گروه سیاسی | روز گذشته، وزارت دفاع عربستان اعلام کرد این کشور روز پنجشنبه میزبان نشستی با حضور بیش از ۴۰کشور برای بحث درباره ایجاد ائتلافی دریایی با هدف«تضمین امنیت کشتیرانی و حفاظت از گذرگاههای آبی در تنگه بابالمندب، دریای سرخ و خلیج عدن» بوده است.
این وزارتخانه مدعی شد 14کشور حمایت خود را از تشکیل این ائتلاف دریایی اعلام کردهاند که مهمترین آنها مصر، ترکیه، قطر، پاکستان، کویت، اردن و دولت عدن هستند و کشورهای دیگری نیز بعداً به این ائتلاف خواهند پیوست. این ۱۴کشور در بیانیهای مشترک اعلام کردند: «هدف این ائتلاف، تقویت امنیت دریایی، حفاظت از آزادی کشتیرانی، حفظ امنیت خطوط تجارت بینالمللی و مسیرهای انتقال انرژی و حفاظت از منافع دریایی مشترک در تنگه بابالمندب، دریای سرخ و خلیج عدن است.»
گرچه در بیانیه این ائتلاف صرفاً بر مسئله امنیت دریایی تأکید شده است، اما به گفته کارشناسان، عربستان با حمایت آمریکا در حال تشکیل یک ائتلاف نظامی منطقهای علیه ایران است. این ائتلاف در حالی از سوی محمد بنسلمان پیگیری میشود که همچنان درگیریهای نظامی میان ایران و آمریکا ادامه دارد و برخی نیز بر این باورند که ممکن است اسرائیل بار دیگر به جنگ بپیوندد.
علی بیگدلی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، درباره آنچه اکنون در منطقه در جریان است، به «هفت صبح» گفت: «شاید جنگ بزرگی در کار نباشد، اما ممکن است ائتلافی منطقهای علیه ایران شکل بگیرد. خبر رسیده است که با ابتکار عمل عربستان و همراهی مصر و پاکستان، ائتلافی در حال شکلگیری است که آمریکا نیز به آن پیوسته و کشورهای دیگری هم ممکن است به آن ملحق شوند.
این موضوع بسیار مهم است و ایران باید آن را جدی بگیرد. با این حال، پنجرههای دیپلماتیک هنوز بسته نشده و مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد. ایران باید توجه کند که خود را وارد جنگهایی جدید نکند. اگر حوثیها یا حشدالشعبی به عربستان موشک شلیک کند، ما نباید درگیر شویم.
شرایط داخلی ایران دشوار است و مشکلات اقتصادی، مردم را آزار میدهد. به نظر میرسد باید به مسائل داخلی نیز توجه شود؛ از یک سو بیکاری و از سوی دیگر تورم. در شرایط کنونی نباید وارد جبهههای تازه جنگ شویم. این مسئله بسیار مهم است. فرض کنیم حوثیها بابالمندب را ببندند؛ این اقدام دردی از ما دوا نمیکند. اکنون باید مناسبات خود را بهگونهای تنظیم کنیم که بتوانیم وضعیت کنونی داخلی و شرایط بینالمللی پیرامون خود را مدیریت کنیم. ما در این مقطع نباید صرفا نگاه به بیرون داشته باشیم».
او در پاسخ به این پرسش که ماهیت ائتلاف اخیر چیست، مطرح کرد: «ائتلاف منطقهای که عربستان در حال شکل دادن به آن است، ماهیتی نظامی دارد. ترکیه، پاکستان و مصر نیز این ائتلاف را پذیرفتهاند و آمریکاییها نیز تلاش کردهاند آن را به یک ائتلاف بینالمللی تبدیل کنند. اروپاییها فعلا به دلیل مشکلاتی که دارند؛ از جمله درگیر بودن در جنگ اوکراین، تمایلی ندارند، همزمان در دو منطقه درگیر شوند.
