هفت صبح| شش هفته از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران میگذرد و تنگه هرمز، این شاهراه حیاتی انرژی جهان، همچنان به دست ایران بسته است و حالا یکی از شروط اصلی آتشبس و پایان جنگ شده چون تنها اثرش به کشورهای منطقه برنمیگردد بلکه تمام جهان طعم تورم ناشی از محدودیت تجارت در تنگه هرمز را چشیدهاند، اما واقعیت این است که تأثیر این بسته شدن روی کشورهای مختلف منطقه اصلاً یکسان نیست. بعضی از کشورهای خاورمیانه به خاطر وابستگی مطلق به این آبراه، بیشتر آسیب دیدهاند، در حالی که بعضی دیگر با استفاده از مسیرهای جایگزین یا موقعیت جغرافیایی خاصشان، توانستهاند خودشان را از این بحران نجات بدهند.
تا ششمین هفته جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران بیش از ۱۰۱ هزار واحد مسکونی و تجاری در ۲۴ استان کشور آسیب دیدهاند و برآورد اولیه از اعتبار ۴۰ هزار میلیارد تومانی برای بازسازی حکایت دارد. خسارت به شبکه برق تهران نیز به بیش از ۶ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان رسیده و هزار و ۴۲ نقطه از شبکه توزیع برق در استان تهران آسیب دیده است. آمار خسارتهای جنگ به واحدهای صنفی تصویری تکاندهنده از عمق فاجعه ارائه میدهد.
بر اساس گزارش بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، تا ۲۵ اسفند ۱۴۰۴، در ۱۸ استان کشور به غیر از تهران، ۷۹۹ واحد مسکونی و تجاری بخش خصوصی بهطور کامل تخریب شده و ۴۴ هزار و ۶۵۶ واحد نیز دچار آسیب شدهاند . بر اساس آمار منتشر شده توسط دولت، در مجموع حدود ۱۰۱ هزار واحد مسکونی و تجاری در ۲۴ استان کشور در ۳۰ روز ابتدایی جنگ آسیب دیدهاند. برآوردهای اولیه از اعتبار ۴۰ هزار میلیارد تومانی در کشور برای جبران خسارت این آسیبها حکایت دارد که ۲۳ همت از آن مربوط به تهران میشود .
از کل واحدهای آسیب دیده در تهران، حدود هزار و ۸۰۰ واحد نیاز به نوسازی دارد. استان کرمانشاه با ۱۳ هزار و ۲۶۷ واحد، کردستان با ۸ هزار و ۴۰۷ واحد و ایلام با ۶ هزار و ۹۹۱ واحد که نیاز به تعمیر دارند، پس از تهران بیشترین آسیب را دیدهاند. همچنین در بخش واحدهای تخریب شده به ترتیب ایلام با ۱۸۷ واحد، کردستان با ۱۲۵ واحد و لرستان با ۱۲۱ واحد پس از تهران در صدر آسیب جنگی واحدهای مسکونی قرار دارند .
جزئیات خسارتها در استانهای مختلف نشان میدهد که در استان ایلام ۱۸۷ واحد بهطور کامل تخریب شده و ۵۴۱۸ واحد آسیب دیده است. در استان کرمانشاه ۶۶ واحد تخریب کامل و ۹۸۱۷ واحد آسیبدیده ثبت شده است. در استان آذربایجان غربی ۸۴ واحد تخریب کامل و ۶۰۹۷ واحد آسیبدیده و در استان کردستان نیز ۱۱۱ واحد تخریب کامل و ۵۸۰۰ واحد آسیبدیده گزارش شده است .
جزئیات گزارشها نشان میدهد ۱۸ استان کشور بیشتر آسیب دیدهاند که در این میان ۷۹۹ واحد مسکونی و تجاری بهطور کامل تخریب شده، ۴۴ هزار و ۶۵۶ واحد دچار آسیب شده و لوازم ۸۸۳۷ واحد نیز خسارت دیده است .آسیبهای جنگ تنها به واحدهای مسکونی و تجاری محدود نمیشود. شهرداری تهران اعلام کرده است که در تهران حدود ۵۴۸ نقطه اصابت داشتیم و میزان واحدهای آسیب دیده به ۳۳۵۰۰ واحد رسیده است. بیش از ۱۳هزار واحد تکمیل شده و مردم به خانههای خود برگشتند و الباقی در دستور کار قرار دارند که به سرعت تمام بکنند. خانههای بیش از ۴۵۰۰ خانوار آسیب کلیتری خورده و نیاز به زمان دارد؛
برای آنها هتل گرفته شده و خانههای نزدیک به ۲۰۰۰ خانواده نیاز به مقاومسازی و نوسازی دارند . همچنین شرکت توزیع برق تهران بزرگ نیز اعلام کرده است که اصابت پرتابههای جنگی بیش از ۶ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان خسارت به شبکه برق استان تهران وارد کرده است. به طور عمده در اثر برخورد ترکش و موج انفجار ناشی از پرتابههای جنگی، تاکنون هزار و ۴۲ نقطه از شبکه توزیع و فوق توزیع برق در استان تهران دچار آسیب و خسارات عمده شده است .
