آنلاینها پشت درهای آفلاین
دبیر انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی میگوید کسبوکارهای اینترنتی پشت تصویر جذاب خود با مشکلات متعدد مجوز، بیمه، مالیات و اینترنت روبهرو هستند
هفت صبح| تصویری که از پشت صحنه کسبوکار اینترنتی در ذهن بسیاری از مردم شکل گرفته، تصویری ساده و جذاب است. جوانی پشت لپتاپ نشسته، اینترنت دارد، سفارشها یکی پس از دیگری ثبت میشوند و پیامکهای واریز پشت سر هم میرسند. در شبکههای اجتماعی هم معمولا بخش براق ماجرا دیده میشود، از دفترهای مدرن و تیمهای جوان گرفته تا نمودارهای رشد و عکسهای پرزرقوبرق. پشت این تصویر اما داستان دیگری جریان دارد. قطعی اینترنت، تعدد مجوزها، اختلاف دستگاههای دولتی، مشکلات بیمه و مالیات، دسترسی دشوار به بازارهای خارجی و گاهی حتی الزام به مراجعه حضوری برای کاری که از ابتدا اینترنتی تعریف شده است.
وحید خسروی، دبیر انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی، سابقه حدود ۱۶ سال فعالیت در حوزه کسبوکارهای اینترنتی دارد و طی سالهای اخیر نیز در انجمن صنفی این حوزه فعالیت کرده است. او معتقد است اقتصاد دیجیتال ایران پیش از آنکه به حمایتهای گسترده نیاز داشته باشد، به حذف موانع و هماهنگ شدن دستگاههای مختلف احتیاج دارد. خسروی در گفتوگو با «هفت صبح» از نسلی میگوید که با سرعت مایکروفر زندگی میکند، از سازمانهایی که هنوز با منطق چند دهه قبل کار میکنند و از کسبوکارهایی که گاهی مجبورند بین چند دستگاه دولتی رفتوآمد کنند تا یک تیک اینترنتی برایشان زده شود.
تصویری که مردم از کسبوکارهای اینترنتی دارند با واقعیت این بازار چقدر فاصله دارد؟
تصویری که از بیرون دیده میشود، خیلی وقتها با واقعیت فاصله دارد. ممکن است کسی تصور کند یک جوان پشت لپتاپ نشسته، اینترنت دارد، درگاهش فعال است، پول مرتب به حسابش میآید و او هم خیلی راحت نشسته و زندگی میکند. واقعیت اینطور نیست. کسبوکار اینترنتی هم پر از چالش و فراز و نشیب است. من حدود ۱۶ سال است در این حوزه فعالیت میکنم و چند سالی هم در انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی حضور دارم.
در این مدت مشکلات مختلفی را از نزدیک دیدهام. بعضی از مشکلات قدیمی بودهاند و بعضی شکلشان عوض شده است. مثلا سالها قبل اگر پول مشکوکی وارد حساب یک درگاه میشد، گاهی کل حساب کسبوکار را مسدود میکردند. بعدا این رویه اصلاح شد و گفتند همان مبلغ مورد اختلاف مسدود شود تا کل کسبوکار از بین نرود. این تغییر اتفاق مثبتی بود. یعنی در بعضی حوزهها پیشرفت داشتهایم، اما همچنان مسائل زیادی وجود دارد.
انجمن صنفی چقدر در حل این مشکلات اثرگذار است؟
انجمن صنفی قانونگذار یا نهاد حاکمیتی نیست. حتی ما مجوز فعالیت هم صادر نمیکنیم و گواهی عضویت ارائه میدهیم. با این حال، وقتی تعداد زیادی از کسبوکارها یک مشکل مشترک دارند و صدای آنها از طریق یک تشکل صنفی شنیده میشود، طبیعتا اثرگذاری بیشتری دارد.اگر یک کسبوکار به تنهایی بگوید مشکل دارم، مسئله مربوط به همان شرکت دیده میشود. وقتی تعداد زیادی از کسبوکارها یک مسئله مشابه دارند و انجمن آن را مطرح میکند، موضوع از یک مشکل شخصی به یک مسئله صنفی تبدیل میشود.
البته واکنش دستگاهها هم متفاوت است. بعضی افراد و مجموعهها مسئله را میشنوند و برای حل آن اقدام میکنند. در بعضی ساختارها هم چندصدایی و تعدد دستگاهها باعث میشود حتی اگر یک مجموعه مسئله را بفهمد، دستگاه دیگری مانع ایجاد کند.
این چندصدایی چقدر برای کسبوکار اینترنتی دردسرساز است؟
خیلی زیاد. یکی از مشکلات جدی این است که یک کسبوکار باید از چند جا مجوز بگیرد. ممکن است یک دستگاه خیلی راحت مجوز بدهد و دستگاه دوم همان موضوع را بسیار سختگیرانه بررسی کند. بعد یک دستگاه دیگر وارد ماجرا شود و دوباره فرآیند از اول شکل بگیرد.
