حامد شایگان: خبرها برای کرمان موتور حکایت خوشی ندارند، زمزمههایی میگویند همکاری چینیها با کرمانموتور کم شده و همین موضوع آرامآرام خودش را در خط تولید نشان میدهد. شرکتی که سالها با اتکا به ارز دولتی نفس میکشید، حالا در شرایطی قرار گرفته که نه دسترسی سابق را دارد و نه شریک خارجی مثل گذشته پای کار است. نتیجه طبیعی چنین وضعیتی، کاهش تولید و عرضه خواهد بود اتفاقی که بازار در گرانی های اخیر نشانههایش را دیده و مشتریان بیش از همه تاوانش را میدهند.
در چنین فضایی، اگر همکاری چینی ها به طور قطعی با کرمانموتور قطع شود این شرکت برای ادامه تولید ناچار است یا از قطعات جایگزین استفاده کند یا سهم داخلیسازی را بالا ببرد، اما تجربه نشان داده هر بار که این شرکت به سراغ راهحلهای اضطراری رفته، کیفیت قربانی شده است. نمونهاش رنگکاری مدلهایی مثل J4 که آنقدر بیکیفیت از آب درآمدند که حتی طرفداران برند هم نتوانستند از آن دفاع کنند. اگر همکاری با قطعهسازان معتبر شکل نگیرد، این مسیر دوباره تکرار خواهد شد.
در همین شرایط، مشتریانی خودرویی که باید از کیفیت لذت ببرند عملاً به شریک ضرر تبدیل شدهاند. خریداران J7 مثال روشن این ماجرا هستند که انتظار داشتند خودرو را با قیمت دیماه تحویل بگیرند، اما شرکت با تکیه بر انحصار، آنها را در بازی «پول بیشتر یا ابطال حواله» گیر انداخته و حالا برخی از مشتریان به دنبال فسخ قرار داد هستند.
اسناد و فاکتورهایی محصولاتی که این روزها در کرمان موتور عرضه می شود حکایت از جهش قیمت دارد. درحالی که قطعات CKD بسیاری از خودروها با ارزهای قبلی تأمین شده، اما حالا مشتری باید هزینه رنگ، مونتاژ، حملونقل و حتی شمارهگذاری را با نرخ دلار آزاد 160 هزار تومانی بپردازد. انگار همه چیز همین امروز وارد شده اند. این یعنی یک شرکت مونتاژکار، هزینههای ریالی و خدمات داخلی را هم به نرخ دلار آزاد به مردم میفروشد تا ناکارآمدی خود را از جیب مشتری جبران کند.
خریداران کرمان موتور میگویند هزینه ارزی خودروهایشان مدتها پیش تسویه شده، چون برای تامین قطعات حداقل باید از 40 ماه پیش ثبت سفارش انجام می شد، اما حالا با فاکتورهایی روبهرو هستند که حتما سادهترین خدمات داخلی هم با دلار آزاد محاسبه شده است. برخی دیگر از مشتریان میگویند اعتمادشان حراج شده، چون برای محصولات کرمان موتور در یک سال سه بار پیامک افزایش قیمت دریافت کرده است.
حال سوال این است که اگر بخش اعظم ارزبری خودرو قبلاً پرداخت شده، چرا هزینههای ریالی مثل رنگ و مونتاژ باید میلیاردی گران شود؟ کدام منطق اقتصادی اجازه میدهد خدمات داخلی با نوسان دلار آزاد بالا و پایین شود؟
افزایش یک میلیارد تومانی برخی محصولات کرمان موتور
در این میان، مشتریانی که ماهها سرمایه زندگیشان را به شرکت سپردهاند، حالا با این چالش روبهرو هستند که باید مابهالتفاوت را به نرخ روز بازار بدهند. اختلاف بیش از یک میلیارد تومانی در مدلهایی مثل J7 و X5 چیزی جز «سواستفاده از مشتری» نیست. افزایش ۱.۱۲ میلیاردی J7 نشان میدهد کرمانموتور بهجای محاسبه قیمت بر اساس بهای تمامشده، چشم به قیمتهای کاذب بازار آزاد دوخته است.
همچنین رکوردشکنی KMC T8 هم دعجیثب است. این خودرو در یک مرحله ۱.۴۵ میلیارد تومان گران شده و ۶۶ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده، این اقدام نه تورم است و نه نوسان ارزی، بلکه زور انحصار است. از سوی دیگر، خودروهای J7 و X5 که زمانی در کانال ۲ میلیارد بودند، حالا بالای ۳.۲ میلیارد قیمت خوردهاند. این یعنی کرمانموتور عملاً با طبقه متوسط خداحافظی کرده و فقط برای قشر فوقثروتمند فاکتور صادر میکند. حتی «ایگل» که قرار بود نماد داخلیسازی باشد، ۲۸۵ میلیون تومان گران شده درحالی که مشابه جی 4 است و حتی می توان ادعا کرد از آن کیفیتش پایین تر است چون شرکت داخلیسازی کرده و کیفیت برخی محصولات را کاهش داده است.
اما سؤال اصلی اینجاست؛ چگونه خودرویی که در دیماه با قیمت مشخص عرضه شده، در بهمنماه بدون هیچ تغییر فنی یا آپشنی، ۵۰ تا ۶۰ درصد گران میشود؟ این پارادوکس بزرگترین چالش کرمانموتور در برابر نهادهای نظارتی است.
بنابراین لیست جدید قیمتهای کرمانموتور بیشتر شبیه سرگردنه است. وقتی شرکتی میتواند در یک مرحله بیش از یک میلیارد تومان قیمت محصولی را بالا ببرد، یعنی از سکوت نهادهای نظارتی مطمئن است. نتیجه این رفتار، تبدیل خودرو از یک وسیله نقلیه به «کالای سیاه» است که بازار را مسموم کرده و اعتماد عمومی را بیش از همیشه زخمی کرده است.
