هفت صبح، رامتین لطیفی| مرکز هنرهای نمایشی جان اف کندی، یکی از مهمترین نهادهای فرهنگی ایالات متحده، این روزها بیش از آنکه با موسیقی، تئاتر و رقص در صدر اخبار باشد، بهدلیل مناقشهای سیاسی خبرساز شده است. تصمیم دولت دونالد ترامپ برای تصاحب مدیریتی این مرکز و تغییر نام آن به نام رئیسجمهور پیشین، موجی از اعتراضهای هنری و انصرافهای پیدرپی را به دنبال داشته؛ موجی که از ماه فوریه، همزمان با انتخاب ترامپ بهعنوان رئیس هیأت امنای مرکز، آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
تنها در هفته جاری، دو گروه دیگر به فهرست انصرافدهندگان پیوستند: گروه جز «کوکرز» و کمپانی رقص «داگ وارونه و دنسرز» از نیویورک. کوکرز که قرار بود دو اجرای ویژه شب سال نو در این مرکز داشته باشد، در بیانیهای کوتاه و معنادار اعلام کرد: «باید بر آزادی اندیشه، بیان و صدای کامل انسان پافشاری کرد.» هرچند در این بیانیه نامی از ترامپ برده نشد اما «بیلی هارت» نوازنده درامز گروه، در گفتوگو با نیویورک تایمز تأیید کرد که تغییر نام مرکز کندی «بیتردید» در این تصمیم مؤثر بوده است.
کمپانی داگ وارونه نیز در پیامی صریحتر، اعلام کرد با «تصرف مرکز کندی توسط دولت ترامپ» مخالف است و نمیتواند از مخاطبان خود بخواهد وارد نهادی شوند که به گفته آنها، ماهیت و هویت پیشین خود را از دست داده است. مدیر این کمپانی بعدتر گفت لغو اجراها حدود ۴۰ هزار دلار زیان مالی به همراه دارد اما تصمیمی است که از نظر اخلاقی، برای گروه «رهاییبخش» بوده است.
در برابر این موج اعتراض، مدیریت جدید مرکز کندی موضعی تهاجمی اتخاذ کرده است. ریک گرنل، رئیس این مرکز، در واکنش به لغو اجراها اعلام کرده هنرمندانی که اکنون انصراف میدهند، همگی توسط مدیریت پیشین و «چپ افراطی» دعوت شده بودند. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این رفتارها نشان میدهد تیم قبلی بیشتر به دنبال فعالان سیاسی بوده تا هنرمندانی که حاضر باشند برای همه، فارغ از گرایش سیاسی، اجرا کنند.» گرنل حتی تحریم اجراها را «تحریم هنر به نام دفاع از هنر» و نشانه نوعی «اختلال ذهنی» توصیف کرده است.
هرچند مرکز کندی هنوز آمار رسمی ارائه نکرده اما تا اینجا دستکم ۱۱ هنرمند، گروه یا چهره فرهنگی، همکاری خود را با این نهاد قطع کردهاند. همزمان، جویس بیتی، نماینده دموکرات کنگره و عضو حقوقی هیأتامنای مرکز، شکایتی قضایی را برای جلوگیری از تغییر نام این نهاد ثبت کرده است.
دامنه اعتراضها، از موسیقی جز و اپرا تا تلویزیون و تئاتر را دربر گرفته است. بیلی هارپر، نوازنده ساکسوفون گروه کوکرز، در فیسبوک نوشت که هرگز حاضر نیست در سالنی اجرا کند که «نماینده نژادپرستی آشکار و تخریب عامدانه موسیقی و فرهنگ آفریقاییتباران آمریکاست». چاک رد، نوازنده جز نیز با استناد مستقیم به تغییر نام مرکز، اجرای شب کریسمس خود را لغو کرد؛ اقدامی که با تهدید حقوقی گرنل و اعلام درخواست یک میلیون دلار غرامت مواجه شد. رد از سال ۲۰۰۶ یکی از چهرههای ثابت برنامههای جز در این مرکز بوده است.
در حوزه هنرهای نمایشی، ایسا ری، بازیگر و تهیهکننده تلویزیونی، در ماه فوریه اعلام کرد برنامه خود را لغو و بلیتها را بازپرداخت میکند. او این تصمیم را واکنشی به «نقض ارزشهای نهادی» دانست که سالها بهگفتهاش میزبان هنرمندان با پیشینهها و صداهای گوناگون بوده است. اندکی بعد، شوندا رایمز، تهیهکننده سرشناس تلویزیون، از سمت خزانهدار هیأتامنای مرکز استعفا داد و با نقل قولی از جان اف کندی نوشت:
«اگر هنر قرار است ریشههای فرهنگ را تغذیه کند، جامعه باید هنرمند را آزاد بگذارد.» نمایش موزیکال «همیلتون» نیز از اجرای برنامهای به مناسبت دویستوپنجاهمین سالگرد اعلامیه استقلال آمریکا در این مرکز انصراف داد. خالق این اثر، لین-مانوئل میراندا، به طور صریح گفت تا زمانی که نام این نهاد «مرکز کندی ترامپ» باشد، حاضر به همکاری نخواهد بود.
در ادامه، چهرههایی چون رنه فلمینگ خواننده اپرا، بن فولدز، آهنگساز، ریانون گیدنز، برنده جایزه گرمی، گروه راک «لو کات کانی» و خواننده کانتری کریستی لی نیز یا از سمتهای مشورتی کنارهگیری کردند یا اجراهای خود را لغو کردند. بسیاری از آنها، آشکارا یا به طور تلویحی، فضای تازه حاکم بر مرکز کندی را در تعارض با تنوع، استقلال و ماهیت فراسیاسی هنر دانستهاند.
مرکز کندی که دههها نماد نوعی وفاق فرهنگی در آمریکا بود، اکنون به صحنهای برای کشمکشهای سیاسی بدل شده است؛ جایی که در آن، بهجای موسیقی و نمایش، موضعگیریها طنینانداز میشود و گاه، پایین آمدن پردهها از هر اجرایی بلندتر شنیده میشود.
