گرمایش موضعی در روزگار کمبود برق
فن‌هیترهای کوچک برای گرم‌کردن سریع فضای نزدیک مناسب هستند. فن، هوای عبوری از المنت را به محیط می‌فرستد و باعث می‌شود گرما زودتر احساس شود
هفت صبح| وقتی برق خانه یا محل کار قرار است سهم بیشتری از هزینه‌های زمستان را به خودش اختصاص بدهد، خرید یک وسیله گرمایشی کوچک به تصمیمی فراتر از انتخاب رنگ و شکل دستگاه تبدیل می‌شود. مسئله این است که برای گرم‌کردن یک اتاق ۱۲ متری، یک میز کار یا فضای محدود پشت پیشخوان مغازه، لازم نیست همیشه تمام خانه را گرم کرد. بخاری‌های تابشی، هیترهای رومیزی، فن‌هیترهای کوچک و مدل‌های سرامیکی در همین نقطه وارد بازار می‌شوند.
قیمت خرید بعضی از این دستگاه‌ها از چند میلیون تومان شروع می‌شود و در مدل‌های پیشرفته‌تر به چندین میلیون تومان بالاتر می‌رسد. با این حال، عبارت «کم‌مصرف» روی جعبه یک دستگاه به معنای قبض برق ارزان نیست. آنچه در حساب‌وکتاب نهایی اهمیت دارد، توان دستگاه، مدت استفاده، فضای مورد نیاز برای گرمایش و امکان استفاده ایمن از آن است.
گرما را برای کجا می‌خواهید؟
بخاری تابشی برای کسانی طراحی شده که می‌خواهند گرما را در یک محدوده مشخص احساس کنند. این دستگاه با تابش انرژی گرمایی، افراد و سطوح روبه‌روی خود را گرم می‌کند و برای رسیدن به احساس گرما، به گرم‌شدن تمام هوای اتاق وابستگی کمتری دارد. پشت میز کار، در یک مغازه کوچک یا در فضایی که افراد مدت زیادی در یک نقطه می‌نشینند، این ویژگی اهمیت دارد. البته محدوده تابش، فاصله فرد از دستگاه و موانع موجود در مسیر، نتیجه کار را تغییر می‌دهد.
بخاری تابشی قرار نیست به‌تنهایی یک پذیرایی بزرگ را در روز سرد به محیطی گرم و یکنواخت تبدیل کند. در بازار، مدل‌های تابشی با یک یا چند المنت، بدنه‌های فلزی و بازتابنده‌های مختلف عرضه می‌شوند. دستگاه‌های ساده معمولاً امکانات محدودی دارند و در مدل‌های مجهزتر، چند سطح تنظیم حرارت یا سامانه قطع خودکار هنگام واژگونی دیده می‌شود. هنگام خرید، توان مصرفی درج‌شده روی پلاک دستگاه را بررسی کنید. برای نمونه، یک بخاری تابشی ۱۲۰۰ واتی در یک ساعت کار مداوم با حداکثر توان2/1 کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کند. مدل ۲۰۰۰ واتی در همین مدت ۲ کیلووات‌ساعت برق می‌خواهد. این تفاوت در چند ساعت استفاده روزانه، به عدد قابل توجهی تبدیل می‌شود.
هیتر کوچک، انتخاب میز کار
فن‌هیترهای کوچک برای گرم‌کردن سریع فضای نزدیک مناسب هستند. فن، هوای عبوری از المنت را به محیط می‌فرستد و باعث می‌شود گرما زودتر احساس شود. این دستگاه‌ها برای اتاق کار، اتاق خواب کوچک و مغازه کاربرد دارند، اما صدای فن، خشکی احساس‌شده هوا و مصرف برق در توان‌های بالا از مواردی هستند که هنگام خرید باید در نظر گرفت. بعضی مدل‌ها دو سطح حرارت دارند و امکان استفاده با توان پایین‌تر را فراهم می‌کنند. در بازار مهرماه، برای فن‌هیترهای ساده و کوچک قیمت‌هایی در محدوده حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۵میلیون تومان دیده می‌شود. مدل‌های ایستاده و دارای امکانات بیشتر معمولاً گران‌تر هستند و بعضی نمونه‌ها به محدوده ۵ تا ۷ میلیون تومان یا بالاتر می‌رسند.
فن‌هیترهای ارزان‌قیمت برای کسی که هر روز چند ساعت از دستگاه استفاده می‌کند، الزاماً اقتصادی‌ترین انتخاب نیستند. وجود ترموستات، تنظیم توان و قطع‌کن حرارتی اهمیت دارد. ترموستات با رسیدن محیط به دمای تنظیم‌شده، کار گرمایش را متوقف یا محدود می‌کند و به کاهش مدت کار دستگاه می‌انجامد. این قابلیت در صورتی به صرفه‌جویی کمک می‌کند که وسیله متناسب با محیط انتخاب شده باشد و کاربر دمای غیرضروری بالایی تعیین نکند.
