هفت صبح| تهران در روزهای گرم تابستان، شهری است که اغلب دمای آن در طول روز از ۴۰ درجه سانتیگراد عبور میکند. در چنین شرایطی، نشستن در خودرویی که چند دقیقه زیر آفتاب حرکت کرده یا پارک شده، تجربهای شبیه ورود به یک گلخانه متحرک است. با این حال بسیاری از مسافران تاکسیهای اینترنتی هنوز با پدیدهای آشنا روبهرو میشوند؛ رانندهای که کولر را روشن نمیکند، آن را در پایینترین توان قرار میدهد یا پس از اعتراض مسافر با اکراه دکمه کولر را میزند.
گاهی هم با اندکی مکث میگوید کولر خراب است. این موضوع در نگاه اول شاید یک اختلاف ساده میان راننده و مسافر به نظر برسد، اما وقتی پای سلامت کودکان، سالمندان، بیماران قلبی، زنان باردار و حتی کیفیت کالاهای خریداریشده در میان باشد، ماجرا ابعاد دیگری پیدا میکند. پرسش اینجاست که چرا تاکسیهای اینترنتی که برای بسیاری از جزئیات سفر از امتیازدهی گرفته تا نحوه رفتار راننده مقررات دارند، هنوز سازوکار مؤثری برای تضمین سرمایش مناسب کابین ارائه نکردهاند؟
کولر؛ هزینهای که راننده میپردازد
بخش مهمی از مشکل به اقتصاد رانندگی برمیگردد. روشن بودن کولر مصرف سوخت را افزایش میدهد. هرچند میزان این افزایش بسته به مدل خودرو متفاوت است، اما رانندگان معتقدند در شرایطی که هزینه بنزین، استهلاک و تعمیرات خودرو بالا رفته، استفاده مداوم از کولر فشار مضاعفی بر درآمد آنها وارد میکند. برخی رانندگان حتی میگویند خرابی کمپرسور یا سیستم سرمایش خودرو ممکن است میلیونها تومان هزینه تعمیر داشته باشد. در نتیجه ترجیح میدهند کولر را کمتر روشن کنند تا عمر تجهیزات بیشتر شود. این استدلال از منظر اقتصادی قابل درک است، اما از دید مسافر، خدمات حملونقل شهری در تابستان بدون سرمایش مناسب عملاً ناقص است. همانطور که کسی انتظار ندارد راننده چراغ خودرو را در شب خاموش نگه دارد تا در مصرف برق صرفهجویی شود، بسیاری از شهروندان نیز معتقدند کولر در روزهای گرم بخشی از خدمات پایه سفر محسوب میشود.
وقتی دمای کابین خطرناک میشود
پژوهشهای پزشکی نشان میدهد قرار گرفتن طولانیمدت در محیطهای گرم، به کمآبی بدن، افت فشار، خستگی، سردرد و حتی گرمازدگی منجر میشود. این خطر برای سالمندان و کودکان بسیار بیشتر است. بدن کودکان توانایی کمتری برای تنظیم دمای داخلی دارد. سالمندان نیز به دلیل تغییرات فیزیولوژیک مرتبط با سن، در برابر گرما آسیبپذیرتر هستند. در نتیجه یک مسیر ۳۰ یا ۴۰ دقیقهای در خودرویی بدون تهویه مناسب، میتواند فراتر از یک تجربه ناخوشایند باشد. پزشکان بارها هشدار دادهاند که گرمای شدید احتمال بروز مشکلات قلبی و عروقی را افزایش میدهد. برای افرادی که داروهای خاص مصرف میکنند یا بیماریهای زمینهای دارند، حضور در کابین داغ خودرو، شرایط را پیچیدهتر میکند.
