هفت صبح| جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تنها ابعاد تورمی کلان برای سوخت جهان نداشته، بلکه این درگیریها روی اقتصاد رژیم صهیونیستی اثرات کاملاً آشکار داشته است. روزنامه عبری زبان کالکالیست خبر داده هزینه جنگ جاری با ایران و حزبالله لبنان حدود ۱۵میلیارد دلار برآورد شده است. این رقم با ادامه درگیریها و گسترش پیامدهای اقتصادیاش، هر روز دارد بیشتر میشود. اخیرا وزارت جنگ اسرائیل حدود ۱۲.۴ میلیارد دلار برای پوشش هزینههای نظامی درخواست کرده است. در بخش غیرنظامی هم حدود ۲۶ هزار درخواست غرامت برای خسارتهای ناشی از بمباران موشکی ایران ثبت شده که ارزششان بین ۳۲۰ تا ۴۵۰ میلیون دلار تخمین زده میشود.
بخش بزرگی از هزینههای جنگ در اسرائیل، صرف امور نظامی میشود. طبق گزارش کالکالیست، با توجه به اینکه وزارت جنگ اسرائیل حدود ۱۲.۴ میلیارد دلار برای پوشش هزینههای نظامی درخواست کرده است، این رقم شامل هزینه موشکها، مهمات، سوخت هواپیماها، حقوق نیروهای ذخیره و سایر اقلام مربوط به جنگ میشود. درحالی که این بودجه میتوانست صرف رفاه مردم این کشور شود که در حال حاضر بسیاری از مردم از وضعیت اقتصادی خود ناراضی هستند.
براساس گزارشها، اسرائیل بهطور متوسط روزانه ۱.۶میلیارد شکل (حدود ۵۱۵ میلیون دلار) برای جنگ با ایران هزینه میکند. روزهای اول جنگ به خاطر استفاده سنگین از موشکها و بمبها، حسابی پرهزینه بودهاند. ارتش اسرائیل تخمین زده که ۳۰ روز جنگ، بیش از ۳۹ میلیارد شکل خرج برمیدارد.در این میان، بودجه دفاعی اسرائیل برای سال ۲۰۲۶ با افزایش بیسابقهای همراه شده است. کنست (پارلمان اسرائیل) بودجه ۸۵۰۶ میلیارد شکلی (حدود ۲۷۱۰ میلیارد دلار) را تصویب کرده که سهم دفاعی آن حدود ۱۴۲۰ میلیارد شکل (بیش از ۴۵ میلیارد دلار) برآورد میشود. این رقم نسبت به سال قبل حدود ۹.۵ میلیارد دلار بیشتر شده است. بودجه ۲۰۲۶ همچنین شامل ۲۲ میلیارد شکل (حدود ۷ میلیارد دلار) هزینههای مشروط به درآمد، از جمله کمکهای آمریکا و ۸۲.۲ میلیارد شکل (حدود ۲۵.۸ میلیارد دلار) برای تعهدات آینده است.
۲۶ هزار درخواست غرامت
بخش قابل توجه دیگری از هزینههای جنگ، مربوط به خسارتهای غیرنظامی است. طبق گزارش کالکالیست، حدود ۲۶ هزار درخواست غرامت برای خسارتهای ناشی از بمباران موشکی ایران ثبت شده که ارزششان بین ۳۲۰ تا ۴۵۰ میلیون دلار تخمین زده میشود. طبق گزارشهای دیگر، اسرائیل از شروع جنگ تا حالا حدود ۱.۲۸ میلیون شکل (حدود ۴۰۰ میلیون دلار) غرامت به شهروندانش پرداخت کرده است. این رقم در مقایسه با جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ که اسرائیل ۲.۶ میلیارد شکل (حدود ۸۷۰ میلیون دلار) غرامت پرداخت کرد، کمتر است، اما با ادامه جنگ، احتمالاً بیشتر هم میشود.
بخش عمده این خسارتها مربوط به ساختمانها، خانهها و آپارتمانهاست. از حدود ۱.۲۸ میلیون درخواست ثبت شده، ۸,۷۲۶ مورد مربوط به ساختمانهای آسیبدیده، ۱,۳۲۴ مورد مربوط به وسایل داخل خانه و ۲,۵۵۲ مورد مربوط به خودروها بوده است. بیشترین درخواستها از منطقه تلآویو (۶,۵۴۳ مورد) و بعد از آن اشکلون (۴,۳۷۱ مورد) ثبت شده است.علاوه بر خسارتهای مستقیم، اسرائیل با هزینههای سنگینی برای جبران خسارتهای غیرمستقیم هم روبهرو است. طبق گزارش کالکالیست، طرح جبران خسارت برای کسبوکارها و کارگران بین ۶.۵ تا ۷ میلیارد شکل (۲.۱ تا ۲.۲۳ میلیارد دلار) برآورد شده است. همچنین حدود نیم میلیارد شکل (۱۶۰ میلیون دلار) هم برای پوشش کارگرانی که در مرخصی بدون حقوق به سر میبرند، نیاز است، اما این میزان خسارت تنها صرف سیاستهای بلندپروازانه نتانیاهو شده که به دنبال تسلط بر خاورمیانه است درحالی که چنین هدفی هیچگاه میسر نمیشود و هزینه آن از جیب مردم آن کشور پرداخت میشود.