بخاری کم‌مصرف را چگونه بشناسیم؟
یک تصور رایج در بازار این است که دستگاه کوچک‌تر برق بسیار کمتری مصرف می‌کند. اندازه بدنه به‌تنهایی معیار مناسبی نیست. یک هیتر کوچک ۲۰۰۰ واتی، در زمان کار با حداکثر توان، همان مقدار برق یک دستگاه گرمایشی ۲۰۰۰ واتی دیگر را مصرف می‌کند. تفاوت در نحوه انتقال گرما، مدت روشن‌ماندن، کنترل دما و تناسب دستگاه با فضای مورد استفاده است. برای محاسبه مصرف، کافی است توان دستگاه را بر هزار تقسیم کنید تا مصرف ساعتی آن بر حسب کیلووات‌ساعت به دست بیاید.
دستگاه ۵۰۰ واتی در یک ساعت کار مداوم، نیم کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کند. این عدد برای مدل ۱۰۰۰ واتی به یک کیلووات‌ساعت و برای مدل ۲۰۰۰ واتی به دو کیلووات‌ساعت می‌رسد. اگر یک هیتر ۲۰۰۰ واتی روزانه چهار ساعت با حداکثر توان کار کند، مصرف روزانه آن ۸کیلووات‌ساعت و مصرف ۳۰ روز آن ۲۴۰ کیلووات‌ساعت خواهد بود. هزینه این مصرف به تعرفه برق مشترک، میزان مصرف کل خانه و پله مصرفی بستگی دارد. به همین دلیل، اعلام یک رقم ثابت برای قبض ماهانه همه خریداران گمراه‌کننده است. برای برآورد هزینه، باید مصرف اضافه‌شده به کنتور را در تعرفه متناسب با وضعیت همان مشترک محاسبه کرد. اگر دستگاه ترموستات داشته باشد و در بخشی از زمان خاموش شود، مصرف واقعی از محاسبه حداکثر توان در تمام ساعات کمتر خواهد بود.
قیمت خرید پایین، همیشه بهتر نیست
در بازار بخاری برقی، اختلاف قیمت میان دستگاه‌های ساده و مدل‌های دارای امکانات بیشتر قابل توجه است. بخاری‌های تابشی ساده، مدل‌های چندالمنتی، فن‌هیترها و دستگاه‌های سرامیکی هرکدام در رده قیمتی متفاوتی قرار دارند. خریدار باید قیمت را در کنار توان، گارانتی، کیفیت ساخت، امکان تأمین قطعات و امکانات ایمنی بسنجد. دستگاهی که چند صد هزار تومان ارزان‌تر است، اگر فاقد قطع‌کن حرارتی مطمئن باشد یا سیم و دوشاخه نامناسبی داشته باشد، انتخاب مطلوبی به شمار نمی‌رود.
در مورد دستگاه‌های بی‌نام‌ونشان، مشخصات فنی و اصالت نشان استاندارد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. درج عبارت‌هایی مانند «فوق کم‌مصرف» یا «مناسب تمام خانه» روی آگهی، مدرک فنی محسوب نمی‌شود. بهتر است خریدار توان واقعی، ولتاژ ورودی، وضعیت گارانتی و امکانات حفاظتی را از روی مشخصات محصول بررسی کند. در مدل‌های تابشی، کیفیت پایه و پایداری بدنه نیز اهمیت دارد، چون واژگونی دستگاه در نزدیکی پرده، فرش یا مبلمان خطرآفرین است.
یک پریز، چند وسیله؟
مسئله‌ای که هنگام خرید هیتر کوچک گاهی فراموش می‌شود، ظرفیت برق‌کشی خانه است. یک دستگاه ۲۰۰۰واتی در برق ۲۲۰ ولت، جریانی نزدیک به ۹ آمپر می‌کشد. اگر هم‌زمان کتری برقی، اتو یا وسیله پرمصرف دیگری روی همان مدار کار کند، احتمال اضافه‌بار افزایش می‌یابد. استفاده از سه‌راهی‌های بی‌کیفیت و سیم‌های رابط نامناسب نیز خطر داغ‌شدن اتصالات و آتش‌سوزی را بالا می‌برد.
راه‌حل یک اتاق، نه کل زمستان
گرم‌کن‌های کوچک زمانی بیشترین فایده را دارند که هدف از خرید روشن باشد. برای فردی که چند ساعت پشت میز می‌نشیند، بخاری تابشی با توان متناسب و جهت تابش مناسب ممکن است انتخاب کاربردی‌تری از فن‌هیتر باشد. برای اتاقی که نیاز به گرم‌شدن سریع هوا دارد، فن‌هیتر گزینه دیگری است. در هر دو حالت، بستن درزهای پنجره، استفاده از پرده مناسب و جلوگیری از اتلاف گرما، مدت کار دستگاه را کاهش می‌دهد.
