هفت صبح| تنها چند هفته به آغاز بزرگترین رویداد ورزشی تاریخ آمریکا مانده است، اما بوی باروت از خاورمیانه به جایگاه تماشاگران جام جهانی ۲۰۲۶ هم رسیده است. اگر محاصره دریایی علیه ایران دو ماه دیگر ادامه پیدا کند، صنعت هوانوردی و گردشگری جهان با شوکی بیسابقه روبهرو میشود. همین دو ماه گذشته، قیمت سوخت جت ۸۰ درصد بالا رفته و بلیت پروازهای بینالمللی تا ۲۰۰ درصد جهش کرده است. جام جهانی ۲۰۲۶ که میتوانست جشنی برای اقتصاد آمریکا باشد، حالا دارد قربانی سیاستهای خودخواهانه رئیسجمهور این کشور میشود.
به طوری که همین دیروز شرکت هواپیمایی اسپریت آمریکا به دلیل گرانی سوخت تعطیل شد، آنهم در شرایطی که این کشور برای جامجهانی به شرکتهای فعال زیادی برای جابهجایی تماشاچیان فوتبال نیاز دارد، شاید هم این یک اقدام پیشدستانه بوده چون قرار نیست این جامجهانی مثل جامجهانیهای قبل مورد استقبال قرار بگیرد، زیرا بلیت هواپیما گران شده و از طرف دیگرجهان از سیاستهای آمریکا به ستوه آمده و حالا تحریم سفر به این کشور نوعی واکنش اعتراضی است.
جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است از ۱۱ ژوئن تا ۱۹ ژوئیه در ۱۶ شهر آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار شود. برای اولین بار، ۴۸ تیم و ۱۰۴ مسابقه، این رویداد را به بزرگترین جشن فوتبالی تاریخ تبدیل کرده است. اعداد و ارقام اولیه حاکی از آن بود که ۶.۵ میلیون تماشاگر به ورزشگاهها میآیند و ۱۳.۹ میلیارد دلار هزینه مستقیم ایجاد میشود.
اما جنگ ایران و آمریکا که در اواخر فوریه ۲۰۲۶ شروع شد، همه چیز را به هم ریخت. آژانس بینالمللی انرژی میگوید جنگ در خاورمیانه بزرگترین اختلال عرضه نفت در تاریخ بازار مدرن را رقم زده است. نتیجه این اختلال، افزایش قیمت سوخت جت در بازار آمریکا از ۲.۵۰ دلار به ۴.۸۸ دلار در هر گالن بوده؛ هزینهای که حالا باید از جیب همان مسافرانی دربیاید که قصد داشتند برای تماشای فوتبال به آمریکا سفر کنند.
از زمانی که حمله غیرقانونی آمریکا علیه ایران رخ داده و تنگه هرمز بسته شده، قیمت سوخت جت بیش از ۸۰ درصد رشد کرده و میانگین جهانی آن به نزدیک ۵ دلار در هر گالن رسیده است. یونایتد ایرلاینز که بزرگترین اپراتور پروازهای فراآتلانتیک است، هشدار داده برای جبران این هزینهها مجبور است نرخ بلیت را بالا ببرد و ۵درصد از مسیرهایش را حذف کند. یعنی پروازهای کمتر و بلیتهای گرانتر.
کاهش ورودی گردشگران به آمریکا
تحلیلگران مؤسسه «توریسم اکونومیکس» میگویند تنشهای خاورمیانه ریسک ادامه کاهش ۵.۵ درصدی ورودی گردشگران به آمریکا را افزایش داده است. امسال هم احتمالاً دومین سال متوالی کاهش بازدیدکنندگان خارجی را تجربه خواهیم کرد. دادهها نشان میدهد رزرو پروازهای بینالمللی به مقصد آمریکا برای ماه ژوئن (زمان برگزاری جامجهانی) نسبت به سال گذشته، از اروپا ۵ درصد، از آسیا ۳.۶ درصد و از آمریکای جنوبی تقریباً صفر کاهش داشته است. یعنی طلسم گرانی دارد رویای گردشگری را میشکند و یکایک تماشاگران بالقوه را از سفر منصرف میکند.
قبل از شروع جنگ، پیشبینیها حسابی خوشبینانه بود. طبق گزارش مشترک فیفا و سازمان تجارت جهانی، جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بود حدود ۸۰.۱ میلیارد دلار تولید ناخالص و ۴۰.۹ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی جهانی کمک کند. فقط آمریکا هم قرار بود میزبان ۱.۲۴ میلیون گردشگر بینالمللی باشد، اما حالا این اعداد در سایه جنگ رنگ باختهاند.
