زینک یکی از مکملهای پرطرفدار برای کاهش علائم سرماخوردگی است، اما مصرف دوزهای بالا یا نادرست آن میتواند عوارضی ایجاد کند؛ از مشکلات گوارشی گرفته تا سردرد و ضعف عضلانی. پیش از مصرف، بهتر است با عوارض احتمالی این مکمل آشنا شوید.
زینک (روی) یک ماده معدنی ضروری است که هم از طریق غذا و هم بهصورت مکمل دریافت میشود. این ماده میتواند در کاهش مدت و شدت سرماخوردگی و همچنین درمان اسهال مؤثر باشد. با این حال، مصرف مکمل زینک، بهویژه در دوزهای بالا، ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد.
۱. عوارض گوارشی
مصرف دوزهای بالای زینک (بیش از ۱ تا ۲ گرم) میتواند خطر بروز عوارض ناخواسته را افزایش دهد.
شایعترین علائم گوارشی:
- دلدرد و کرامپ شکمی
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- کاهش اشتها
این علائم معمولاً ۳ تا ۱۰ ساعت پس از مصرف زینک ظاهر میشوند. زینک میتواند تعادل باکتریهای مفید روده (میکروبیوم) را بر هم بزند و باعث بروز این مشکلات شود.
در یک مطالعه، ۸۴ درصد زنان و ۱۸ درصد مردان که روزانه سه بار و هر بار ۵۰ میلیگرم زینک به مدت ۶ هفته مصرف کرده بودند، دچار تهوع، دلدرد و کاهش اشتها شدند. تفاوت جنسیتی احتمالاً به وزن کمتر زنان مربوط است.
نکته جالب اینکه با وجود استفاده از زینک برای درمان اسهال، دوزهای بالای آن خود میتواند باعث اسهال شود؛ بهویژه در کودکان یا هنگام مصرف همزمان با مکمل آهن.
۲. سردرد و سرگیجه
دوزهای بالای زینک ممکن است باعث سردرد یا سرگیجه شوند. این عوارض معمولاً پس از مصرف مقدار زیاد زینک رخ میدهند و در صورت مصرف مطابق دستور، احتمال بروز آنها کم است.
کاهش دوز مصرفی معمولاً این علائم را برطرف میکند.
۳. بیحسی و ضعف
مصرف طولانیمدت و دوز بالای زینک میتواند باعث مشکلات عصبی مانند بیحسی و ضعف عضلانی شود. این حالت معمولاً در افرادی دیده میشود که بهطور مزمن در معرض مقادیر بالای زینک قرار دارند.
پژوهشها نشان میدهد این عارضه ممکن است به دلیل کاهش سطح مس در بدن باشد. کمبود مس میتواند:
تولید انرژی را کاهش دهد
باعث کمخونی شود
اکسیژنرسانی به عضلات را مختل کند
در نتیجه فرد دچار ضعف میشود. این عوارض نادر هستند، اما در صورت بروز بیحسی یا ضعف، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
۴. اختلال در سطح مواد معدنی و چربی خون
مصرف بیش از حد زینک میتواند تعادل مس، آهن و کلسترول را در بدن به هم بزند.
زینک هنگام جذب به پروتئینهایی متصل میشود که روی متابولیسم مواد معدنی اثر میگذارند. وقتی زینک بیش از حد وارد بدن شود، این پروتئینها افزایش مییابند و در نتیجه دسترسی بدن به مس و آهن کاهش مییابد.
