرهزینه
ادامه وضعیت جنگی، بنبست مذاکرات و مسدود شدن کریدورهای اصلی ورود کالا، صنعت خودرو را با پرسشی اساسی روبهرو کرده: آیا بازگشایی مسیرهای پرهزینه و جایگزین برای واردات قطعات منطقی است؟ هرچند اقتصاد ایران این روزها در فاصلهای به نسبت آرام (آتشبس موقت) نفس میکشد، اما بینتیجه ماندن گفتوگوهای ایران و آمریکا و تداوم تهدیدهای نظامی در منطقه، هر آن امکان فروپاشی دوباره آرایش لجستیکی را دارد.
خودروسازان و قطعهسازان اعلام کردهاند که بدون تعطیلی کار میکنند، اما واقعیت میدانی چیز دیگری میگوید. حمله به مراکز فولاد و پتروشیمی، زنجیره تأمین داخلی را مختل کرده و از سوی دیگر، ناامنی خلیج فارس و توقف عملی تردد از امارات، مسیر سنتی ورود قطعات خودرو را به نقطه سکون رسانده است.
اکنون بحث استفاده از مرزهای شمالی، غربی و شرقی (ترکیه، روسیه، پاکستان) مطرح است، اما کارشناسان تأکید میکنند که این مسیرها از نظر زمانی و هزینههای لجستیک، کاملاً غیراقتصادی هستند و قیمت تمامشده را تا چند برابر افزایش خواهند داد. با توجه به تورم و رکود حاکم بر بازار خودرو، این پرسش بیپاسخ مانده که آیا «روشن نگه داشتن چراغ تولید» ارزش تحمل این هزینههای سرسامآور را دارد؟
تحلیلهای تازه از وضعیت خودروسازان چینی در ایران نشان میدهد که وابستگی شدید مونتاژکاران به قطعات وارداتی از چین، که پارسال هم با اختلال روبهرو بود، حالا به بزرگترین تهدید تبدیل شده است.
خواب خطوط تولید مونتاژکاران
خودروسازان چینی که در دو دهه اخیر سهم قابلتوجهی از بازار ایران در اختیار گرفتند، اکنون در اثر بسته شدن تنگه هرمز و بحران منطقهای، از «راه نجات» به «دردسر بزرگ» صنعت خودرو بدل شدهاند. بسیاری از دستاندرکاران صنعت معتقدند که دوران فعالیت مونتاژکاران چینی در ایران رو به پایان است و چشماندازی برای تداوم آن دیده نمیشود.
پیگیری هفت صبح از این شرکتها بیانگر این است که خطوط تولید چندین مونتاژکار تقریباً از کار افتاده و انبار قطعات آنها رو به اتمام است. شبکه خدمات پس از فروش نیز عملاً فلج شده؛ به طوری که برخی خودروهای آسیبدیده در جنگ، به دلیل نبود قطعه، غیرقابل تعمیر اعلام شدهاند. این وضعیت، اعتبار برندهای چینی را که سالها با مشکل تأمین قطعه دستوپنجه نرم میکردند، به شدت خدشهدار کرده است.
پایان کار مونتاژ یا تعریف مسیر جدید؟
اکنون این سناریو قوت گرفته که مدل کسبوکار مبتنی بر مونتاژ قطعات وارداتی، در برابر شوکهای ژئوپلیتیک تاب نمیآورد و «ایستگاه آخر» مونتاژکاران چینی در ایران، دیگر یک فرضیه نیست، بلکه واقعیتی نزدیک به نظر میرسد.
درحال حاضر نیز اگرچه وزارتخانه ثبت سفارش قطعات منفصله خودرو(CKD) را باز گذاشته است اما به خاطر شرایط منطقه، عملاً شرایط واردات این قطعات ممکن نیست.