رئیس انجمن هتلهای نیویورک صراحتاً اعلام کرده که آمار فیفا درباره ورود ۱.۲ میلیون گردشگر، «عددی بسیار غیرمحتمل» است. در لسآنجلس، میانگین نرخ هتل قرار بود در زمان جام تا ۹۰ درصد گران شود و به حدود ۴۸۰ دلار در شب برسد. اما حالا با کاهش تقاضا مواجه شده و مدیران هتلها دارند برای کاهش قیمتها چاره میاندیشند.
رستورانها، فروشگاهها و مراکز خرید هم با کاهش چشمگیر مشتری خارجی روبهرو خواهند شد. بر اساس گزارشی از کاستار و توریسم اکونومیکس، رشد درآمد هر اتاق موجود در طول جام جهانی، نسبت به دو سال قبل، فقط ۱.۷درصد پیشبینی میشود. یعنی انتظار میرفت این رویداد رکورد بزند، اما عملاً دارد به یک شکست تجاری برای بخش گردشگری تبدیل میشود.
جنگ ترامپ با خارجیها
جنگ تنها دلیل نگرانی نیست. دولت آمریکا در دوره ترامپ موانع عجیبی سر راه ورود گردشگران خارجی قرار داده که این بار غیرقابل چشمپوشی است. ویزای ۱۵ هزار دلاری برای تماشاگران تعدادی از کشورهای آفریقایی عضو جام (مثل الجزایر و ساحل عاج)، عملاً سفر را برای آنها غیرممکن کرده است.
موانع اداری برای دریافت ویزا و افزایش ۱۰۰درصدی هزینههای مجوز سفر برای اروپاییها هم انگیزه سفر را حسابی پایین آورده است.
در کنار اینها، کمبود نیروی انسانی در بخش امنیت، بحران را تکمیل میکند. اداره امنیت حملونقل آمریکا اعلام کرده به دلیل کمبود ۱۵۰۰ نیروی امنیتی، توان پاسخگویی به حجم انبوه مسافران در تابستان را ندارد. مدیریت فرودگاه آتلانتا که یکی از میزبانان اصلی جام است، هشدار داده مسافران باید ساعات زیادی را در صفهای گیتهای بازرسی سپری کنند.
ترکیب گرانی سوخت، محدودیتهای ویزا و کمبود نیروی انتظامی، مثلثی از یک توفان کامل ساخته که هیچ مقصد گردشگری نمیتواند از آن جان سالم به در ببرد. آن ۶.۵ میلیون تماشاگر پیشبینیشده، در بهترین حالت به نصف یا یکسوم تقلیل خواهند یافت. آمریکا نه تنها سود ۳۰ میلیارد دلاری که فیفا وعده داده بود را نمیبیند، بلکه سرمایهگذاران بخش گردشگری هم ضررهای جبرانناپذیری خواهند کرد. تمام اینها در حالی است که تقصیری هم ندارند. فقط قربانی سیاستهایی شدهاند که ربطی به فوتبال ندارد.
اقتصاد ورزش قربانی سیاست در زمین بازی
تصمیم برای حمله به ایران و تشدید محاصره دریایی، عواقب اقتصادی پیشبینینشدهای برای متحدان آمریکا و حتی خود این کشور داشته است. جام جهانی ۲۰۲۶ که قرار بود ویترین قدرت اقتصادی و نرم آمریکا باشد، حالا به نمادی از خودزنی اقتصادی تبدیل شده است. تحلیلگران هشدار میدهند اگر محاصره تا زمان برگزاری مسابقات (دو ماه دیگر) ادامه یابد، قیمت سوخت جت برای همیشه بالای ۲۰۰ دلار باقی میماند.
در آن صورت، هزینه سفر هوایی برای بسیاری از خانوادهها غیرقابل تحمل میشود و ورزشگاهها با صندلیهای خالی مواجه میشوند. حیثیت برگزارکننده در عرصه بینالمللی خدشهدار خواهد شد. جالب اینکه تنها کسی که به وعدههایش برای «آمریکا اول» عمل کرد، شاید خود ترامپ باشد. اما این بار «اول» به معنای «منزوی» معنا شد.
منزوی در میان جامعه جهانی، منزوی در میان گردشگران، منزوی در میان دوستداران فوتبال. همه اینها بهایی است که یک کشور برای سیاستهای خودخواهانهاش میپردازد. حالا باید دید که آیا ارزشش را داشت یا نه. شاید پاسخ این سؤال را باید از صندلیهای خالی ورزشگاهها پرسید. ورزشگاههایی که قرار بود مملو از جمعیت باشد، اما حالا دارند خلوتترین روزهای خود را تجربه میکنند. سیاستهای ترامپ تلخ است، اما واقعیت دارد تلختر از هر سناریویی خودش را در زندگی آمریکاییها نشان میدهد.
