هفت صبح| سرانجام انتظارها به پایان رسید و دبیرخانه چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر، در آستانه اعیاد شعبانیه، نقاب از چهره ۳۳ فیلم حاضر در بخش «سودای سیمرغ» برداشت. لیستی که با مرور اسامی کارگردانان و تهیهکنندگانش، باید دید که میتوان بهمن ۱۴۰۴ داغی را تجربه کرد یا خیر.
بازگشت ژنرالها و تثبیت پدیدهها
ویترین امسال جشنواره، بیش از هر چیز بر پایه «تنوع» چیده شده است. صفی طولانی که در آن بزرگان نامآشنا در کنار پدیدههای جوانِ سالهای اخیر قرار گرفتهاند اما هیجانانگیزترین بخش ماجرا، تزریق خون تازه به رگهای جشنواره با حضور ۱۲ فیلماولی است؛ ترکیبی که امید میرود رضایت توأمان مخاطبان سختگیر و گیشهدوست را در پی داشته باشد.
رسول صدرعاملی؛ قایقسواری در تهران
بدون شک یکی از سنگینترین نامهای لیست، رسول صدرعاملی است. کارگردانی که سینمای اجتماعی ایران مدیون سهگانههای اوست، حالا با فیلم «قایقسواری در تهران» به تهیهکنندگی روحالله سهرابی به میدان آمده است. نام فیلم کنجکاویبرانگیز است؛ آیا صدرعاملی باز هم به سراغ معضلات نوجوانان و جوانان در بستر شهری تهران رفته است؟ ترکیب او با روحالله سهرابی نشاندهنده یک تولید احتمالا استراتژیک است. بازگشت صدرعاملی میتواند عیار بخش درام اجتماعی جشنواره را تضمین کند.
محمدحسین مهدویان؛ بازگشت با «نیم شب»
محمدحسین مهدویان با فیلم «نیم شب» پروژه تازهای را در کارنامه خود ثبت کرده است. این فیلم بهعنوان نخستین اثر سینمایی که به روایت جنگ 12روزه اسرائیل علیه ایران میپردازد، آغازگر پرداخت سینمایی به این موضوع محسوب میشود. تهیهکنندگی «نیم شب» را حبیبالله والینژاد برعهده دارد؛ همکاریای که پیشتر نیز در آثاری مانند «ایستاده در غبار» و «آخرین روزهای زمستان» تجربه شده بود. مهدویان با روایتهایی با رویکرد مستندگونه از تاریخ معاصر شناخته میشود و پس از چهار سال، اینبار سراغ ساخت فیلمی با محوریت جنگ 12روزه رفته است. عنوان «نیم شب» تداعیکننده فضایی درام یا سیاسی-امنیتی است؛ ژانری که او پیش از این نیز در آن فعالیت داشته.
سروش صحت؛ شیرجه در «استخر»
بعد از موفقیت چشمگیر «جهان با من برقص» و «صبحانه با زرافهها» و همچنین سریالهای محبوبش، سروش صحت با «استخر» به جشنواره آمده است. محمدحسین شایسته تهیهکننده این کار است. انتظار از صحت، یک کمدی سیاه یا درامی با لایههای فلسفی و طنز ابزورد است. «استخر» میتواند همان فیلمی باشد که فضای سنگین و عبوس جشنواره را با هوشمندی تلطیف کند. سینمای صحت، سینمای جزئیات است و حضورش در بخش سودای سیمرغ، خبر خوبی برای دوستداران سینمای متفاوت است.
کاظم دانشی؛ زندهشور ملتهب
کاظم دانشی که با «علفزار» نشان داد رگ خواب مخاطب و ممیزی را همزمان میشناسد، حالا با «زندهشور» میآید. عنوانی که به خودی خود التهاب دارد. او هم تهیهکننده و هم کارگردان این اثر است که نشان از اعتماد به نفس بالای او در پروژه جدیدش دارد. دانشی معمولا پروندههای واقعی و جنجالی قضایی را دستمایه قرار میدهد و پیشبینی میشود «زندهشور» یکی از پرحاشیههای جشنواره امسال باشد.
آقازادهها و مسیرهای مستقل
در لیست امسال نامهایی به چشم میخورد که عقبه خانوادگی سینمایی سنگینی دارند. یوسف حاتمیکیا با «اسکورت» به تهیهکنندگی محمدرضا منصوری حاضر است. یوسف که تلاش دارد از زیر سایه نام پدر (ابراهیم حاتمیکیا) خارج شود و امضای شخصی خود را پیدا کند، احتمالا با «اسکورت» یک اثر اکشن یا تریلر سیاسی را ارائه خواهد داد؛ ژانری که منصوری نیز در تولید آن سابقه دارد. از سوی دیگر امیرحسین ثقفی با «زندگی کوچک کوچک» حضور دارد.
تحلیل تهیهکنندگان؛ چه کسانی پول سینما را مدیریت میکنند؟
بررسی اسامی تهیهکنندگان، نقشه راه تولیدات سینمای ایران را شفافتر میکند. امسال شاهد قدرتنمایی چند نام مشخص هستیم که هم در بخش خصوصی و هم در بخش دولتی یا ارگانی فعالاند.
روحالله سهرابی؛ مردی با دو فیلم
روحالله سهرابی امسال با دو فیلم مهم «جانشین» (به کارگردانی مهدی شامحمدی) و «قایقسواری در تهران» (صدرعاملی) در جشنواره حضور دارد. مدیریت همزمان پروژهای از یک کارگردان نسل اول (صدرعاملی) و یک کارگردان مستندساز داستانیساز شده (شامحمدی)، نشان از نفوذ و جایگاه ویژه سهرابی در تولیدات امسال دارد. «جانشین» با توجه به سابقه شامحمدی، احتمالا اثری مرتبط با تاریخ معاصر یا دفاع مقدس است.
