روزنامه هفت صبح ، آرش خوشخو | سهماه تابستان را در پیش داریم. اینجا برایتان از ۹۰ خاطره مینویسم. از آدمها، فیلمها، بازیها و… خاطرهها
***
در دوران نوجوانی و جوانی به شکل متعصبانهای با سینمای کیارستمی عناد میورزیدم. فقط من نبودم. یک جریانی در فضای انتقادی سینمای ایران وجود داشت که دوست داشت سینمای کیارستمی را سوءتفاهم و ناشی از بلدنبودن فیلمسازی بداند. جریانی که توسط خسرو دهقان عزیز هدایت میشد و به همه نوید میداد که سینمای کیارستمی مثل همان تفنگ صابونی فیلم «پول را بردار و فرارکن» وودی آلن میماند که با اولین باران تقش درمیآید.
خب بیش از ۳۰سال گذشته و تقش درنیامده. یادم است از دیدن «کلوزآپ» و «زیر درختان زیتون» به شکلی غیرمنطقی عصبانی بودم. فقط با دیدن «باد ما را خواهد برد» بود که همه زیر و بم سینمای این مرد بزرگ روبهرویم آشکار شد. انگار قفلی شکسته شده باشد. مسحور عکسهایش شدم، سخنرانیهایش، شکل لباسپوشیدنش(که باید الگویی برای سینماگران جوانتر ما باشد). طی این ۱۸سال گذشته ذرهذره بیشتر سینمای این مرد بزرگ را فهم کردم. و کشف کردم که چقدر سرگرمکننده است. کشف کردم که رئالیست نامیدن کیارستمی چه موقعیت متناقض بیمنطقی را برای ما فراهم میکرد. درواقع واقعگرا نامیدن سینمای کیارستمی در بطن خودش تناقضات فراوانی دارد.
سبک ویژه کیارستمی و نگاه هنرمندانهاش پشت قرائتهای پیش پا افتاده از مفهوم واقعگرایی پنهان مانده است. او راوی عجیبترین و غیرعادیترین داستانهاست. داستان مردی که دنبال کسی است تا جسدش را پس از خودکشی دفن کند، داستان مردی روستایی که پس از زلزله فرصت را برای خواستگاری از دختر محبوبش مناسب میبیند چراکه در آوار زلزله و مرگ، دیگر موقعیت همگان برابر است، داستان مردی که خود را در قالب یک فیلمساز مشهور جا میزند و از خانوادهای محترم، احترام و اعتبار برای خود میخرد. حتی در فرم هم کیارستمی از بازیگوشی با مفهوم واقعیت دست برنمیدارد. و اگر بخواهد، ۱۶برداشت ناقص از موقعیتی دراماتیک را به عنوان واقعیت در فیلم خود میگنجاند. او راوی شگفتانگیزترین داستانهای تاریخ سینمای ماست. تخیلی مهیب که این داستانهای باورنکردنی را نه تنها در بستری از واقعنمایی روایت میکند که حتی مثل فیلم کلوزآپ این داستانها را از دل واقعیت لخت، بیرون میکشد. سینمای او در تقاطع تخیل شگفتانگیز و برداشت خاصش از واقعیت جلوه و جلا پیدا میکند. او مرد بزرگی بود.
بهترین فیلمهای کیارستمی: کپی برابر اصل ۲۰۱۰/ باد ما را خواهد برد ۱۹۹۹
کلوزآپ ۱۹۹۰ / زیر درختان زیتون ۱۹۹۴/ طعم گیلاس ۱۹۹۷/ گزارش ۱۹۷۶
