هفت صبح، طه حشمتی| در سالهای اخیر بازار تشکهای طبی در ایران به شدت دگرگون شده است. چیزی که پیشتر جزئی از ملزومات نرمال خواب به شمار میرفت اکنون به یک جریان پررونق مصرفی تبدیل شده است. بازاری که همزمان با افزایش تقاضا با افزایش قیمت نیز مواجه شده و بسیاری از خانوادهها را به تامل درباره انتخاب و خرید کشانده است. تشک طبی دیگر فقط یک کالا نیست، بلکه به نمادی از زندگی مدرن، مراقبت از سلامت و نمادی از آرامش بدل شده است. البته همیشه این پرسش مطرح است که «چرا قیمتها اینقدر بالا رفته؟» و «آیا واقعا ارزش خرید دارند؟» در حالی که پاسخ به این پرسشها با توجه به تنوع محصولات و میزان تفاوت فاحش قیمتها چندان ساده نیست اما بررسی بازار نشان میدهد رشد تقاضا، افزایش هزینه تولید و تغییر نگرش مصرفکنندگان در کنار تبلیغات گسترده شبکههای اجتماعی، سه عامل اصلی هستند که قیمتها و محبوبیت این کالا را دستخوش تغییر کردهاند.گزارش پیشرو با تمرکز بر وضعیت قیمت تشکهای طبی در بازار ایران و بررسی محدودههای قیمتی، تلاش دارد تصویری واقعبینانه از این بازار را برای مخاطبان روزنامه هفت صبح ترسیم کند؛ بازاری که هر خانوار ایرانی در یکی دو سال اخیر دستکم یکبار درباره آن فکر کرده است.
افزایش حساسیت نسبت به کیفیت خواب
زندگی شهری، افزایش استرس، طولانی شدن ساعات کار و در کنار آن توجه بیشتر به سلامت جسم و روان باعث شده توجه به کیفیت خواب بیش از گذشته شود. گفتمانهای رایج در شبکههای اجتماعی، توصیههای پزشکان درباره اهمیت خواب کافی و تجربههای شخصی کاربران در مواجهه با دردهای عضلانی یا خستگیهای مزمن همه و همه باعث شده مردم درباره انتخاب تشک مناسب بیشتر تامل کنند. این تغییر نگرش باعث شده تقاضا برای تشکهایی که ادعا میکنند از نوع «طبی» هستند یا از مزایای سلامتمحور برخوردارند، رشد چشمگیری داشته باشد.
همزمان با این افزایش تقاضا، فروشندگان نیز پیامهای تبلیغاتی خود را تغییر دادهاند؛ پیامهایی که دیگر صرفا بر دوام و طول عمر محصول تمرکز ندارند بلکه مفهوم «خواب بهتر»، «حمایت از ستون فقرات» و «بهبود کیفیت زندگی» را در مرکز توجه قرار دادهاند. در نتیجه مصرفکنندگان اکنون فاصله بسیاری با گذشته گرفتهاند و برای انتخاب تشک زمان بیشتری صرف میکنند و درباره مواد تشکیلدهنده، لایههای مختلف ساختار، میزان سفتی یا نرمی و تناسب وزنی تحقیق میکنند.
محدوده قیمتهای جدید در بازار
در روزهای اخیر، بررسی قیمتها نشان میدهد تشکهای طبی در بازار ایران طیف قیمتی گستردهای دارند که میتوان آن را در چند بازه کلی دستهبندی کرد. این بازهها به مصرفکنندگان کمک میکند پیش از خرید انتظارات واقعبینانهتری از هزینهها داشته باشند.برای تشکهایی که در ساخت آنها از اسفنجهای ارتجاعی استفاده شده و بدون فناوری پیچیده تولید میشوند، محدوده قیمت برای سایز «یک نفره» معمولاً از حدود ۹ تا حدود ۱۴ میلیون تومان گزارش میشود. در همین حال برای سایز «دو نفره» این نوع تشکها معمولاً در حدود ۱۵ تا ۲۲ میلیون تومان قیمت دارند. این رده قیمتی نزد مصرفکنندگان به «اقتصادی» یا «مناسب برای شروع» شناخته میشود.
در دستهای دیگر که تشکها با مموری فوم یا فومهای هوشمندتر ساخته شدهاند و ادعا میشود ساختار آنها برای پشتیبانی بهتر از بدن تنظیم شده است، قیمتها بالاتر است. برای نمونه، تشکهای مموریفوم طبی در سایز یک نفره معمولاً در بازه ۱۱ تا ۱۹ میلیون تومان قرار دارند و نسخههای دونفره این مدلها حدود ۱۶ تا ۲۸ میلیون تومان ارزشگذاری میشوند. این گروه بهخصوص در میان افرادی که دردهای عضلانی یا احساس ناراحتی در ناحیه کمر دارند، بیش از مدلهای سادهتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
اما زمانی که پای تشکهایی با فناوریهای پیشرفتهتر، مواد خاص و ساختار چندلایه به میان میآید، قیمتها رشدی قابل توجه را تجربه میکنند. برای تشکهای طبی با بهرهگیری از لایههای لاتکس یا مواد تطبیقپذیر، بازه قیمت برای سایز یک نفره معمولاً حدود ۳۰ تا ۴۲ میلیون تومان است و برای سایز دو نفره ممکن است از ۴۵ تا ۶۰ میلیون تومان یا حتی بالاتر نیز برود. این گروه بهویژه در بین افرادی که تجربه خرید جدیتری داشتهاند و برای خرید اول به دنبال کیفیت بالاتر هستند، محبوبیت یافتهاند.
