تحولات اخیر میان ایران و ایالات متحده موجب شد فضای آرامی که پس از آتشبس شکننده در بازار انرژی شکل گرفته بود، بار دیگر با تردید و نگرانی مواجه شود. در نتیجه این شرایط، قیمت نفت در بازارهای جهانی مسیر صعودی در پیش گرفت و بخشی از افتهای پیشین خود را جبران کرد.
نفت برنت که به عنوان یکی از مهمترین شاخصهای قیمتگذاری نفت در جهان شناخته میشود، در معاملات روز چهارشنبه تا سه درصد رشد را تجربه کرد و روند نزولی روزهای گذشته را متوقف ساخت؛ روندی که پیش از این قیمتها را به سطوح پیش از آغاز درگیریها بازگردانده بود.
بر اساس معاملات انجامشده، قراردادهای آتی نفت برنت برای تحویل ماه سپتامبر تا ساعت ۰۴:۰۰ به وقت گرینویچ به ۷۶ دلار و ۷ سنت در هر بشکه رسید؛ سطحی که از ۲۳ ژوئن تاکنون مشاهده نشده بود.
این افزایش قیمت پس از اقدام واشنگتن در حمله به ایران و همچنین لغو معافیت موقت تحریمهای نفتی ایران رخ داد؛ تصمیمی که همزمان با انتشار گزارشهایی درباره حمله به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز اتخاذ شد.
مقامهای آمریکایی، قطری و سعودی، ایران را مسئول این حملات معرفی کردند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که: «سلسلهای از حملات قدرتمند علیه ایران را آغاز کرده تا هزینه سنگینی برای هدف قرار دادن کشتیهای تجاری با خدمه غیرنظامی در یک آبراه بینالمللی به این کشور تحمیل کند.»
در مقابل، تهران مسئولیت مستقیم این حملات را نپذیرفته، اما پیش از این بارها نسبت به عبور کشتیها از مسیرهایی که مورد تأییدش نیستند، هشدار داده بود.
کاظم غریبآبادی نیز پیشتر اعلام کرده بود که تهران در واکنش به لغو معافیتهای تحریمی، «اقدامات قاطعانهای برای حفاظت از منافع ملی و امنیت خود» انجام خواهد داد و این اقدام را «نقض آشکار» تفاهمنامه امضا شده میان واشنگتن و تهران در ۱۷ ژوئن دانسته بود.
یکی از تحلیلگران ارشد بازار معتقد است متن تفاهمنامه مربوط به کنترل تردد و مدیریت وضعیت تنگه هرمز بهگونهای تنظیم شده که ابهامهای قابل توجهی در آن وجود دارد.
به گفته وی، اختلاف دیدگاه میان آمریکا و ایران درباره ماهیت حقوقی تنگه هرمز و اینکه این مسیر یک آبراه بینالمللی محسوب میشود یا بخشی از آبهای سرزمینی ایران است، همچنان بدون نتیجه نهایی باقی مانده است.
این تحلیلگر همچنین تأکید کرده است: «هنوز مشخص نیست که حملات امروز صبح آمریکا به سرعت به این تشدید تنش پایان میدهد یا ایران تصمیم میگیرد با اقداماتی که به درگیری گستردهتر منجر نشود، همچنان نفوذ خود بر تنگه را حفظ کند. حداقل، این امر بازارها را در حالت تنش نگه میدارد و نشان میدهد که قیمت نفت خام فعلاً در سطح بالایی تثبیت شده است.»
اقدامات اخیر آمریکا پس از تصمیم جداگانه وزارت خزانهداری این کشور برای لغو معافیت ۶۰ روزه تحریمهای نفتی ایران صورت گرفت.
وزارت خزانهداری آمریکا ماه گذشته امکان فروش نفت ایران را تا ۲۱ اوت در چارچوب مذاکرات گستردهتر با تهران مجاز اعلام کرده بود، اما طبق بیانیه منتشرشده، این مجوز پس از ساعت ۰۰:۰۱ بامداد ۱۷ ژوئیه به وقت شرق آمریکا دیگر اعتبار نخواهد داشت.
بر اساس دستورالعمل جدید، هرگونه معامله تازه از جمله خرید یا بارگیری نفت نیز پس از روز سهشنبه مشمول این محدودیتها خواهد شد.
رئیس بخش تحقیقات انرژی یکی دیگر از مؤسسات فعال در حوزه انرژی نیز پیشبینی کرده است که با ادامه وضعیت پرریسک در تنگه هرمز و کاهش ذخایر اضطراری نفت، قیمتها در بازار جهانی همچنان در سطوح بالا باقی بمانند.
او در گفتوگو با الجزیره گفته است: «ایران کاملاً قصد دارد در هفتههای آینده کنترل خود بر تنگه هرمز را تثبیت کند؛ موضوعی که برای آمریکا، بسیاری از کشورهای خلیج فارس و مشتریان جهانی قابل قبول نیست و ممکن است باعث شود عبور و مرور از تنگه برای ماهها به کمتر از ۵۰ درصد سطح پیش از جنگ کاهش یابد و درگیریها به صورت دورهای شعلهور شود.»