خریدهایی که در راه خانه قربانی میشوند
موضوع دیگری که کمتر مورد توجه قرار گرفته، حمل کالاهای حساس به گرماست. امروزه بسیاری از شهروندان پس از خرید از فروشگاهها یا مراکز خرید، برای بازگشت به منزل از تاکسیهای اینترنتی استفاده میکنند. محصولات لبنی، گوشت، بستنی، شکلات، داروهای حساس به دما، گل و گیاه و حتی برخی لوازم آرایشی در برابر گرمای شدید آسیبپذیر هستند.
تصور کنید خانوادهای پس از خرید هفتگی مواد غذایی، در یک خودروی فاقد کولر مسیر طولانی خانه را طی کند. بخشی از زنجیره سرد مواد غذایی در همین مسیر از بین میرود. حتی در مورد خریدهای غیرخوراکی نیز مشکل وجود دارد. شکلات آب میشود، برخی داروها کیفیت خود را از دست میدهند و گلهای شاخهبریده در گرمای کابین پژمرده میشوند. در واقع تأثیر خاموش بودن کولر فقط متوجه مسافر نیست و به کالاهای همراه او نیز سرایت میکند.
تجربهای که به امتیاز منفی ختم نمیشود
بسیاری از کاربران تاکسیهای اینترنتی از امکان ثبت نظر و امتیاز استفاده میکنند. با این حال در عمل، موضوع کولر کمتر در ارزیابی نهایی سفر منعکس میشود. بخشی از مسافران از درگیری لفظی پرهیز میکنند. برخی دیگر احساس میکنند کاهش امتیاز راننده تأثیر چندانی در حل مشکل ندارد. گروهی نیز به دلیل عجله یا فراموشی، شکایت خود را ثبت نمیکنند. نتیجه این است که پلتفرمها تصویر دقیقی از میزان نارضایتی واقعی کاربران در اختیار ندارند. از سوی دیگر، رانندگانی که همواره کولر را روشن نگه میدارند و هزینه بیشتری متحمل میشوند، عملاً مزیت خاصی نسبت به سایر رانندگان دریافت نمیکنند.
در کشورهای دیگر چه میگذرد؟
در بسیاری از کشورها تهویه مطبوع به بخشی از استاندارد خدمات حملونقل آنلاین تبدیل شده است. در شهرهای گرم جهان مانند دوبی، ابوظبی، ریاض، دوحه یا سنگاپور، وجود کولر فعال در خودرو تقریباً یک الزام عملیاتی محسوب میشود. برخی شرکتهای حملونقل آنلاین در کشورهای مختلف به رانندگان توصیه میکنند پیش از سوار شدن مسافر، دمای کابین را در سطح مطلوب نگه دارند. در بعضی شهرها شکایتهای مکرر درباره نبود تهویه مناسب بر رتبه راننده تأثیر میگذارد.
خلأ مقررات مشخص
در ایران قوانین مختلفی درباره ایمنی خودرو، معاینه فنی و شرایط فعالیت تاکسیها وجود دارد، اما درباره سطح مشخص خدمات سرمایشی در تابستان یا گرمایشی در زمستان، مقررات اجرایی شفافی دیده نمیشود. پلتفرمهای تاکسی اینترنتی نیز معمولاً اعلام میکنند خودرو باید از نظر فنی در شرایط مناسب باشد. با این حال روشن بودن کولر در تمام طول سفر یا حداقل در روزهای گرم، بهعنوان یک شاخص قابل سنجش تعریف نشده است. به بیان دیگر، اگر چراغ خودرو خراب باشد یا نقص فنی جدی وجود داشته باشد، امکان پیگیری روشنتر است. اما درباره کولر، موضوع بیشتر به توافق نانوشته میان راننده و مسافر واگذار شده است.
اختلافی که هر تابستان تکرار میشود
با آغاز هر موج گرما، شبکههای اجتماعی دوباره پر میشود از روایت مسافرانی که برای روشن شدن کولر با راننده چانه زدهاند. رانندگان نیز از هزینههای سنگین نگهداری خودرو گلایه میکنند. اما این روزها که کرایهها افزایش چشمگیری یافته است، خاموش بودن کولر را میتوان یک خودخواهی شخصی به شمار آورد.
