هفت صبح| با آغاز جنگ میان اسرائیل و ایران در اواخر فوریه، تمرکز رسانههای جهانی به طور عمده به سمت این درگیری تازه معطوف شد. اما در همین حال، عملیات نظامی اسرائیل در غزه و یورشهای شهرکنشینان در کرانه باختری بدون وقفه ادامه یافت؛ گویی در سایه جنگی بزرگتر، نبردی دیگر همچنان جریان دارد. از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، جنگ غزه به یکی از خونینترین درگیریهای دهههای اخیر خاورمیانه تبدیل شده است.
در حملات گسترده و جنایتکارانه رژیم اسرائیل به غزه طی ماههای بعدی، بیش از ۷۲ هزار فلسطینی کشته شدند. اکثریت قربانیان زنان و کودکان بودهاند و بخش بزرگی از زیرساختهای این باریکه ساحلی به تلی از آوار تبدیل شده است. در کرانه باختری اشغالی نیز خشونتها شدت گرفته است. بر اساس آمارهای وزارت بهداشت فلسطین، از آغاز جنگ غزه تاکنون بیش از هزار فلسطینی به دست نیروهای اسرائیلی یا شهرکنشینان کشته شدهاند. اما از زمانی که جنگ تازه میان ایران و ائتلاف نظامی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز شد، وضعیت در غزه و کرانه باختری وارد مرحلهای تازه شده است.
یکی از مهمترین تحولات، بسته شدن گذرگاه مرزی رفح میان غزه و مصر است. ارتش اسرائیل اعلام کرد این اقدام بخشی از «تغییرات امنیتی ضروری» در پی جنگ با ایران است. گذرگاه رفح یکی از حیاتیترین مسیرهای ورود کمکهای بشردوستانه و همچنین خروج بیماران بدحال از غزه محسوب میشود. بسته شدن این گذرگاه، نگرانیها درباره تشدید بحران انسانی در غزه را افزایش داده است؛ منطقهای که جمعیت آن ماههاست با کمبود شدید غذا، سوخت و دارو دستوپنجه نرم میکند.
پس از بسته شدن رفح، موجی از خریدهای اضطراری در بازارهای غزه شکل گرفت. ساکنان این منطقه که نزدیک به دو سال و نیم جنگ و محاصره را پشت سر گذاشتهاند، نگرانند که مسیرهای تأمین غذا به کلی مسدود شود. علی الحایک، عضو انجمن بازرگانان فلسطینی در غزه، هشدار داده است که بسته شدن گذرگاهها میتواند توزیع کمکهای غذایی به خانوادههای نیازمند را متوقف کند و حتی فعالیت آشپزخانههای خیریه را مختل سازد. در واکنش به این وضعیت، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، خواستار بازگشایی فوری گذرگاههای مرزی غزه شد.
اسرائیل اعلام کرد گذرگاه کرم ابوسالم که در اسرائیل با نام «کرم شالوم» شناخته میشود، بهطور محدود برای ورود تدریجی کمکهای بشردوستانه باز خواهد شد. در همین حال حملات هوایی و پهپادی در جنوب غزه ادامه یافته است. در شهر خانیونس، حمله پهپادی اسرائیل جان یک پدر و دخترش را گرفت. چند ساعت بعد در حملهای دیگر در همان منطقه، یک نفر کشته و یک دختر زخمی شد. بحران انرژی نیز یکی دیگر از مشکلات جدی در غزه است. کمبود گاز پختوپز و سوخت که از آغاز جنگ وجود داشته، همچنان ادامه دارد.
