نظام بیمه ای کشور این روزها شاهد یکی از اساسیترین تحولات خود در سالهای اخیر است. سازمان تامین اجتماعی با ارائه مدلی جدید برای محاسبه حقوق بازنشستگان، گامی بلند در جهت شفافسازی و عدالت بیمهای برداشته است. مدلی که در آن، دستمزد واقعی بیمهشدگان جایگزین روشهای قبلی میشود و میتواند معادلات موجود در تعیین مستمری را به نفع بیمهشدگان تغییر دهد.
بر اساس اعلام مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی، در مدل پیشنهادی جدید محاسبه مستمری، هدف اصلی جلوگیری از فرار بیمهای، ثبت دستمزد واقعی و صیانت از حقوق بیمهشدگان است. این بدان معناست که بسیاری از تخلفات مرتبط با اعلام دستمزد کمتر از میزان واقعی، که در سالهای گذشته به کاهش حقوق بازنشستگی منجر میشد، با این مدل جدید مهار خواهد شد. سالاری تأکید کرده که ارسال مزد واقعی میتواند به افزایش مستمری بازنشستگان منجر شود و این مهمترین مزیت این طرح برای جامعه بازنشستگان محسوب میشود.
سالاری در ادامه، مراقبت و نظارت نیروی کار بر ثبت صحیح مزد و حق بیمه را از الزامات اجرای این شیوه دانست و تصریح کرد که این رویکرد، علاوه بر کاهش فرار بیمهای، زمینه افزایش حقوق بازنشستگی و شفافیت بیشتر در نظام بیمهای را فراهم میکند. به عبارت دیگر، کارگران و بیمهشدگان خود باید بر ثبت دقیق دستمزدشان نظارت داشته باشند تا از حق خود در دوران بازنشستگی محروم نمانند. این تغییر رویکرد، نقش بیمهشدگان را از یک ناظر منفعل به یک عامل فعال در فرآیند بیمهای تبدیل میکند.
مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی همچنین از آمادگی این سازمان برای تشکیل کارگروههای مشترک با تشکلهای کارگری خبر داد و گفت که این سازمان آماده است با مشارکت نمایندگان کارگران، نشستهای تخصصی و کارگروههای مشترکی را برای بررسی مسائل و اصلاحات پیشنهادی برگزار کند. این اقدام را میتوان نشانهای از عزم جدی سازمان برای مشارکت دادن ذینفعان اصلی در فرآیند تصمیمگیری دانست که میتواند به افزایش اعتماد عمومی به نظام بیمهای کمک کند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگر این مدل به درستی و با نظارت کافی اجرا شود، میتواند به یکی از موفقترین اصلاحات نظام بیمهای در دهههای اخیر تبدیل شود و زمینهساز کاهش چشمگیر فرار بیمهای و افزایش رضایت بیمهشدگان و بازنشستگان شود. با این حال، چالشهای اجرایی و نیاز به فرهنگسازی در میان کارگران و کارفرمایان، از جمله موانعی است که باید برای موفقیت این طرح برطرف شود.
