* گزارشی از یک تلاش خیرخواهانه برای حق دسترسی کودکان به سرویسهای بهداشتی پاک در ایران
۱۹ نوامبر روز جهانی توالت است و سازمان ملل متحد نیز هرساله به همین بهانه ضمن انجام فعالیتهایی در راستای حل چالشهای ناشی از عدم دسترسی به بهداشت، اطلاعات و گزارشهایی در این زمینه منتشر میکند. نتایج بهدستآمده از تازهترین گزارش سازمان ملل متحد در روز جهانی توالت، حاکی از آن است که از هر ۱۰نفر جمعیت جهان یکنفر در فضای باز اجابت مزاج میکند و حدود ۴/۲میلیارد نفر در دنیا به سرویس بهداشتی مناسب و تمیز دسترسی ندارند. گزارش سازمان ملل متحد با تمرکز بر رابطه بین بهداشت و تغذیه نشان میدهد عدم دسترسی به سرویس بهداشتی، سلامتی میلیونها نفر، بهخصوص کودکان را تهدید میکند که این موضوع نسبت مستقیمی با آینده موفق کودکان دارد. بهبیاندیگر، بهرهمندی کودکان از سلامت و بهداشت یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران در سراسر جهان است. به همین سبب بسیاری از کشورها با درگیر کردن و به مشارکت طلبیدن جامعه خود، با مسئله بهداشت کودکان توانستند روشی برای حل مشکل بهداشت و مشخصاً دسترسی به سرویسهای بهداشتی سالم فراهم کنند.
***
ایران دیگر
همزمان با آغاز سال تحصیلی جاری(۹۵-۹۶)، «دامستوس» در ایران نیز ضمن آموزشهای بهداشتی، سرویسهای بهداشتی یکصد مدرسه در مناطق ۱۴ تا ۱۹ تهران تجهیز کرده و قرار است تا پایان سال تحصیلی نیز سرویسهای بهداشتی ۳۰۰مدرسه در سراسر کشور تجهیز شوند تا امسال، دانشآموزان ۴۰۰مدرسه در مناطق محروم، امکان زندگی سالم و بهدور از آلودگیهای پنهان را در محیط آموزشی خود داشته باشند. هدف از این طرح بالا بردن سطح آگاهی بهداشت دانشآموزان از طریق آموزش مناسب بهداشتی است. همچنین تا پایان سال تحصیلی آتی(۹۷-۹۶) نیز طی یک طرح مشارکتی با حضور مردم، تعداد ۵۰۰مدرسه دیگر در سراسر کشور تحت پوشش طرح دامستوس قرار خواهد گرفت تا درمجموع ۹۰۰ مدرسه و بیش از ۲۵۰هزار دانشآموز، امکان زندگی سالم در محیط تحصیلی خود را داشته باشند. دامستوس در راستای مسئولیت اجتماعی خود پیش از این با یونیسف همکاری کرده است تا دسترسی به سرویس بهداشتی را در مناطق محروم کشورهایی که بیش از همه به آن نیازمند هستند، افزایش دهد.
***
عقل سالم در بدن سالم
نتایج گزارشهای سازمان ملل متحد نیز نشان میدهد عدم دسترسی به سرویسهای بهداشتی در محل تحصیل موجب بیماری، کاهش تمرکز، خستگی، فرسودگی، غیبت از مدرسه، فرسایش روحی و کاهش بهرهوری یادگیری کودکان و دانشآموزان میشود. گزارشها درباره دسترسی کودکان و دانشآموزان به سرویسهای بهداشتی سالم حکایت از آن دارد که حدود ۶۷درصد مدارس کشورهای در حال توسعه به امکانات و سرویسهای بهداشتی مناسب دسترسی ندارند. همچنین کودکان دانشآموز در کشورهای در حال توسعه ۴۴۳میلیون روز تحصیلی را به علت بیماری ناشی از عدم دسترسی به سرویس بهداشتی سالم از دست میدهند. سانجای ویژسکرا، رئیسکل برنامه جهانی آب، فاضلاب و بهداشت یونیسف نیز درباره دسترسی کودکان به سرویسهای بهداشتی میگوید: هیچ بهانهای وجود ندارد که اقدامی در خصوص ایجاد دسترسی به سرویسهای بهداشتی در جوامع و در شرایط اضطراری صورت نگیرد. برخلاف این، هزاران دلیل برای این اقدام وجود دارد. هر کودکی که به کمبود وزن و کوتاهی قد و یا به عبارتی سوءتغذیه دچار است و یا بیمار میشود و جان خود را از دست میدهد، دلیلی است که باید به مسئله دسترسی کودکان به سرویسهای بهداشتی با جدیت رسیدگی کرد.
این مقام مسئول در یونیسف معتقد است که رابطه بین سوءتغذیه و بهداشت، یکی دیگر از رابطههای پیداشده و از موارد اثباتشدهای است که نشان میدهد تا چه اندازه پاسخ ما به بهداشت به هم مربوط و گسترده است، به صورتی که سالانه ۷/۱میلیارد کودک به بیماری اسهال دچار میشوند. در این میان کودکان کشورهای در حال توسعه با متوسط سهدوره شیوع اسهال در سال بیشتر در معرض خطر هستند. همچنین سالانه بیش از ۳۰۰هزار کودک زیر پنج سال و بیش از ۸۰۰کودک در هر روز به خاطر بیماری اسهال ناشی از مسائل کمبود آب، فاضلاب و بهداشت جان خود را از دست میدهند. محققان سازمان ملل متحد بر این باورند که نبود بهداشت و بهخصوص اجابت مزاج در فضای باز، موجب بیماریهایی مانند اسهال، بیمارهای گوارشی و شیوع انگلهای رودهای است که در نتیجه باعث سوءتغذیه و عوارض روحی و جسمی ناشی از آن میشود.
***
تغذیه هم زیر سایه بهداشت
در ادامه گزارش سازمان ملل متحد، آمار و ارقامی درباره ابعاد عدم دسترسی به سرویسهای بهداشتی و نسبت آن با تغذیه ارائه داده که نشان میدهد، بهطور متوسط ۱۵۹میلیون کودک زیر پنج سال از قد متوسط برای سن خود کوتاهترند و ۵۰میلیون کودک دیگر نیز دچار کمبود وزن برای سن خود هستند. شرایطی از این دست باعث شده که دامستوس رسیدگی به وضعیت بهداشت کودکان و دانشآموزان را بهعنوان مسئولیت اجتماعی خود در سراسر دنیا در نظر بگیرد و همسو با فعالیتهای جهانی خود، طرح «کودکان ایران حاضر» را با شعار «برای آینده موفق کودکان ایران حاضرم»، در ایران
اجرا کند.