حتی در دورههای کوتاه آتشبس نیز مقدار سوختی که وارد غزه شده، بسیار کمتر از نیاز واقعی جمعیت بوده است. این وضعیت زندگی روزمره را برای ساکنان غزه بهشدت دشوار کرده است؛ بسیاری از خانوادهها برای پخت غذا یا گرم کردن آب مجبورند از هیزم یا زبالههای قابل سوخت استفاده کنند. در تازهترین گزارش عفو بینالملل، وضعیت زنان فلسطینی در غزه «فاجعهبار» توصیف شده است. در این گزارش آمده است که زنان در غزه از شرایط لازم برای زندگی و حتی زایمان ایمن محروم شدهاند. به گفته این سازمان حقوق بشری، بسیاری از زنان باردار یا بیمار به خدمات پزشکی کافی دسترسی ندارند و زیرساختهای درمانی غزه در نتیجه حملات و کمبود تجهیزات از کار افتاده است.
در کرانه باختری نیز همزمان با جنگ ایران و اسرائیل، تنشها و درگیریها ادامه داشته است. نیروهای اسرائیلی دسترسی نمازگزاران به مسجدالاقصی در قدس همزمان با ماه مبارک رمضان را محدود کرده و نماز جمعه را لغو کردهاند. مقامهای اسرائیلی گفتهاند این تصمیم در پی حملات موشکی ایران اتخاذ شده است. نیروهای اسرائیلی همچنین به اردوگاه پناهندگان عسکر در شرق شهر نابلس یورش برده و ورودیهای این اردوگاه را مسدود کردهاند.
در جریان این عملیات، چندین خانه نیز تفتیش شدند. در روستاها و مناطق روستایی کرانه باختری نیز حملات شهرکنشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان ادامه داشته است. این حملات اغلب شامل تخریب اموال، تیراندازی به خانهها یا آتش زدن مزارع و دامداریها بوده است. در روستای قریوت در نزدیکی دوما، دو برادر فلسطینی توسط شهرکنشینان کشته شدند. تصاویر ویدیویی منتشرشده نشان میدهد مهاجمان با گلوله جنگی به سمت خانههای فلسطینیان شلیک میکنند.
در منطقه مسافر یطا در جنوب الخلیل نیز یک فلسطینی به نام «امیر محمد شناران» در حمله شهرکنشینان کشته شد. در روستای خربت ابو فلاح در شمال شرق رامالله نیز دو فلسطینی به نامهای «فارع جواد حمیّل» و «ثائر فاروق حمیّل» بر اثر اصابت گلوله به سر کشته شدند. ساکن دیگری به نام «محمد حسن مره» نیز بعدتر بر اثر استنشاق گاز اشکآور شلیکشده توسط نیروهای اسرائیلی جان باخت. در روزهای اخیر، ارتش اسرائیل با پخش اعلامیههایی در روستاهای کرانه باختری، رفتوآمد میان استانهای مختلف را ممنوع کرده است.
همزمان ورودی چندین شهر در استانهای رامالله و نابلس نیز بسته شده و محدودیتهای نظامی اطراف نابلس افزایش یافته است. در حادثهای دیگر، شهرکنشینان اسرائیلی یک مزرعه مرغداری را در بیتلحم به آتش کشیدند؛ اقدامی که به گفته ساکنان محلی خسارت اقتصادی سنگینی برجای گذاشته است. در شهر بدیا در شمال کرانه باختری نیز قطعات یک موشک یا ترکش آن، به خانهای مسکونی برخورد کرده و خساراتی به ساختمان وارد کرده است.
آنچه در غزه و کرانه باختری جریان دارد، نشان میدهد که حتی با آغاز جنگی تازه در منطقه، بحران فلسطین از دستور کار واقعی میدان خارج نشده است. در حالی که توجه جهانیان به تقابل مستقیم ایران و ائتلاف نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل معطوف شده، واقعیت زندگی روزمره در سرزمینهای فلسطینی همچنان با محاصره، عملیات نظامی و خشونتهای پراکنده تعریف میشود. برای میلیونها فلسطینی ساکن این مناطق، جنگی که از هفتم اکتبر آغاز شد هنوز پایان نیافته و شاید حتی وارد مرحلهای پیچیدهتر شده باشد؛ مرحلهای که در آن یک درگیری بزرگ منطقهای، سایهای بربحران قدیمی خاورمیانه انداخته است.
