هفته گذشته، سازمان اطلاعات ملی کره جنوبی به پارلمان این کشور اعلام کرد که بر اساس ارزیابیهایش، «کیم جوآ ئه»، دختر نوجوان کیم جونگاون، در آستانه معرفی شدن بهعنوان رهبر آینده کشور قرار دارد؛ اقدامی که نشان میدهد کیم قصد دارد حاکمیت خاندان خود را به نسل چهارم منتقل کند.
اما این برنامهها ممکن است با جاهطلبیهای «کیم یو جونگ»، خواهر او، نقش بر آب شود؛ زنی که گفته میشود در صورت مرگ یا ناتوانی رهبر کره شمالی، در پی تصاحب قدرت برای خود است.
کیم یو جونگ ۳۸ ساله که در رهبری بخش تبلیغات حزب حاکم نقش کلیدی دارد، در میان نخبگان سیاسی و نظامی کشور از احترام بالایی برخوردار است و بهطور گسترده بهعنوان دومین فرد قدرتمند کره شمالی پس از برادرش شناخته میشود. همچنین شایعاتی وجود داشت مبنی بر اینکه او در سال ۲۰۲۰، زمانی که کیم جونگاون بیمار بود، بخشی از تصمیمگیریهای کلان کشور را بر عهده گرفته بود.
سالها تجربه و سرمایه سیاسی قابل توجه او باعث شده بود که برای مدت طولانی، عملاً جانشین غیررسمی کیم جونگاون تلقی شود. با این حال، افزایش حضور عمومی کیم جوآ ئه (مشابه مسیری که پدرش پیش از معرفی شدن بهعنوان جانشین کیم جونگایل طی کرد) گمانهزنیها درباره تعیین او بهعنوان وارث قدرت را شدت بخشیده است.
با این وجود، کارشناسان میگویند کیم جوآ ئه بهدلیل سن پایین و نبود تجربه، آمادگی رهبری کشور را ندارد. در مقابل، سابقه رفتارهای تهاجمی عمهاش (از جمله حملات لفظی شخصی علیه جو بایدن در سال ۲۰۱۳ ) این نگرانی را ایجاد کرده که هرگونه نبرد قدرت میان این دو، بهشدت خشن باشد.
فیودور ترتیتسکی، تاریخدان روسی ـ کرهای و استاد دانشگاه کره، به دیلیمیل گفت در صورت نامشخص بودن خط جانشینی (مثلاً اگر کیم جونگاون پیش از تعیین رسمی جانشین بمیرد) پیامدها میتواند خونین باشد. او افزود: «طرف بازنده ممکن است با شدیدترین شکل ممکن پاکسازی شود؛ یعنی اردوگاههای کار اجباری، اعدامها و حتی مجازات یا اعدام علنی برای بستگان.»
دیگر کارشناسان نیز دیدگاه مشابهی دارند. دکتر ادوارد هاول، متخصص کره شمالی و مدرس دانشگاه آکسفورد، گفت: «نمیتوان احتمال درگیری قدرت میان عمه و برادرزاده را رد کرد؛ بهویژه که در تاریخ کره شمالی چنین سابقهای وجود دارد. یکی از درسهایی که از تاریخ این کشور گرفتهایم این است که حتی اگر به خاندان مقدس کیم تعلق داشته باشید، هیچکس در امان نیست.»
او به نمونههایی اشاره کرد که رهبران خاندان کیم پس از بهدست گرفتن قدرت، نزدیکترین بستگان خود را اعدام کردهاند. تنها دو سال پس از رسیدن کیم جونگاون به قدرت در سال ۲۰۱۱، عمویش و مربی سیاسیاش، جانگ سونگتائک، به اتهام «اقدامات ضدحزبی و ضدانقلابی» بازداشت شد. اتهامات شامل روابط نامشروع، جاهطلبی سیاسی، تضعیف کنترل حزب بر نهادهای امنیتی و اخلال در امور اقتصادی کشور بود. او در نهایت در سال ۲۰۱۳ با جوخه آتش اعدام شد.
همچنین برادر ناتنی بزرگتر کیم جونگاون، کیم جونگنام، که از چشم رهبر افتاده بود، در سال ۲۰۱۷ در فرودگاه کوالالامپور با مالیدن عامل عصبی VX به صورتش ترور شد؛ اقدامی که بهطور گسترده به دولت کره شمالی نسبت داده میشود.
از زمان تأسیس کره شمالی در سال ۱۹۴۸، رهبری کشور همواره در اختیار خاندان کیم بوده است؛ سیستمی که بهعنوان نوعی سلطنت مطلقه یا دیکتاتوری موروثی شناخته میشود. خود کیم جونگاون نیز تنها دو سال پیش از رسیدن به مقام رهبری، بهعنوان جانشین معرفی شد؛ فرصتی اندک برای آمادهسازی که شاید توضیح دهد چرا اکنون ایده جانشینی دخترش را در این سن کم مطرح کرده است.
کارشناسان میگویند اگر کیم جوآ ئه بتواند در سنین بالاتر در ساختار قدرت کشور جای بگیرد و تجربه و نفوذ لازم را کسب کند، ممکن است بدون انتصاب رسمی نیز بتواند برای رهبری اقدام کند؛ سناریویی که میتواند کره شمالی را وارد یک کشمکش قدرت همهجانبه کند.
به گفته تحلیلگران، در چنین نظامی که بقا با قدرت سیاسی گره خورده، جانشینی نه مسئلهای نمادین بلکه موضوعی حیاتی برای امنیت و زنده ماندن است؛ وضعیتی که انگیزه حذف کامل رقیب را تقویت میکند.
سازمان اطلاعات کره جنوبی اعلام کرده که بهدقت حضور احتمالی کیم جوآ ئه در کنار پدرش در کنگره آینده حزب کارگران را زیر نظر خواهد داشت؛ حضوری که میتواند نشانهای روشن از تصمیم نهایی رهبر کره شمالی درباره جانشینی باشد.
