بانک مرکزی در تازهترین اقدام سیاستی خود، شیوهنامه فعالیت صندوقهای سرمایهگذاری ارزی را به تصویب رساند. این تصمیم که گامی تازه در جهت ساماندهی منابع ارزی و توسعه ابزارهای رسمی سرمایهگذاری محسوب میشود، روز گذشته (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) توسط هیأت عامل بانک مرکزی نهایی شده است.
جزئیات شیوهنامه جدید؛ سرمایهگذاری با ارز اسکناس و حواله
بر اساس مصوبه جدید، اشخاص حقیقی و حقوقی میتوانند با دو نوع ارز یعنی «اسکناس» یا «حواله ارزی» در این صندوقها سرمایهگذاری کنند. اما مهمترین بخش این مصوبه مربوط به نحوه بازپرداخت است؛ سرمایهگذاران در پایان دوره، هم اصل سرمایه و هم سود خود را به صورت ارزی دریافت خواهند کرد.
تأکید بر تسویه ارزی؛ ممنوعیت بازپرداخت ریالی
یکی از نکات کلیدی این شیوهنامه، تأکید صریح بانک مرکزی بر تسویه کاملاً ارزی است. سیاستگذار پولی تلاش کرده از همان ابتدا نحوه بازگشت منابع سرمایهگذاران را به طور شفاف مشخص کند؛ موضوعی که همواره یکی از دغدغههای اصلی دارندگان ارز برای ورود به ابزارهای رسمی سرمایهگذاری بوده است. بر همین اساس، بانک مرکزی هرگونه تسویه ریالی در این صندوقها را ممنوع اعلام کرده است.
منابع صندوقها کجا سرمایهگذاری میشود؟
طبق مقررات تدوینشده، منابع صندوقهای سرمایهگذاری ارزی در هر نوع دارایی سرمایهگذاری نخواهد شد. این منابع تنها در سه حوزه مشخص به کار گرفته میشوند:
۱. سپردههای ارزی
۲. اوراق ارزی
۳. گواهیهای سپرده ویژه سرمایهگذاری ارزی دارای مجوز بانک مرکزی
این محدودیتها به گونهای طراحی شده است که ریسک سرمایهگذاری در سطح کنترلشدهای باقی بماند. در عین حال، سود این صندوقها برخلاف نوسانات پرتلاطم بازار آزاد، مشخص و از پیش تعیینشده خواهد بود.
هدایت منابع به سمت پروژههای صادراتمحور
بانک مرکزی اعلام کرده است منابع جمعآوریشده در این صندوقها به سمت طرحهای صادراتمحور و ارزآور هدایت خواهد شد. بر همین اساس، اوراق ارزی منتشرشده برای پروژههای بزرگ صنعتی میتواند یکی از مهمترین مقاصد سرمایهگذاری این صندوقها باشد.
از نگاه سیاستگذار، صندوقهای سرمایهگذاری ارزی میتوانند به عنوان حلقه واسط میان منابع ارزی خرد و نیازهای تأمین مالی بخش تولید عمل کنند. به عبارت دیگر، منابعی که ممکن است به شکل اسکناس نزد اشخاص نگهداری شود، امکان ورود به پروژههای اقتصادی و تولیدی را پیدا خواهد کرد.
مزایا و چالشهای پیش روی سرمایهگذاران
هرچند بانک مرکزی با ممنوعیت تسویه ریالی و محدود کردن محل سرمایهگذاری صندوقها تلاش کرده اطمینان بیشتری برای سرمایهگذاران فراهم کند، اما میزان بازدهی این صندوقها نیز نقش مهمی در تصمیمگیری سرمایهگذاران خواهد داشت. کارشناسان معتقدند که موفقیت این ابزار جدید تا حد زیادی به نرخ سود تعیینشده و رقابت آن با نرخهای غیررسمی بازار بستگی دارد.
صندوقهای ارزی در ادامه مسیر سیاستگذاری بانک مرکزی
صندوقهای سرمایهگذاری ارزی را میتوان بخشی از مجموعه ابزارهای جدید سیاستگذار پولی و مالی در ماههای اخیر دانست؛ ابزارهایی که با هدف تقویت مسیرهای رسمی تأمین مالی، کاهش اصطکاک در جریانهای ارزی و هدایت منابع به سمت فعالیتهای مولد طراحی شدهاند. از تسهیل برخی فرآیندهای ارزی گرفته تا ایجاد مسیرهای جدید برای جذب سرمایههای خرد، این صندوقها در امتداد رویکرد کلی بانک مرکزی برای بازطراحی کانالهای تأمین مالی ارزی قرار دارند.
اکنون باید دید این ابزار جدید تا چه اندازه میتواند منابع ارزی را به سمت بازار رسمی هدایت کرده و چه نقشی در تأمین مالی پروژههای ارزآور کشور ایفا خواهد کرد.
