هفت صبح| امروز دهمین روز ماه مبارک رمضان است؛ با شروع این ماه حتما برای شما هم پیش آمده که با خانواده یا دوستان خود درباره فواید گرفتن روزه یا مضرات احتمالی آن با هم بحث کنید. با این یک واقعیت اساسی که اغلب نادیده گرفته میشود؛ اینکه پزشک معالج تنها کسی است که مجاز به تعیین بیخطر بودن روزهداری برای هر فرد است.
هیچکس نباید براساس احساسات شخصی، یک حکم کلی مذهبی یا اطلاعات منتشر شده در فضای مجازی، به ویژه اگر از بیماریهای مزمن مانند دیابت، فشار خون بالا یا اختلالات تیروئید رنج میبرد، تصمیم به روزه گرفتن یا نگرفتن بگیرد. این واقعیت ساده اغلب در میان هیاهوی رسانهای که گاهی روزهداری را به عنوان درمان جادویی برای همه بیماریها معرفی میکند، نادیده گرفته میشود؛ تصوری که باید از ابتدا اصلاح شود.
روزهداری صرفا پرهیز از خوردن و آشامیدن برای چند ساعت نیست؛ بلکه یک تجربه متابولیک جامع است که تغییرات فیزیولوژیکی ملموسی را در بدن ایجاد میکند. پس از اینکه ذخایر گلوکز بدن، منبع انرژی اولیه و در دسترس آن تخلیه شد، بدن به عنوان منبع انرژی بیشتر به چربی متکی میشود و سطح انسولین کاهش مییابد و به سلولها اجازه میدهد حساسیت خود را به آن بازیابی کنند.
این تغییر متابولیکی، بار متابولیکی بدن را کاهش میدهد و به بهبود پاسخ سلولی به قند کمک میکند، نکتهای حیاتی در جهانی که میزان دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین در حال افزایش است. با این حال، یک بررسی سیستماتیک در سال 2025 روی 2857شرکتکننده از 21کشور نشان داد که روزهداری منجر به کاهش قابل توجه وزن و شاخص توده بدنی (BMI) میشود که از هفتههای دوم و سوم ماه رمضان شروع میشود و این اثر در هفته اول پس از ماه رمضان به اوج خود میرسد.
این بررسی همچنین کاهش دور کمر و باسن و نسبت دور کمر به باسن را همراه با کاهش جزئی درصد و حجم چربی بدن ثبت کرده است، در حالی که توده بدون چربی و کل آب بدن تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است. اما در سطح سلولی، تحقیقات نشان میدهد که روزهداری، اتوفاژی را تحریک میکند، یک مکانیسم حیاتی که سلولها از طریق آن اجزای آسیبدیده خود را برای حفظ کارایی و تعادل داخلی خود بازیافت میکنند و در نتیجه به بهبود تولید انرژی در داخل سلول کمک میکنند.
روزهداری از شاخصهای صرفا بیولوژیکی فراتر میرود و آن تمرین به تأخیر انداختن ارضای خواستهها، کنترل امیال و پایبندی به یک ریتم روزانه ساختارمند است که همگی باعث افزایش نظم شخصی و تقویت ظرفیت صبر و کنترل تکانه میشوند. در نهایت، روزهداری ماه رمضان صرفا وسیلهای برای کنترل وزن یا بهبود شاخصهای سلامتی نیست و همچنین یک درمان جادویی برای بیماریها نیست. روزهداری میتواند تأثیر مثبت ملموسی بر سطح قند خون، کلسترول و فشار خون داشته باشد، مشروط براینکه با اعتدال و آگاهی و در صورت لزوم تحت نظارت پزشک انجام شود.