سیدمصطفی احمدی و سعید خانی؛ نمایندههای گیشه
حضور سیدمصطفی احمدی به عنوان تهیهکننده «پل» (محمد عسگری) و سعید خانی برای فیلم «سقف» (ابراهیم امینی)، خیال سینماداران را راحت میکند. این دو تهیهکننده نبض گیشه را در دست دارند. ابراهیم امینی که سالها به عنوان فیلمنامهنویس در کنار مهدویان بود، حالا با «سقف» و حمایت سعید خانی، احتمالا درامی خوشساخت و مخاطبپسند ارائه کرده است.
منوچهر محمدی؛ کهنهکار خستگیناپذیر
حضور منوچهر محمدی به عنوان تهیهکننده «سرزمین فرشتهها» (به کارگردانی بابک خواجهپاشا) نوید یک فیلم انسانی و احتمالا خانوادگی گرم را میدهد. خواجهپاشا که با «در آغوش درخت» توانایی خود را در بازی گرفتن از نابازیگران و خلق اتمسفر بومی نشان داد، حالا با حمایت تهیهکنندهای مثل محمدی، میتواند شگفتیساز جشنواره باشد.
محمدرضا منصوری و یوسف منصوری
در فهرست تهیهکنندگان، تکرار نام خانوادگی «منصوری» جلب توجه میکند. آیا با یک خانواده سینمایی طرفیم یا صرفا یک تشابه اسمی است؟ هر چه هست، این دو تهیهکننده با دو استراتژی کاملا متفاوت و دو ژانر متضاد پا به میدان گذاشتهاند: محمدرضا منصوری با توپ پُر آمده است. فیلم «اسکورت» پروژهای سنگین و بیگپروداکشن محسوب میشود که با سرمایهگذاری بانک کشاورزی و مشارکت بنیاد سینمایی فارابی تولید شده است. ژانر فیلم؟ اکشن ماجراجویانه. موضوع؟ پدیده ملتهب و خطرناک ماشینهای «شوتی». در سمت دیگر، یوسف منصوری تهیهکنندگی فیلم «حاشیه» به کارگردانی محمد علیزاده فرد را برعهده دارد. برخلاف هیاهوی «اسکورت»، این فیلم در ژانر اجتماعی با رگههای معمایی-پلیسی ساخته شده و در لوکیشنهای تهران و کرج جلوی دوربین رفته است.
آنها که نیامدند
شاید بزرگترین شوک لیست غایبان همینجا باشد. تا پیش از این، صحبت از حضور تازهترین ساخته خالق «بچههای آسمان» بود و روی آن به عنوان یکی از آثار شاخص فجر ۴۴ حساب باز میشد. اما حالا خبر میرسد که احتمالا طولانی شدن مراحل فنی مانع رسیدن فیلم به موعد مقرر دبیرخانه میشود اما ماجرا فقط فنی نیست؛ زمزمههای جدی وجود دارد که نام «غذای نیمروز» در فهرست آثار متقاضی جشنواره کن ۲۰۲۶ قرار گرفته است. به این ترتیب، به نظر میرسد مجیدی نخستین رونمایی از اثرش در ابعاد جهانی و احتمالا در ساحل جنوب فرانسه رقم بخورد تا در تهران.
محسن قرایی که با «بیهمهچیز» و اقتباسش از دورنمات سروصدای زیادی به پا کرده بود، فیلم جدیدش «مراقب» را اصلا ثبتنام نکرده است. این رویه «عدم ثبتنام» در مورد «بُنسای» علی بهراد هم صدق میکند. با اینکه فیلمبرداری این اثر پرستاره (پیمان معادی و پریناز ایزدیار) اواخر آبان تمام شده و زمان کافی برای پستولید داشت اما سازندگان ترجیح دادند فرم پر نکنند. شاید سرنوشت تلخ فیلم قبلی بهراد «تهران کنارت» و ممیزیهایش، آنها را محتاط کرده است. رضا گوران هم با «فیل» غایب است. فیلمی که قرار بود روایتی انسانی از خانوادهای درگیر با اختلال اوتیسم باشد، برخلاف شایعات اولیه، اصلا متقاضی حضور نشده است.
آنها که نرسیدند
بخش حسرتبرانگیز ماجرا، نرسیدن فیلمهایی است که میتوانستند وزن جشنواره را چند برابر کنند. «دانههای انگور» (ابراهیم ابراهیمیان): بزرگترین حسرت شاید همینجا باشد. دیدن رضا عطاران در یک نقش کاملا جدی، آن هم در کنار نوید محمدزاده، صابر ابر و پانتهآ پناهیها، میتوانست بمب خبری جشنواره باشد. اما پروژه به تهیهکنندگی ابراهیم عامریان آنقدر روند تولیدش کُند و با وسواس پیش میرود که عملا شانسی برای رسیدن نداشت. «زوزه» (امید شمس): کارگردانی که با «ملاقات خصوصی» میخ خود را محکم کوبیده بود، این بار در یک درام دلهرهآور دوباره سراغ زوج طلاییاش (هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار) رفته و امیر جدیدی را هم به ترکیب اضافه کرده است. اما فیلمبرداری تازه از مهرماه شروع شده و طبیعی است که فیلم هنوز در لابراتوارها گیر کرده باشد.
