هفت صبح،امید ذاکرینیا | در سال گذشته بیش از۱۷۰ سینماگر از حوزههای مختلف و از کشورهای گوناگون جهان درگذشتند. برخی از آنها برای عموم مردم شناختهشده بودند اما بیشترشان حرفهایهایی بودند که برای اکثریت ناشناخته ماندند.تهیه فهرستی جامع از همه درگذشتگان همراه با معرفی و ارزیابی هر یک، کاری گسترده و مفصل میطلبد؛ بنابراین در اینجا تمرکز ما بر برجستهترین چهرههاست، چه بهدلیل شهرتشان و چه بهخاطر ارزش هنریشان، حتی اگر آنگونه که شایسته بوده، شناخته نشده باشند. اسامی زیر به ترتیب الفبا آمدهاند.
کارگردانان
ایو بواسیه ۱۹۳۹ کارگردان فرانسوی که به فیلمهای پلیسی و سیاسی شهرت داشت؛ از جمله «سوءقصد» (۱۹۷۲) که از روزهای پایانی زندگی فعال سیاسی مراکشی، مهدی بنبرکه، الهام گرفته شده بود.
پیتر واتکینز ۱۹۳۵ کارگردان بریتانیایی که به سینمای مستند برای نقد سیاسی واقعیت روی آورد. از آثار اولیهاش «چهرههای فراموششده» (The Forgotten Faces) است و بعدها نقد تند خود را متوجه «جهانیسازی» کرد.
تد کاچف ۱۹۳۱ کارگردان کانادایی که پس از ساخت فیلم «نخستین خون» (First Blood)، از نخستین فیلمهای سیلوستر استالونه، به موفقیت رسید؛ هرچند آثار بعدیاش به همان اندازه موفق نبودند.
جورج آرمیتاژ ۱۹۴۲ کارگردان آمریکایی که در دهه 70 چند فیلم پلیسی در چارچوب آنچه «نوآر مدرن» خوانده میشود ساخت. کارش را بهعنوان نویسنده آغاز کرد و سپس فیلمهایی چون «Hit Man»، «Miami Blues» و «Grosse Pointe Blank» را کارگردانی کرد.
جیمز فولی ۱۹۵۳ دارای مجموعهای از فیلمهای پلیسی جدی، از جمله «At Close Range» با بازی شان پن (۱۹۸۶)، «After Dark» و «My Sweet» با جیسن پاتریک ) ۱۹۹۰(
دیوید لینچ ۱۹۴۶ کارگردانی پیشرو با سبکی منحصربهفرد و چندوجهی (نقاش و موسیقیدان نیز بود). از زمان «Eraserhead» (۱۹۷۷) جایگاهی مهم در سینما یافت و با «جاده مالهالند» (۲۰۰۱) به اوج رسید.
برتران بلیه ۱۹۳۹ کارگردان فرانسوی که درامی آمیخته با کمدی را به شکلی جذاب ارائه کرد، هرچند آثارش جزو پرفروشترینها نبودند. از جمله فیلمهایش «دستمالهایتان را بیرون بیاورید»(۱۹۷۸).
رابرت بنتون ۱۹۳۲ در نگارش فیلم گانگستری «بانی و کلاید» (به کارگردانی آرتور پن، ۱۹۶۷) مشارکت داشت و کارگردانی را با وسترن موفق «همراه بد» (۱۹۷۲) آغاز کرد. برای «کرامر علیه کرامر» (۱۹۷۹) دو جایزه اسکار گرفت.
سلیمان سیسه ۱۹۴۰ کارگردان مالیایی که در دهه 70 با فیلمهای اجتماعی تأثیرگذاری چون «Yeelen»، «Finye» و «Baara» درخشید. فیلم «ییلن» (۱۹۸۷) جایزه بزرگ جشنواره کن را برد.
محمد بکری ۱۹۵۳ کارگردان، بازیگر و فعال سیاسی که از طریق سینما علیه اشغالگری موضع گرفت. بهعنوان بازیگر در «هانا ک.» اثر کوستا-گاوریس ظاهر شد و بهدلیل مستند «جنین، جنین» با مشکلات قضایی متعددی روبهرو شد.هنری جاگلُم ۱۹۳۸ کارگردان مستقل که آنگونه که شایسته بود به شهرت نرسید. پس از تماشای «هشت و نیم» فدریکو فلینی به کارگردانی روی آورد، در چند فیلم بازی کرد از جمله «آن سوی باد» اثر اورسن ولز و فیلمی نیز درباره او ساخت.
