هفت صبح| عیدی امسال بازنشستگان مبلغ ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی همراه با افزودن حق همسر و ۵۰۰ هزار تومان برای هر فرزند درنظر گرفته شده است. بررسی عدد عیدی بازنشستگان و مقایسه آن با هزینه واقعی اقلام مصرفی شوخی بهنظر میرسد. سالهاست که عیدی بازنشستگان بخشی از سنت نوروزی ایرانیان محسوب میشود؛ پاداشی برای سال سخت و نمادی از احترام به کسانی که سالها کار کردهاند. واقعیت این است که مبلغ چهار میلیون و پانصد هزار تومان حتی برای تأمین اقلام اساسی سفره نوروزی کافی نیست. هزینه یک دست لباس، خرید گوشت و مرغ، لبنیات و آجیل، همه این مبلغ را به سرعت میبلعد.
بازنشستگان که معمولاً حس مسئولیت نسبت به خانواده دارند و میخواهند فرزندان و نوههایشان را خوشحال کنند، در مواجهه با این پرداخت ناچیز، ناچار به تجربه احساس ناکامی و شرمندگی میشوند. به عبارت دیگر، این عیدی به جای آنکه پاداش و تقدیر باشد، بیش از پیش فشار اقتصادی و روانی بازنشستگان را افزایش میدهد. درعین حال رقم ۵۰۰ هزار تومان برای هر فرزند نیز بیشتر نمادین و سمبولیک است تا واقعی. با این مبلغ نمیتوان حتی هزینه یک دست لباس یا چند روز خوراک را تأمین کرد.
این وضعیت شاید باعث حس تحقیر در خانوادهها ایجاد کند. آیا سیاستگذار از وضعیت معیشت مردم بیخبر است یا آن را نادیده میگیرد؟ وقتی ارقام پرداختی با تورم و افزایش قیمتها همخوانی ندارد، سیاست حمایتی دولت تاثیرگذاری خودش را از دست میدهد. در فرهنگ ایرانی، عیدی نماد احترام و قدردانی است. با این پرداختی کوچک و ناکافی، بازنشستگان نمیتوانند حس شادی و مشارکت در آداب نوروز را تجربه کنند. نوروز به جای آنکه یادآور قدرشناسی باشد، بیشتر یادآور محدودیتها و کمبودها شده است.
بررسی روند سالهای گذشته نشان میدهد که افزایش عیدی با نرخ واقعی تورم همخوانی ندارد. هر سال این فاصله بیشتر شده و بازنشستگ ان از قدرت خرید واقعی خود کاستهاند. پرداخت اندک، علاوه بر کاهش حمایت اقتصادی، شکاف عدالت اجتماعی را نیز نمایان میکند؛ در شرایطی که سایر گروههای کمدرآمد یا کارمندان فعال حمایت بیشتری دریافت میکنند، حس نابرابری در جامعه تقویت میشود و بازنشستگان جایگاه ضعیفتری پیدا میکنند.
از منظر اقتصادی، اجتماعی و روانشناختی، مسئله عیدی بازنشستگان چند بعدی است. این پرداخت نباید به اعانهای بیاثر تبدیل شود؛ هدف باید ایجاد احترام، حفظ جایگاه اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی باشد. بازنشستگان منتظر حمایت واقعی هستند؛ حمایتی که هم سفره نوروز آنها را تأمین کند و هم حس ارزشمندی و احترام را در خانواده تقویت کند.
این مبلغ نشانهای از نگاه دولت به جایگاه بازنشستگان، قدردانی از سالها تلاش و خدمت آنها و میزان هماهنگی سیاستهای حمایتی با واقعیتهای اقتصادی کشور است. اکنون که عیدی با تورم و هزینههای واقعی همخوانی ندارد، خواه ناخواه ذهن بازنشستگان بهسمت بیعدالتی و فاصله سیاستها از نیازهای واقعی جامعه میرود.