با این حال، این ائتلاف مسئلهای جدی است؛ بهویژه با توجه به حضور پاکستان که یک قدرت هستهای است. باید در نظر داشت که سال گذشته اتحاد نظامی میان پاکستان و عربستان شکل گرفت و این مسئله میتواند خطرناک باشد. ما در تنگنایی قرار گرفتهایم که نمیتوانیم با همه کشورهای منطقه وارد جنگ شویم و باید خویشتنداری کنیم تا نارساییهای داخلی نیز برطرف شود».
این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین درباره احتمال وقوع حمله زمینی نیز بیان کرد: «این تفکر که باید بهصورت زمینی وارد عمل شویم، تفکر اسرائیل است. اسرائیل با کردهای اقلیم روابط نزدیکی دارد. اگر عربستان بهطور کامل وارد جنگ شود، قطعا اسرائیل به توزیع سلاح در میان نیروهای مخالف ایران اقدام میکند. باید بدانیم که اسرائیل ممکن است از یک سو کردها و از سوی دیگر بلوچهای مخالف ایران را مسلح کند و عربستان نیز در این مسیر قرار بگیرد».
او درباره اختلافات موجود میان کابینه ترامپ در ارتباط با جنگ ایران تشریح کرد: «درون کابینه ترامپ نیز اختلافنظرهایی جدی درباره جنگ با ایران وجود دارد، اما خوشحالیم که سفر نتانیاهو به آمریکا برای اسرائیل موفقیتآمیز نبود و نشست ترامپ و نتانیاهو با سردی برگزار شد و حتی آن دو کنفرانس خبری مشترک نیز برگزار نکردند.
این شرایط نشان داد که ترامپ تمایل چندانی ندارد تحت تأثیر تحریکات اسرائیل قرار گیرد. با این حال، حتی خارج از موافقت آمریکا نیز ممکن است اسرائیل به کردهای اقلیم کمکهای تسلیحاتی کند و آنها را به راهاندازی جنگهای داخلی تشویق کند. آمریکا نیز با مشکلات فراوانی روبهرو است و با توجه به اینکه انتخابات ظرف ۹۰ روز آینده برگزار میشود، ملاحظات خاص خود را دارد. با این حال، ترامپ تلاش میکند درهای دیپلماسی را نبندد».
بیگدلی درباره ضرورت توجه به ائتلاف منطقهای عربستان توضیح داد: «بار دیگر تأکید میکنم که ۱۴کشور عضویت در این ائتلاف را پذیرفتهاند و ممکن است کشورهای اروپایی نیز به آن بپیوندند. ترکیه و پاکستان نیز این ائتلاف را پذیرفتهاند. حتما شورای عالی امنیت ملی باید به این موضوع توجه کند. ما در آستانه نوعی کلافگی در تصمیمگیری هستیم و باید بدانیم که لازم است تصمیمهای راهبردی اتخاذ کنیم. مهم است که اکنون ترکیه نیز به این ائتلاف پیوسته است.
اردوغان تفکری اخوانی و در نهایت پشت ما نمیایستد. عربستان هم راضی است که اداره غزه به دست تکنوکراتهای فلسطینی بیفتد. بنسلمان رهبری این ائتلاف را بر عهده گرفته و ممکن است شمار اعضای آن به بیش از 20کشور برسد. این مسئله خطرناک است؛ بهویژه آنکه یکی از اعضای اصلی این ائتلاف پاکستان است؛ کشوری که دارای سلاح هستهای است و گرچه میانجی ایران و آمریکاست، اما با عربستان نیز پیمان نظامی دارد. اکنون جنگ پیچیدهتر از گذشته شده است و به تدریج شاهدیم که کنترل آن از دست همه خارج میشود و شرایط دارد به گونهای پیش میرود که ما با چندین کشور روبهرو خواهیم بود که ممکن است آنها نیز جنگ شوند».