بازیگران
اودو کییر ۱۹۴۴ بازیگر آلمانیالاصل و توانمند در نقشهای متنوع که با کارگردانانی چون راینر ورنر فاسبیندر، ورنر هرتسوگ و ویم وندرس همکاری کرد. هماکنون فیلم «عامل مخفی» از او در حال نمایش است.بریژیت باردو ۱۹۳۴ ستاره جسور سینمای فرانسه که از ۱۹۵۲ به شهرت رسید. راژه وادیم او را برای «و خدا زن را آفرید» (۱۹۵۶) برگزید؛ فیلمی که شهرت جهانیاش را رقم زد.بیورن اندرسن ۱۹۵۵ بازیگر سوئدی که عمدتاً با یک فیلم شناخته میشود: «مرگ در ونیز» (۱۹۷۱)، در نقش پسری که نویسندهای در حال مرگ (با بازی دیرک بوگارد) را شیفته خود میکند. مدتی کناره گرفت و بازگشتش چندان موفق نبود.
ترنس استمپ ۱۹۳۸ بازیگر بریتانیایی با کارنامهای طولانی در سینمای بریتانیا و آمریکا که میان سینمای مستقل و تجاری حرکت کرد. از ۱۹۶۲ بیوقفه بازی کرد و در ۲۰۲۱ بازنشسته شد. جو دان بیکر ۱۹۳۶ با فیلم «راه رفتن با غرور» (۱۹۷۳) بهعنوان بازیگر اصلی مطرح شد و همان سال در «چارلی واریک» و «سازمان» نقشهای قابلتوجهی ایفا کرد. در سه فیلم از مجموعه جیمز باند نیز ظاهر شد که نخستینشان «GoldenEye» (۱۹۹۵) بود.
جوآن پلاورایت ۱۹۲۹ بازیگر بریتانیایی فعال در تئاتر، تلویزیون و سینما از دهه پنجاه. در حدود ۳۸ فیلم بازی کرد، از جمله «Jane Eyre» و «The Scarlet Letter» در دهه 90. همچنین در «کالاس تا ابد» در کنار فانی آردان و جرمی آیرونز حضور داشت.ریچارد چمبرلین ۱۹۳۴ بازیگر آمریکایی با نقشهای متنوع که در دهه 50 در سریال «Gunsmoke» دیده شد. سپس به بریتانیا رفت و در «ژولیوس سزار» (۱۹۷۰)، «عاشقان موسیقی» (۱۹۷۱) و نقش آرامیس در «سه تفنگدار» ظاهر شد.
رابرت ردفورد ۱۹۳۶ ستاره گیشه طی چند دهه و در عین حال بازیگر و کارگردانی توانا که سالها ریاست جشنواره سینمای مستقل «ساندنس» را برعهده داشت. در هفت فیلم با سیدنی پولاک همکاری کرد، از جمله «جرمایا جانسون» و «سه روز کندور». آخرین حضورش «پیرمرد و اسلحه» (۲۰۱۸) بود.گراهام گرین ۱۹۵۲ بازیگر بومی کانادایی که با انتخاب کوین کاستنر برای «رقص با گرگها» (۱۹۹۰) مطرح شد و تا سالهای اخیر با موفقیت ادامه داد، از جمله در «King Ivory».
وال کیلمر ۱۹۵۹ بازیگر توانمندی که نقش جیم موریسون را در «The Doors» الیور استون (۱۹۹۱) بازی کرد و در «تاپ گان» (۱۹۸۶) و «بتمن برای همیشه» (۱۹۹۵) نیز حضور داشت.
کلودیا کاردیناله ۱۹۳۸ بازیگر ایتالیایی متولد تونس. نخستین فیلمش «جحا» در کنار عمر شریف بود و بهسرعت به یکی از بزرگترین ستارگان اروپا در دهههای شصت و هفتاد بدل شد.
لیا ماساری ۱۹۳۳ بازیگر ایتالیایی با نقشهای ماندگار، از جمله «ماجرا» اثر میکلآنجلو آنتونیونی (۱۹۷۰) و «زمزمه قلب» (۱۹۷۱) به کارگردانی لویی مال در ۲۰۱۳ بازنشسته شد.
مایکل مدسن ۱۹۵۷ بازیگر توانمندی که نامش با فیلمهای کوئنتین تارانتینو گره خورده است؛ از «سگهای انباری» (۱۹۹۲) تا «بیل را بکش ۲» و «هشت نفرتانگیز» (۲۰۱۵). پیشتر نقشهای کوچکی در دهه هشتاد داشت و با لبخند گرم و نقشهای پلیسی شناخته میشد.
