هفت صبح| شرکت تسلا، پیشگام صنعت خودروهای برقی جهان، در سال ۲۰۲۵ جایگاه خود را بهعنوان بزرگترین فروشنده خودروهای الکتریکی از دست داد و این عنوان را به رقیب قدرتمند چینی خود، بیوایدی واگذار کرد. بر اساس آمار رسمی منتشرشده در روز جمعه، تسلا در مجموع ۱.۶۴ میلیون دستگاه خودرو در سال ۲۰۲۵ فروخته است؛ رقمی که در مقایسه با فروش ۲.۲۶ میلیون دستگاهی بیوایدی، شکاف و فاصله قابلتوجهی را نشان میدهد.
این آمار برای تسلا به معنای کاهش ۹ درصدی فروش نسبت به سال قبل است؛ افتی که پس از سالها رشد پیوسته، زنگ هشدار جدی برای این برند آمریکایی به شمار میرود. تسلا که در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد، برای بیش از یک دهه با فاصلهای چشمگیر از خودروسازان سنتی و حتی استارتاپهای نوظهور، نماد نوآوری در توسعه و فروش خودروهای برقی بود.
با این حال، بازار جهانی خودروهای الکتریکی اکنون بهشدت رقابتی شده و چین بهعنوان موتور اصلی این تحول، با سرعتی بالا در حال پیشروی است. برآوردهای صنعتی نشان میدهد چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۰ درصد تولید جهانی خودروهای برقی را در اختیار داشته و شرکتهایی مانند بیوایدی، نیو و سایک، نهتنها بازار داخلی بلکه بازارهای اروپا، آسیای جنوب شرقی و آمریکای لاتین را نیز هدف گرفتهاند.
در کنار فشار فزاینده رقابت، فعالیتهای سیاسی ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا نیز به یکی از عوامل جنجالی سال تبدیل شد. نزدیکی آشکار ماسک به دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سال ۲۰۲۴ و نقش محوری او در هدایت هیأتی بحثبرانگیز با عنوان «کارآمدسازی دولت» که با هدف کاهش هزینهها شکل گرفت، به تعدیل گسترده کارکنان فدرال انجامید.
این اقدام واکنشهای تند سیاسی و اجتماعی را در پی داشت و به اعتراضهایی در مقابل کارخانهها و نمایشگاههای تسلا در چند ایالت آمریکا منجر شد؛ اعتراضهایی که به گفته تحلیلگران، به افت فروش و آسیب به تصویر عمومی برند انجامید. فشارها در پایان سال نیز ادامه یافت. تسلا اعلام کرد فروش این شرکت در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۵ به ۴۱۸ هزار و ۲۲۷ دستگاه رسیده است؛ رقمی که حتی از هدف کاهشیافته ۴۴۰ هزار دستگاهی نیز کمتر بود. این هدف را تحلیلگران موسسه پژوهشی فکتست، با توجه به شرایط بازار، پیشتر تعدیل کرده بودند. ماسک در ماه مه از هیأت «کارآمدسازی دولت» کنارهگیری کرد؛ اقدامی که بهطور گسترده بهعنوان تلاشی برای آرامسازی فضای سیاسی و جلب دوباره اعتماد سرمایهگذاران تفسیر شد.
یکی دیگر از ضربههای مهم به فروش تسلا، پایان اعتبار مالیاتی ۷۵۰۰ دلاری خرید خودروهای برقی در آمریکا بود؛ مشوقی که دولت ترامپ در پایان ماه سپتامبر بهطور کامل حذف کرد. این تصمیم، در شرایطی اتخاذ شد که ترامپ بارها مواضعی انتقادی نسبت به خودروهای برقی اتخاذ کرده و همین مسئله به تیرگی روابط او با ماسک دامن زده است. حذف این یارانه، بهویژه در بازار آمریکا که قیمت خودرو نقش تعیینکنندهای در انتخاب مصرفکننده دارد، به کاهش تقاضا برای محصولات تسلا انجامید.
با وجود این روند نزولی در فروش، بازار سرمایه همچنان نگاه مثبتی به آینده تسلا حفظ کرده است. بسیاری از سرمایهگذاران، تمرکز این شرکت بر توسعه تاکسیهای خودران و رباتهای انساننما برای مصارف خانگی را نشانهای از تغییر مسیر استراتژیک تسلا میدانند. بازتاب این خوشبینی در رشد حدود ۱۱ درصدی سهام تسلا در مجموع سال ۲۰۲۵ قابل مشاهده است؛ رشدی که در مقایسه با افت فروش، تناقضی معنادار را در وضعیت شرکت نشان میدهد.
در سطح فردی، ایلان ماسک سال ۲۰۲۶ را بهعنوان ثروتمندترین فرد جهان آغاز کرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند عرضه عمومی سهام شرکت فضایی اسپیسایکس در اواخر سال جاری میتواند این کارآفرین ۵۴ساله را به نخستین تریلیونر تاریخ تبدیل کند. در ماه نوامبر، هیأتمدیره تسلا بسته دستمزدی بالقوهای نزدیک به یک تریلیون دلار برای ماسک تصویب کرد؛ بستهای که تحقق آن به دستیابی به اهداف عملکردی بسیار بلندپروازانه گره خورده است.
افزون بر این، دیوان عالی ایالت دلاویر در ماه دسامبر رأی دادگاه بدوی را لغو و بسته دستمزد ۵۵ میلیارد دلاری ماسک را که از سال ۲۰۱۸ معلق مانده بود، دوباره تأیید کرد. در سوی دیگر، تسلا با چالشهای حقوقی جدی نیز روبهروست. این شرکت پس از آنکه یک قاضی حکم داد تسلا درباره ایمنی تاکسیهای خودران خود اطلاعاتی گمراهکننده به مشتریان ارائه کرده است، در معرض خطر تعلیق موقت مجوز فروش خودرو در ایالت کالیفرنیا قرار دارد. مجموعه این تحولات، سال ۲۰۲۵ را به یکی از پرچالشترین و تعیینکنندهترین سالها در تاریخ تسلا تبدیل کرده؛ سالی که در آن، افول یک پیشتاز و صعود یک رقیب آسیایی بهروشنی به تصویر کشیده شد.