تفاوت قیمت؛ واقعیت یا تبلیغ؟
یکی از چالشهایی که هنگام بررسی قیمتها به چشم میآید، اختلاف فاحش میان بازههای مختلف است. برخی مصرفکنندگان معتقدند این اختلاف به کیفیت واقعی محصول بازمیگردد، در حالی که بخش دیگری آن را نتیجه تبلیغات پررنگ و نامهای تجاری میدانند که ارزش افزوده بیشتری ایجاد میکنند بدون آنکه تفاوت فنی اساسی با مدلهای میانرده داشته باشند.برای مثال، ممکن است دو تشک که هر دو ساختار فوم داشته باشند در ظاهر مشخصات مشابهی را ارائه دهند اما یکی از آنها قیمت بسیار بالاتری داشته باشد صرفاً به این دلیل که نام تجاری شناختهشدهتری دارد یا در تبلیغات بیشتر دیده شده است. این موضوع باعث شده بسیاری از خریداران هنگام مراجعه به فروشگاهها یا وبسایتها احساس سردرگمی کنند؛ چراکه مقایسه میان مشخصات فنی و قیمتها همیشه قابل فهم نیست و اغلب نیازمند راهنمایی تخصصی است.
شرایط اقتصادی و نقش آن در انتخاب
در حالی که بخش قابل توجهی از جامعه تمایل دارد تشکی باکیفیت تهیه کند، مسئله هزینه همچنان نقش تعیینکنندهای در تصمیم خرید دارد. با توجه به افزایش هزینههای دیگر زندگی مانند مسکن، خوراک و درمان، بسیاری از خانوادهها با محدودیت بودجه مواجه هستند و خرید تشک را به برنامهریزی مالی نیازمند میبینند. واقعیت این است که برای بخش بزرگی از خریداران، پرداخت نقدی برای یک تشک در بازههای بالای قیمت کاملاً دشوار است و همین مسئله سبب شده گزینههای اقساطی در بازار افزایش یابد.
امروزه فروش قسطی تشکهای طبی در میان فروشندگان رونق پیدا کرده است؛ فروشندگانی که با شرکتهای مالی همکاری میکنند تا امکان خرید برای افرادی که بودجه کافی ندارند فراهم شود. این پدیده اگرچه خرید را برای برخی ممکن میسازد، اما چالشهای تازهای نیز ایجاد کرده است؛ زیرا خریدار تا مدتها با قسط و پرداختهای ماهانه روبهرو خواهد بود و در عمل هزینه نهایی از قیمت اصلی فراتر میرود.
نقش شبکههای اجتماعی در شکلدهی بازار
یکی از برجستهترین تغییرات در چند سال اخیر، نقش شبکههای اجتماعی در شکلگیری گرایشهای بازار است. محتوای تبلیغاتی که از طریق ویدیوها، پستها و بررسیهای کاربران منتشر میشود، نوعی فرهنگ مصرفی جدید ایجاد کرده است. دیگر انتخاب تشک صرفاً بر اساس نیاز فیزیکی نیست، بلکه به انتخابی تبدیل شده که جنبههای احساسی و زندگیمحور بیشتری دارد. کاربران در ویدئوها از تجربه بهبود سطح خواب خود سخن میگویند، صحنههای اتاق خواب آرام، نور ملایم و احساس راحتی را نمایش میدهند و همین تأثیرگذاری بصری باعث افزایش تقاضا میشود. کارشناسان بازاریابی میگویند این نوع تبلیغات نهتنها محصول را معرفی میکند، بلکه «سبک زندگی مطلوب» را به مخاطب القا میکند؛ سبکی که با آرامش، رفاه و زندگی بهتر پیوند خورده است. همین مساله موجب شده بسیاری از افراد بدون داشتن آگاهی کامل فنی درباره تشک، تحت تأثیر تجربههای دیگران یا فضاسازیهای بصری قرار بگیرند و تصمیم به خرید بگیرند.
انتخاب درست میان واقعیت و ادعا
برای افرادی که قصد خرید تشک طبی دارند، مهمترین چالش این است که میان ادعاهای بازاریابی و واقعیتهای فنی تفاوت قائل شوند. متخصصان حوزه سلامت میگویند تشک مناسب باید انحنای طبیعی ستون فقرات را در حالت خواب حفظ کند و سطحی فراهم آورد که فشارهای وارد بر بدن بهطور یکنواخت پخش شود. با این حال این تعریف برای بسیاری از مصرفکنندگان عادی قابل درک نیست و باید با کمک مشاوران فروش یا منابع معتبر اطلاعات خود را تکمیل کنند. برخی فروشندگان نیز برای جلب اعتماد مشتریان، امکان امتحان محصول در فروشگاه را فراهم میکنند یا خدمات مشاورهای قبل از خرید ارائه میدهند. این خدمات میتواند به کاهش سردرگمی کمک کند و مصرفکننده را در مسیر انتخاب آگاهانهتر هدایت نماید.