در دوره جدید انجمن که حدود دو ماه از آغاز آن گذشته، یکی از برنامههای ما تشکیل کمیسیونهای تخصصی است. مثلا کمیسیون فینتک، سلامت، شرکتهای پیامکی و فروشگاههای اینترنتی. دلیلش هم این است که مشکلات این بخشها شبیه هم نیست. هر کدام مسائل تخصصی خودشان را دارند و باید صدای تخصصی خودشان را داشته باشند.
قوانین فعلی چقدر از کسبوکارهای اینترنتی حمایت میکنند؟
به نظرم به جای اینکه همیشه دنبال قانون حمایتی باشیم، باید بخشی از قوانینی را که مانع فعالیت هستند اصلاح کنیم. من خودم صاحب کسبوکار هستم و از نزدیک میبینم که حمایت روی کاغذ با چیزی که در عمل اتفاق میافتد، فاصله دارد. در دوره جنگ ۱۲ روزه هم بحث تسهیلات برای کسبوکارهای آسیبدیده مطرح شد. قرار بود کسبوکارهایی که نیروهای خود را حفظ کردهاند و تعدیل نکردهاند، بتوانند از تسهیلات استفاده کنند. ما هم چنین شرایطی داشتیم، نیروها را حفظ کرده بودیم و درخواست دادیم. بخشی از تسهیلات برای حقوق کارکنان پرداخت شد، اما پرداخت آن با فاصله زمانی زیادی انجام شد.برای کسبوکار اینترنتی سرعت اهمیت زیادی دارد. نسل جدید با سرعت دیگری زندگی میکند.
منظورتان از تفاوت نسلها چیست؟
من به شوخی میگویم نسل جدید، نسل مایکروفری است. من و شما اگر میخواستیم غذا گرم کنیم، غذا را از یخچال درمیآوردیم، کمی صبر میکردیم، بعد روی شعله میگذاشتیم و نیم ساعت بعد میخوردیم. نسل جدید میگوید چرا مایکروفر در یک دقیقه و ۳۰ ثانیه غذا را گرم نکرد؟ این نسل سرعت میخواهد. ما هم باید خودمان را با این سرعت هماهنگ کنیم. دنیا در حال تغییر است. حتی در حوزه هوش مصنوعی، وضعیت امروز با دو ماه قبل تفاوت جدی دارد.
هوش مصنوعی چه نقشی در آینده کسبوکارهای اینترنتی ایران دارد؟
من با این موضوع مشکل دارم که فکر کنیم حتما باید همه زیرساختها را از صفر خودمان بسازیم. شرکتهای بزرگ دنیا هم از زیرساخت و فناوری یکدیگر استفاده میکنند. استفاده از فناوری دیگران به معنای ضعیف بودن یک شرکت نیست.
در ایران گاهی تصور میکنیم باید همه چیز را خودمان از ابتدا بسازیم. این موضوع شبیه همان مسئلهای است که در صنعت خودرو داشتهایم. در حوزههایی که نیاز به تعامل جهانی داریم، استفاده درست از زیرساختهای موجود و ایجاد ارزش افزوده میتواند منطقی باشد.مسئله مهمتر، شیوه استفاده از هوش مصنوعی است. فرض کنید یک مدیر یا سیاستمدار بخواهد سخنرانی تهیه کند و تمام اطلاعات حساس مربوط به خودش یا سازمانش را در اختیار یک سامانه هوش مصنوعی بگذارد. اینجا مسئله امنیت داده مطرح میشود.
به نظرم برای استفاده از هوش مصنوعی باید آموزش جدی وجود داشته باشد. همانطور که برای رانندگی گواهینامه لازم است، افراد هم باید بدانند از چه ابزار هوش مصنوعی، برای چه کاری و با چه نوع دادهای استفاده کنند.
به نظر شما هوش مصنوعی تا چه اندازه قابل اعتماد است؟
هوش مصنوعی بسیار قدرتمند است، اما امکان خطا و حتی فریب آن وجود دارد. من خودم یک بار یک موضوع حساس را با هوش مصنوعی مطرح کردم و در ابتدا پاسخی نداد. بعد با تغییر نحوه معرفی خودم و گفتن اینکه پژوهشگر هستم، به تدریج اطلاعات بیشتری ارائه کرد.این نشان میدهد که نباید تصور کنیم یک سیستم هوش مصنوعی همیشه تصمیم درستی میگیرد. از سوی دیگر، یکی از ویژگیهای جالب این سیستمها این است که معمولا کاربر را تأیید میکنند. شاید یکی از دلایل محبوبیتشان همین باشد. آدمها دوست دارند حرفشان تأیید شود و هوش مصنوعی هم این الگو را به خوبی تشخیص داده است.
