هفت صبح| باتری خودرو تا همین چند سال پیش یکی از قطعات مصرفی بود که خرابی آن دردسر چندانی برای مالک خودرو ایجاد نمیکرد. راننده به نخستین باتریسازی مراجعه میکرد، باتری کهنه را تحویل میداد و با پرداخت مبلغی معقول، باتری تازهای روی خودرو نصب میشد. حالا اما شرایط تغییر کرده است. افزایش قیمت مواد اولیه، رشد هزینههای تولید، نوسانات ارزی و گران شدن قطعات وارداتی باعث شده باتری خودرو هم به فهرست کالاهایی اضافه شود که خرید آن برای بسیاری از خانوارها به یک تصمیم اقتصادی مهم تبدیل شده است.
نگاهی به بازار نشان میدهد قیمت باتریهای معمولی خودروهای داخلی که چند سال پیش با چند میلیون تومان قابل تهیه بودند، امروز در بسیاری از مدلها به بازه ۷ تا ۱۵ میلیون تومان رسیدهاند. در خودروهای جدیدتر و مونتاژی وضعیت حتی پیچیدهتر است. باتریهای AGM و EFB که در برخی خودروهای چینی و اروپایی استفاده میشوند، گاهی با قیمتهای ۲۵ تا ۵۰ میلیون تومان عرضه میشوند و در خودروهای لوکس این رقم از ۶۰ میلیون تومان هم عبور کرده است. همین جهش قیمتی باعث شده بازار تازهای در حاشیه بازار باتری شکل بگیرد؛ بازار تعمیر، احیا و بازسازی باتریهای فرسوده.
بازار داغ تعمیرات
در بسیاری از باتریسازیهای شهر حالا تابلوهایی دیده میشود که روی آنها عبارتهایی مانند «احیای باتری»، «شارژ تخصصی باتری»، «رفع سولفاته» و «بازسازی باتری اتمی» نوشته شده است. خدماتی که پیشتر مشتریان محدودی داشتند، اکنون به یکی از منابع درآمد اصلی بسیاری از تعمیرکاران تبدیل شدهاند. فعالان این صنف میگویند تعداد مراجعهکنندگان برای احیای باتری طی یک سال گذشته رشد محسوسی داشته است. بسیاری از رانندگان زمانی که با قیمت ۱۰ یا ۱۲ میلیون تومانی یک باتری جدید روبهرو میشوند، ترجیح میدهند ابتدا شانس خود را برای بازگرداندن باتری قبلی امتحان کنند. هزینه احیا معمولاً بین چند صد هزار تومان تا چند میلیون تومان است و همین اختلاف قیمت قابل توجه، مشتری را وسوسه میکند.
هر باتریای تعمیرشدنی نیست
البته همه باتریها قابلیت بازسازی ندارند. کارشناسان این حوزه میگویند بخشی از باتریهای فرسوده دچار آسیبهای جدی در صفحات داخلی میشوند و امکان احیای کامل آنها وجود ندارد. با این حال درصد قابل توجهی از باتریها به دلیل سولفاته شدن یا کاهش شارژ دچار افت عملکرد شدهاند و با انجام برخی عملیات فنی میتوان مدتی دیگر از آنها استفاده کرد.افزایش تقاضا برای تعمیر باتری را میتوان در رشد فروش تجهیزات مرتبط هم مشاهده کرد. دستگاههای شارژر، تجهیزات تست سلامت باتری و حتی محلولهای احیاکننده باتری در ماههای اخیر فروش بیشتری را تجربه کردهاند. برخی فروشگاههای اینترنتی نیز انواع محصولات مربوط به احیای باتری را عرضه میکنند و این موضوع نشان میدهد تقاضا برای افزایش عمر باتری از سطح تعمیرگاهها فراتر رفته است.
کف قیمتها در بازار
در بازار خودروهای داخلی، باتریهای ۵۰ تا ۷۴ آمپر بیشترین مصرف را دارند. بررسی قیمتها نشان میدهد باتریهای ۵۰ آمپر از حدود ۴ تا ۷ میلیون تومان قیمتگذاری میشوند. مدلهای ۶۰ آمپر در بازه ۵ تا ۱۰ میلیون تومان قرار دارند و باتریهای ۷۴ آمپر نیز در بسیاری از برندها بین ۷ تا ۱۶ میلیون تومان فروخته میشوند. این ارقام برای بسیاری از صاحبان خودروهای اقتصادی رقم قابل توجهی به شمار میرود.