پیامدهای اقتصادی؛ از کاهش صادرات تا رکود
به طور کلی جنگ با ایران، پیامدهای اقتصادی گستردهای برای اسرائیل داشته است. طبق گزارشهای منتشر شده، صادرات اسرائیل به هشت کشور اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۵ میلیارد دلار کم شده است. این کاهش عمدتاً به خاطر اختلال در مسیرهای تجاری و گران شدن حمل و نقل است.افزایش هزینههای جنگ، کسری بودجه اسرائیل را هم تحت فشار قرار داده است. طبق گزارش بلومبرگ، استقراض دولت اسرائیل از شروع جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ حسابی بالا رفته است.
این استقراض در سال ۲۰۲۴ به اوجش یعنی حدود ۲۸۰ میلیارد شکل رسید و در سال ۲۰۲۵ هم در سطح بالای ۲۰۰ میلیارد شکل ماند. بهره پرداختی بابت وامهای جنگی سالانه حدود ۱۰ میلیارد شکل (بیش از ۳ میلیارد دلار) برآورد شده است.دولت اسرائیل برای تأمین مالی این جنگها، اقدامات ریاضتی به ارزش حدود ۳۰ میلیارد شکل (حدود ۹ میلیارد دلار) اعلام کرده که شامل کم کردن هزینههای دولتی و زیاد کردن بعضی مالیاتها بوده است. این اقدامات تا پایان سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
جنگ رمضان هزینههای اضافی در جبهه لبنان
جنگ با ایران تنها جبهه درگیری اسرائیل نیست. بعد از حملات حزبالله لبنان به مواضع اسرائیل، ارتش اسرائیل عملیات زمینی را در جنوب لبنان شروع کرد. این عملیات که هنوز ادامه دارد، هزینههای اضافی روی بودجه جنگی اسرائیل گذاشته است. طبق گزارشهای منتشر شده، ارتش اسرائیل از شروع عملیات در لبنان، بیش از7000حمله هوایی، پهپادی و موشکی علیه مواضع حزبالله انجام داده است. در این حملات، حداقل ۷۰۰ نظامی حزبالله کشته شدهاند. در مقابل، حزبالله ادعا کرده که حداقل ۲۱ تانک مرکاوا را منهدم کرده است.
هزینه عملیات زمینی در لبنان هم به بودجه جنگی اسرائیل اضافه شده است. طبق برآوردهای اولیه، هزینه روزانه عملیات در لبنان حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار برآورد میشود. با توجه به اینکه این عملیات ممکن است هفتهها ادامه پیدا کند، هزینهاش میتواند به چند میلیارد دلار برسد.اسرائیل بودجه سال ۲۰۲۶ را با تمرکز روی نیازهای جنگی تصویب کرده است. بودجه دفاعی این کشور به حدود ۴۵ میلیارد دلار افزایش یافته که نسبت به سال قبل ۲۶.۷ درصد رشد دارد. این رقم، بالاترین بودجه دفاعی در تاریخ اسرائیل است. نکته جالب این که بودجه دفاعی اسرائیل در یک دهه اخیر بیش از ۱۵۰ درصد افزایش یافته است. در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۶، بودجه دفاعی اسرائیل حدود ۱۷.۶۵ میلیارد دلار بود. این افزایش عمدتاً به خاطر جنگهای چندجبههای اسرائیل در غزه، لبنان و حالا ایران است.
وزیر دارایی اسرائیل، بتسلئیل اسموتریچ، درباره بودجه ۲۰۲۶ گفته است: «هسته بودجه، اضافه شدن دهها میلیارد است تا بتوانیم کارزار را به پایان برسانیم و جایگاه ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک خودمان را به طور چشمگیری بهتر کنیم. ما قادر خواهیم بود خاورمیانه را از نو ساختاردهی کنیم. این بودجه به کشور توانایی پیروزی میدهد.» بنابراین هزینه جنگ با ایران و حزبالله لبنان برای اسرائیل، حدود ۱۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این رقم شامل ۱۲.۴ میلیارد دلار هزینههای نظامی و حدود ۳۲۰ تا ۴۵۰ میلیون دلار غرامت خسارتهای غیرنظامی است. با ادامه جنگ و گسترش پیامدهای اقتصادیاش، این رقم بیشتر هم میشود.
بودجه دفاعی اسرائیل برای سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۵ میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال قبل ۲۶.۷ درصد رشد دارد. این بودجه برای تأمین نیازهای جنگی اسرائیل در جبهههای مختلف طراحی شده است. با این حال، افزایش هزینههای جنگ، کسری بودجه اسرائیل را تحت فشار قرار داده و دولت را مجبور به اتخاذ اقدامات ریاضتی کرده است. جنگ در لبنان هم هزینههای اضافی روی بودجه جنگی اسرائیل گذاشته است. عملیات زمینی در جنوب لبنان که از ۲ مارس شروع شده، روزانه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار هزینه دارد. با توجه به اینکه این عملیات ممکن است هفتهها ادامه پیدا کند، هزینهاش میتواند به چند میلیارد دلار برسد.
در روزهایی که تنگه هرمز به دست ایران بسته است و اقتصاد منطقه در آتش جنگ میسوزد، شاید مهمترین درس این باشد که هزینههای جنگ، هیچوقت فقط به میدان نبرد محدود نمیشود. هزینه واقعی جنگ را مردم عادی میپردازند؛ با کم شدن خدمات عمومی، زیاد شدن مالیاتها و کم شدن قدرت خریدشان و اسرائیل، این درس را به قیمت خیلی سنگینی یاد گرفته است.