با این حال، نکته امیدوارکننده این است که بهرغم وسعت جغرافیایی و شدت آسیبهای وارده، میانگین زمان رفع خاموشیهای رخ داده ناشی از حملات و اصابتهای جنگی در استان تهران، کمتر از یک ساعت بوده است .بازگشت تدریجی کسبوکارها و بازارها در شرایطی که جنگ همچنان ادامه دارد و زیرساختهای شهری آسیب دیده است، نشاندهنده عزم مردم و فعالان اقتصادی برای ادامه زندگی و حفظ چرخه تولید و تجارت است. بازار تهران از ۷۰ درصد به ۸۵ درصد فعالیت رسیده و بازار طلا نیز با اعلام نرخ رسمی، به تدریج در حال بازگشایی است .
به گفته فعالان اقتصادی، ادامه فعالیت بازارها نهتنها برای تأمین نیازهای روزمره مردم ضروری است، بلکه از منظر حفظ ثبات اقتصادی و روانی جامعه نیز اهمیت ویژهای دارد. مسئولان دولتی نیز با قدردانی از همراهی و ایستادگی مردم در روزهای اخیر، بر تداوم حمایت از معیشت خانوارها و پشتیبانی از فعالان اقتصادی تأکید کردهاند .در روزهایی که تنگه هرمز به دست ایران بسته است و اقتصاد کشور در آتش جنگ میسوزد، شاید مهمترین درس این باشد که اقتصاد ایران، با وجود همه فشارها، همچنان ایستاده است و مردم، با وجود همه خسارتها، اراده خود را برای ادامه زندگی به کار گرفتهاند.
اهمیت بازگشت تدریجی کسبوکارها در سایه جنگ
در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد سی و هفتمین روز شده و تنگه هرمز همچنان به دست ایران بسته است، چرخ اقتصاد کشور آرام آرام به حرکت درمیآید. پس از تعطیلات نوروزی و با وجود ادامه حملات، بازارها و کسبوکارها فعالیت خود را از سر گرفتهاند. به طور کلی روند بازگشایی بازارها در کشور بعد از سیزدهبدر صعودی است و بیشتر واحدهای صنفی در حال فعالیت هستند. با این حال، این بازگشت به روال عادی در سایه خسارتهای سنگینی رقم خورده به طوری که در همین روزها بازار سید اسماعیل تهران، بازار تبریز و سایر بازارها تحت تاثیر بمباران خسارت دیدهاند.
بازار تهران که در روزهای ابتدایی جنگ با تعطیلی گسترده مواجه بود، از فعالیت محدود در نوروز به حدود ۸۵درصد رسیده است. این آمار نشان میدهد که با وجود تداوم حملات، کسبه و بازاریان اراده خود را برای ادامه حیات اقتصادی به کار گرفتهاند.با پایان تعطیلات نوروز ۱۴۰۵ و همزمان با تشدید حملات به زیرساختها، بازارهای کشور فعالیت خود را از سر گرفتند؛ اقدامی که به گفته مسئولان و فعالان اقتصادی، نشانهای از آغاز فصل تازهای از حرکت اجتماعی و اقتصادی در سایه ایستادگی مردم و تداوم فعالیت تولید و تجارت در کشور است. این تصمیم نشان میدهد که خصوصی به این نتیجه رسیدهاند که تعطیلی کامل اقتصاد نه ممکن است و نه به نفع کشور.
در هفته جاری بازگشایی بازارها، حضور تدریجی کسبه، فعالان صنفی و کارکنان ادارات و سازمانها در محیطهای کاری، فضایی متفاوت از سالهای گذشته ایجاد کرده است و بیشتر نوعی مسئولیتپذیری در برابر شرایط خاص کشور، به چشم میخورد. بازار طلا که همواره به عنوان یکی از حساسترین بازارها در شرایط بحرانی شناخته میشود، از ابتدای جنگ تاکنون تقریبا نیمهتعطیل بوده، زیرا مردم ممکن است برای معاش یا کسب و کار خود مجبور شوند طلا بفروشند اتحادیه طلا و جواهر تهران، اعلام کرده است که در نوروز برخی روزها بخش قابل توجهی از واحدها تعطیل بودند، اما تعدادی از واحدها در ساعتهای مشخصی باز میشدند درواقع در سطح شهر در ایام جنگ، حدود ۲۰درصد از واحدها بهصورت نیمهتعطیل و در بازههای زمانی تعیینشده فعالیت داشتند .
با این حال، با اعلام نرخ رسمی، بعد از تعطیلات نوروز فعالیت بازار طلا به حدود ۸۰ درصد افزایش یافتهاست. در شرایط فعلی اگر مردم به دنبال فروش طلا هستند، بهتر است زمانی که بازار به صورت رسمی و کامل فعالیت دارد، خرید و فروش انجام شود؛ زیرا در این شرایط که بازارها نیمهتعطیل هستند، معاملات فیزیکی کمتر است نرخها ممکن است کمی متفاوت و نوسانی باشند .
با وجود نیمهتعطیلی بازار فیزیکی، قیمت طلا در یک ماه گذشته ثبات نسبی پیدا کرده است. در مجموع، قیمت کالاها در ماه اخیر نسبت به ابتدای جنگ ثبات نسبی پیدا کرده و این زمان مناسب برای بازگشایی است، در همین موقعیت چرخه اقتصادی باید به حالت عادی برگردد.
