هفت صبح | در پی شهادت آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر فقید جمهوری اسلامی ایران، ساختار سیاسی کشور وارد یکی از مهمترین مقاطع تاریخ خود شد. این رخداد که از آن به عنوان یکی از بزرگترین تحولات سیاسی و تاریخی کشور یاد میشود، بلافاصله سازوکارهای پیشبینیشده در قانون اساسی برای مدیریت دوره «خلأ رهبری» را فعال کرد.
در ادامه این روند و پس از بررسیهای لازم در نهادهای قانونی بامداد دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۴۰۴، مجلس خبرگان رهبری در بیانیهای رسمی اعلام کرد که آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای با رأی قاطع اعضای این مجلس به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب شده است. انتخابی که پایان دوره کوتاه مدیریت موقت کشور و آغاز مرحلهای تازه در رهبری نظام سیاسی ایران را رقم زد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که کشور در فضایی حساس از نظر سیاسی و امنیتی قرار دارد و نگاه بسیاری از ناظران داخلی و خارجی به نحوه انتقال قدرت در عالیترین سطح حاکمیت دوخته شده بود.
فعال شدن سازوکار قانون اساسی
پس از اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب، نخستین اقدام در چارچوب قانون اساسی، تشکیل شورای موقت رهبری بود. این سازوکار که در اصل ۱۱۱ قانون اساسی پیشبینی شده، برای جلوگیری از ایجاد خلأ در اداره کشور طراحی شده است. برای نخستین بار از زمان بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸، این سازوکار به اجرا درآمد و شورای سهنفرهای مسئولیت اداره امور مرتبط با مقام رهبری را بر عهده گرفت.
این شورا از مسعود پزشکیان رئیسجمهوری، غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضائیه و علیرضا اعرافی عضو فقیه شورای نگهبان تشکیل شد. وظیفه اصلی این شورا، اداره موقت اختیارات رهبری تا زمان انتخاب رهبر جدید از سوی مجلس خبرگان بود. با آغاز فعالیت شورا در عصر شنبه ۱۰ اسفند، روند بررسی گزینههای احتمالی برای رهبری آینده نیز در مجلس خبرگان کلید خورد.
بررسی گزینهها در مجلس خبرگان
مجلس خبرگان رهبری که بر اساس قانون اساسی مسئول انتخاب و نظارت بر رهبر جمهوری اسلامی است، در روزهای پس از شهادت رهبر پیشین جلسات فشردهای برگزار کرد. در این نشستها شرایط فقهی، علمی، سیاسی و مدیریتی گزینههای احتمالی مورد بررسی قرار گرفت. اعضای مجلس خبرگان در نهایت، آیتالله سیدمجتبی خامنهای را به عنوان گزینه نهایی رهبری معرفی کردند.
به گفته منابع نزدیک به این مجلس، رأیگیری نهایی در اجلاسیه فوقالعاده خبرگان انجام شد و نمایندگان با رأی قاطع با این انتخاب موافقت کردند. بدین ترتیب، ساختار سیاسی جمهوری اسلامی برای سومین بار از زمان تأسیس خود شاهد انتقال رهبری شد؛ انتقالی که در چارچوب سازوکارهای پیشبینی شده در قانون اساسی صورت گرفت.
بیانیه خبرگان؛ اعلام رسمی انتخاب رهبر جدید
مجلس خبرگان رهبری بامداد دوشنبه با انتشار بیانیهای رسمی، انتخاب رهبر جدید را اعلام کرد. در این بیانیه آمده است که اعضای مجلس خبرگان بلافاصله پس از انتشار خبر شهادت رهبر انقلاب، روند بررسی برای تعیین رهبر جدید را آغاز کردند و علیرغم شرایط دشوار و تهدیدهای امنیتی، فرآیند قانونی انتخاب رهبر بدون وقفه ادامه یافت.
خبرگان در این بیانیه تأکید کرد که این مجلس با تکیه بر مسئولیتهای قانونی و شرعی خود و پس از بررسیهای گسترده در اجلاسیه فوقالعاده آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای را با رأی قاطع نمایندگان به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران تعیین و معرفی کرده است. در ادامه این بیانیه از اعضای شورای موقت رهبری برای مدیریت دوره انتقال قدردانی شده و از مردم ایران، به ویژه نخبگان حوزه و دانشگاه، خواسته شده است برای حفظ انسجام ملی حول محور رهبری جدید همراهی کنند.
چهرهای از نسل جدید روحانیت
آیتالله سیدمجتبی خامنهای متولد سال ۱۳۴۸ در مشهد است و از سالهای جوانی مسیر تحصیل در علوم دینی را دنبال کرده است.
او دوران دبیرستان را در مدرسه علوی تهران گذراند و پس از آن به تحصیلات حوزوی روی آورد. از جمله استادان او در حوزه میتوان به آیتالله محمدتقی مصباح یزدی، آیتالله محسن خرازی و آیتالله لطفالله صافی گلپایگانی اشاره کرد.
وی همچنین در درسهای خارج فقه استادانی چون آیتالله وحید خراسانی، آیتالله مجتبی تهرانی و آیتالله موسی شبیری زنجانی حضور داشته است. مجتبی خامنهای از سال ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۳ به مدت دو دهه به تدریس خارج فقه در حوزه علمیه قم مشغول بوده است. علاوه بر تحصیلات حوزوی، او به زبانهای عربی و انگلیسی تسلط دارد و دورههایی در حوزه روانشناسی و روانکاوی نیز گذرانده است.
سابقه حضور در جبهههای جنگ
در سالهای جنگ ایران و عراق، مجتبی خامنهای در ۱۷ سالگی به جبهه اعزام شد و در گردان «حبیب ابن مظاهر» از لشکر ۲۷ محمد رسولالله حضور داشت. او در عملیاتهایی چون بیتالمقدس ۲، بیتالمقدس ۳، بیتالمقدس ۴، والفجر ۱۰ و مرصاد حضور داشت؛ تجربهای که بعدها در روایتهای مختلف از زندگی او به عنوان بخشی از سابقه حضور در دفاع مقدس مطرح شده است.
زندگی شخصی
مجتبی خامنهای در سال ۱۳۷۸ با زهرا حدادعادل ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو پسر و یک دختر به نامهای محمدباقر، محمدامین و فاطمه است. همسر او در جریان حمله نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران در مجموعه بیت رهبری به شهادت رسید. حادثهای که در روزهای پرتنش پیش از انتخاب رهبر جدید رخ داد.
پایان یک دوره، آغاز دورهای دیگر
با انتخاب آیتالله سیدمجتبی خامنهای، جمهوری اسلامی ایران وارد سومین دوره رهبری خود شد؛ دورهای که پس از رهبری آیتالله روحالله خمینی و آیتالله سیدعلی خامنهای آغاز شده است. در حالی که کشور در میانه یک جنگ بزرگ قرار دارد، ساختار سیاسی ایران اکنون با رهبر جدید خود وارد مرحلهای تازه شده است. مرحلهای که بسیاری آن را یکی از مهمترین مقاطع تاریخ جمهوری اسلامی میدانند.
