به گزارش هفت صبح زمستان معمولاً با بیماریهای فصلی رایج مانند سرماخوردگی، آنفلوانزا، درد مفاصل و خستگی همراه است. اما در این فصل، یک وضعیت تهدیدکنندهی زندگی بهطور خاموش در حال افزایش است: سکته مغزی یا حملهی مغزی. سکتههای مغزی زودهنگام در زمستان بسیار خطرناک هستند زیرا اغلب نادیده گرفته میشوند، اشتباه تفسیر میشوند یا حتی با علائم معمول سرما اشتباه گرفته میشوند. به همین دلیل به آنها «سکتههای خاموش زمستانی» گفته میشود.
در زمستان، بدن برای حفظ دمای مرکزی خود تلاش بیشتری میکند. رگهای خونی تنگ میشوند تا گرما حفظ شود و این باعث افزایش فشار خون میشود، چرا که فضای کمتر داخل رگها فشار بیشتری ایجاد میکند. این فشار اضافی روی رگها میتواند احتمال تشکیل لختهی خون را بهویژه در افراد دارای مشکلات سلامتی افزایش دهد.
همچنین، افراد در ماههای سرد کمتر فعال هستند، آب کمتری مینوشند و غذاهای پرنمک و کمتحرک بیشتری مصرف میکنند. کمآبی و فعالیت بدنی کم باعث افزایش غلظت خون و احتمال تشکیل لختهها میشود. مجموع این عوامل شرایط مناسبی برای وقوع سکته مغزی فراهم میکنند.
چرا علائم سکته مغزی در زمستان نادیده گرفته میشوند
دکتر نیشتا جین، مشاور بخش نورولوژی میگوید:
«اغلب افراد این علائم را نادیده میگیرند. اگر بیمار دچار بیحسی یا ضعف در صورت، بازو یا پا، یا مشکل در گفتار، تاری دید، سردرگمی یا سردرد ناگهانی شد، اینها باید برای بیمار یا اعضای خانواده علائم هشداردهنده محسوب شوند.»
درد، سبکی سر، سفتی و سردرگمی معمولاً با دمای پایین، نور کم و خواب ناکافی مرتبط است. اما تأخیر در شناسایی علائم هشداردهندهی سکته مغزی میتواند کشنده باشد. دکتر جین تأکید میکند: «در درمان سکته، دقیقهها اهمیت حیاتی دارند. هر تأخیر میتواند باعث آسیب دائمی مغز شود.»
چه کسانی در معرض خطر بیشتری هستند؟
اگرچه سکته مغزی ممکن است در همه افراد رخ دهد، برخی گروهها در زمستان بیشتر در معرض خطرند. دکتر جین میگوید:
«بیمارانی که فشار خون بالا، دیابت، بیماری قلبی دارند یا قبلاً سکته کردهاند، باید در زمستان مراقبت ویژه داشته باشند.»
همچنین سالمندان، سیگاریها و افرادی که دارو یا چکاپهای روزانهشان را در زمستان نادیده میگیرند، در معرض خطر بیشتری هستند.
تکنیک FAST چگونه میتواند جان انسانها را نجات دهد
دکتر جین توصیه میکند برای تشخیص سریع سکته، تکنیک FAST را به خاطر بسپارید:
• F: افتادگی صورت (Face drooping) – یک طرف صورت افتاده یا بیحس میشود.
• A: ضعف بازو (Arm weakness) – توانایی بالا بردن یک بازو کاهش مییابد یا ناگهان ضعیف میشود.
• S: مشکل گفتار (Speech difficulty) – صحبت کردن نامفهوم یا بریدهبریده میشود.
• T: زمان (Time) – فوراً با خدمات اورژانس تماس بگیرید.
دکتر جین هشدار میدهد: «تأخیر در مراجعه به پزشک میتواند تهدیدکنندهی زندگی باشد، زیرا هر دقیقه در سکته اهمیت دارد.»
آیا میتوان از سکته مغزی جلوگیری کرد؟
سکتههای زمستانی اغلب «خاموش» نامیده میشوند، نه بهخاطر نادر بودن، بلکه به این دلیل که علائم اولیهشان با عوامل فصلی مخفی میشوند. گرم نگه داشتن بدن، فعالیت بدنی در داخل خانه، کنترل فشار خون و قند، نوشیدن آب کافی و رعایت مصرف داروهای تجویزی، روشهای ساده و مؤثری برای پیشگیری هستند.
دکتر جین نتیجه میگیرد: «آگاهی و اقدام سریع از اهمیت بالایی برخوردار است. افرادی که هرگونه تغییر عصبی ناگهانی دارند باید فوراً کمک بگیرند و نباید منتظر بمانند. مداخله زودهنگام میتواند اثرات سکته در زمستان را بهطور چشمگیری کاهش دهد.»
جمعبندی
سکتههای زمستانی اغلب به دلیل علائم خفیف و توجیههای فصلی نادیده گرفته میشوند، اما کارشناسان تأکید میکنند که تشخیص زودهنگام و اقدام سریع پزشکی میتواند جان انسانها را نجات دهد و از ناتوانی طولانیمدت جلوگیری کند.
