ادعای جنجالی آنتروپیک؛ کلود پدیده‌ای بزرگ در DNA کشف کرده، اما کاربردش هنوز مشخص نیست!

اگر این زبان دیپلماتیک شرکتی ساده‌سازی شود، معنای آن کاملاً روشن است: کلود ساختاری ناشناخته یافته، اما نه کسی کاربرد دقیقش را می‌داند و نه مشخص است که آیا اصلاً ارزش علمی یا عملی دارد یا خیر؛ با این حال آنتروپیک تصمیم گرفت این خبر را با هیاهو اعلام کند.

ماشین مولکولی جدید چیست؟

این ساختار درون «باکتریوفاژها» (ویروس‌هایی که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند) و در کنار یک توالی تکرارشونده DNA مشابه با آرایه‌های کریسپر (CRISPR) شناسایی شده است؛ همان ابزار ویرایش ژنی که روزگاری تنها یک مکانیسم دفاعی ساده در باکتری‌ها بود، اما بعدها به صنعتی چندمیلیارد دلاری در پزشکی تبدیل شد. آنتروپیک این کشف جدید را ART (مخفف رونوشت‌بردار معکوس مرتبط با آرایه / array-associated reverse transcriptases) نامیده است.

آنزیم‌های رونوشت‌بردار معکوس (Reverse transcriptases)، وظیفه کپی کردن RNA به DNA را بر عهده دارند؛ ترفندی دفاعی که برخی باکتری‌ها و ویروس‌ها از آن استفاده می‌کنند. کلود در جریان این پژوهش بیش از ۲۰۰ هزار آنزیم را بررسی کرد، فهرست را به ۳,۵۰۰ کاندیدای غیرعادی رساند و در نهایت ۲۰ مورد را شایسته بررسی دقیق‌تر تشخیص داد.

کل این فرآیند حدود ۲۱ ساعت زمان برد؛ فرآیندی با مشارکت موازی حدود ۹۵۰ ایجنت هوش مصنوعی و پردازش تقریبی ۲۱۰ میلیون توکن (واحدهای متنی که مدل هنگام پردازش می‌خواند و تولید می‌کند).

واکنش‌های منتقدان: «افتخار به کشفی بدون کاربرد؟»

داریو آمودی در این باره گفت: «این دستاوردی است که اگر در دوران دانشجویی دوره دکتری آن را انجام می‌دادم، به آن افتخار می‌کردم.»

اما جامعه علمی این گزاره را به این سادگی نپذیرفته است. منتقدان اشاره می‌کنند هیچ دانشجوی دکترایی نمی‌تواند کشفی را به استاد راهنمای خود ارائه دهد، اعلام کند هیچ ایده‌ای درباره کاربرد، اهمیت یا سازوکار آن ندارد و هم‌زمان انتظار تشویق داشته باشد. یکی از منتقدان در پلتفرم X (توییتر سابق) نوشت: «تلخی ماجرا اینجاست که داریو خود دانشجوی دکتری بوده و وزن واقعی این دستاوردها را خوب می‌داند.»

دیدگاه موافقان: پتانسیل بالای ایجنت‌های هوش مصنوعی

با وجود انتقادها، این دستاورد بازخوردهای مثبتی نیز به همراه داشت. «فنگ ژانگ» (Feng Zhang)، محقق سرشناس MIT و موسسه Broad که از پیشگامان توسعه کریسپر محسوب می‌شود، مقاله اولیه (Pre-print) این پژوهش را بررسی کرد و آن را «واقعاً جالب‌توجه» دانست و افزود: «این نمونه‌ای هیجان‌انگیز از مشارکت ایجنت‌های هوش مصنوعی در اکتشافات بیولوژیکی است.»

«اوئن لوئیس»، نویسنده نشریه تحلیلی Techno-Optimist نیز اشاره کرده است: «کشف به خودیِ خود جذاب است، اما روند انجام آن شاید از کشف هم مهم‌تر باشد. کلود آزمایش‌های خیس آزمایشگاهی را انجام نداده است، بلکه دانشمندان فرضیه‌های آن را بررسی، برترین گزینه‌ها را غربال و کارهای آزمایشگاهی را شخصاً اجرا کردند.»

واکنش بازار سهام و سابقه‌ی بزرگ‌نمایی‌ها

حتی اگر ساختار کشف‌شده (ART) واقعاً مفید واقع شود، سال‌ها طول خواهد کشید تا دستاورد آن روی نمونه‌های بالینی و بیماران واقعی آزمایش شود. آنتروپیک نیز ادعایی فراتر از این مطرح نکرده، با این حال وال‌استریت منتظر رفع ابهامات نماند و پس از انتشار این خبر، سهام شرکت‌های مطرح ویرایش ژن نظیر CRISPR Therapeutics ،Intellia Therapeutics و Beam Therapeutics افت کرد.

این نخستین بار نیست که ادعاهای شرکت آنتروپیک به «تبصره و پاورقی‌های فراوان» نیاز پیدا می‌کند. در ماه ژوئیه نیز این شرکت مدعی شد مدل Claude Mythos موفق به شکستن رمزنگاری پساکوانتومی شده است؛ ادعایی که تنها پس از صدها ساعت راستی‌آزمایی انسانی و صرفاً روی سناریوهایی کاملاً تئوریک و استفاده‌نشده تأیید شد.

آنچه در حال حاضر واقعاً قطعی و تأییدشده است: پیدا شدن یک الگوی پروتئینی نامتعارف، اعلام «جالب بودن» آن توسط یک دانشمند سرشناس، و عدم وجود هیچ‌گونه افق زمانی برای اثبات کاربردی بودن آن. آنتروپیک مدعی است کار در آزمایشگاه آغاز شده، اما مشخص نیست نتیجه چه خواهد بود.