برای نمونه مالک یک خودروی پراید یا تیبا که چند سال قبل با پرداخت مبلغی محدود باتری خودرو را تعویض میکرد، امروز باید بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه خود را صرف خرید یک باتری تازه کند. در چنین شرایطی طبیعی است که تعمیر یا احیای باتری به گزینهای جذاب تبدیل شود.
باتریهای پرریسک
وضعیت در خودروهای مونتاژی و وارداتی پیچیدهتر است. بسیاری از این خودروها از باتریهای پیشرفته AGM یا EFB استفاده میکنند. قیمت برخی نمونههای ۷۰ آمپر این گروه از ۲۵ میلیون تومان آغاز میشود و در برخی برندهای اروپایی تا بیش از ۵۰ میلیون تومان افزایش پیدا میکند. برای مالکی که با چنین هزینهای روبهرو است، صرف چند میلیون تومان برای احیای باتری اقدامی منطقی به نظر میرسد.البته این راهکار همیشه بدون ریسک نیست. برخی کارشناسان هشدار میدهند باتری احیاشده هرگز عملکردی مشابه یک باتری نو ندارد و عمر آن نیز قابل پیشبینی نیست.
ممکن است باتری پس از چند ماه دوباره دچار افت ولتاژ شود یا در فصل سرما راننده را با مشکل روشن نشدن خودرو مواجه کند. به همین دلیل بسیاری از تعمیرکاران نیز هنگام احیای باتری ضمانتهای محدودی ارائه میکنند. با این حال فشار اقتصادی باعث شده بسیاری از مصرفکنندگان این ریسک را بپذیرند. همان اتفاقی که در بازار لوازم خانگی، تلفن همراه و قطعات خودرو رخ داده، اکنون در بازار باتری هم دیده میشود. مردم تلاش میکنند عمر کالاهای موجود را افزایش دهند و خرید کالای جدید را تا جای ممکن به تعویق بیندازند.
باتریهایی به سبک کفش عمونوروز
برخی باتریسازان میگویند مشتریانی دارند که دو یا سه بار برای احیای یک باتری مراجعه کردهاند. این افراد که یادآور ماجرای کفشهای عمونوروز هستند، معتقدند حتی اگر باتری احیاشده تنها چند ماه کار کند، باز هم در مقایسه با هزینه خرید یک باتری نو صرفه اقتصادی دارد.عامل دیگری که به رونق این بازار کمک کرده، نگرانی از افزایش دوباره قیمتهاست. بسیاری از رانندگان تصور میکنند قیمت باتری در ماههای آینده نیز روند صعودی خواهد داشت. به همین دلیل تلاش میکنند با تعمیر باتری فعلی، زمان خرید باتری جدید را به آینده موکول کنند.
در کنار مصرفکنندگان، تعمیرکاران نیز از این تغییر رفتار اقتصادی سود بردهاند. بسیاری از واحدهایی که پیشتر درآمد اصلی آنها از فروش باتری تأمین میشد، اکنون بخشی از فعالیت خود را به خدمات احیا و بازسازی اختصاص دادهاند. در برخی مناطق حتی کارگاههایی شکل گرفتهاند که به صورت تخصصی روی تعمیر و بازسازی باتری فعالیت میکنند.با وجود رونق این بازار، کارشناسان تأکید دارند که احیای باتری نباید جایگزین نگهداری صحیح شود. بخش زیادی از خرابیهای باتری به دلیل مشکلات سیستم برق خودرو، خرابی دینام، روشن ماندن تجهیزات برقی یا توقفهای طولانیمدت خودرو رخ میدهد. رفع این عوامل میتواند عمر باتری را افزایش دهد و هزینههای مالک را کاهش دهد.
شاید تا چند سال پیش کسی تصور نمیکرد باتری خودرو هم مانند یخچال، ماشین لباسشویی یا تلفن همراه وارد چرخه تعمیرات گسترده شود. امروز اما بسیاری از رانندگان پیش از خرید باتری جدید یک سوال مشخص میپرسند؛ آیا میشود همین باتری را دوباره زنده کرد؟ پاسخ بازار به این سوال مثبت بوده است. هرچند این زندگی دوباره همیشه طولانی نیست، اما برای بسیاری از صاحبان خودرو چند ماه زمان بیشتر میخرد؛ زمانی که در شرایط فعلی اقتصاد، ارزش آن کمتر از یک باتری نو نیست.
