روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی| این هفته به سوال یک نفر از مخاطبان روزنامه پاسخ میدهیم:
سوال: با شخصی جهت بتنریزی ساختمان قراردادی بستم و مبلغ ۴۵میلیون تومان را یکجا پرداخت نمودم. شخص موردنظر نه تنها تعهدی را انجام نداده بلکه پولم را هم پس نمیدهد. شکایت کردم و پس از جلسه شورای حل اختلاف صورتجلسه سازش با وساطت امضا شد مبنیبر اینکه تا یک ماه پس از سازش، اصل مبلغ را پس دهد.
شکایت اعتراض، اقساط، اعسار از فرد مقابل ساقط شده ولی باز هم پس از مهلت تعیین شده اصل مبلغ را نداده و بنده به دادگاه رفتم که باز هم رای به نفع من صادر شد و حالا او تقاضای اعسار داده است. حکم این قضیه به چه صورت است؟
پاسخ: ابتدا بگوییم در بیان سوال به نظر یک ایراد حقوقی وجود دارد. در واقع اینطور به نظر میرسد که فرد محکوم پس از محکومیت به پرداخت مبلغ، طبق قاعده به همان مرجع نخستین یا دادگاه بدوی یا همان شورای حل اختلاف دادخواست اعسار داده که رد شده است.
در سوال اینطور نوشته که شکایت اعتراض، اقساط، اعسار از فرد مقابل ساقط شده در صورتی که کسی نمیتواند حق شکایت یا اعتراض یا دادخواست اعسار و تقسیط را از کسی ساقط کند. اعتراض به حکم قضایی در مهلت مقرر و طبق قانون مجاز است و حق دادخواست اعسار نیز با توجه به اینکه در صورت پذیرفته نشدن آن ممکن است به حبس محکوم منجر شود را نمیتوان از وی سلب کرد.
ضمنا به نظر میرسد که در مرحله اولیه شورای حل اختلاف حکم نداده بلکه فقط صلح و سازشی برقرار شده و سپس با عدم اجرای تعهد طرف مقابل دوباره به این مرجع قضایی یا مرجع دیگری مراجعه شده است.
حالا بعد از این ماجرا احتمالا در مرحله اجرای احکام مجددا دادخواست اعسار داده شده و سوال برای این مخاطب پیش آمده که باید چه کرد؟
طبق ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی ماده «اگر استیفای محکومٌ به از طریق مذکور در این قانون ممکن نگردد محکومٌ علیه به تقاضای محکومٌ له تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت محکومٌ له حبس میشود. چنانچه محکومٌ علیه تا سی روز پس از ابلاغ اجرائیه، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خویش را اقامه کرده باشد حبس نمیشود، مگر اینکه دعوای اعسار مسترد یا به موجب حکم قطعی رد شود.»
بنابراین در حال حاضر امکان این وجود ندارد که این فرد به زندان برود ولی درصورتی که درخواست اعسارش رد شود حکم اجرا خواهد شد.
اما باید در نظر بگیرید که اعسار هیچگاه دارای اعتبار امر مختومه نمیشود و محکوم همیشه میتواند دادخواست اعسار بدهد. در قوانین فعلی هم زمانی که اعسار شخصی قبول نشود هزینهای در نظر گرفته نشده و صرفا در ماده ۱۲ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی آمده
«اگر دعوای اعسار رد شود، دادگاه ضمن حکم به رد دعوی، مدعی اعسار را به پرداخت خسارت وارد شده بر خوانده دعوای اعسار مشروط به درخواست وی محکوم میکند.» این در حالی است که در قوانین سابق، اگر اعسار شخصی رد میشد، شخص مدعی باید دو برابر هزینه مخارج دعوای اصلی را میپرداخت.
بنابراین شما میتوانید درخواست کنید که حکم اجرا شود و این فرد تا زمان عدم پرداخت پول شما یا ثابت شدن اعسارش (که یعنی ناتوانی در بازپرداخت بدهی به شما) به زندان برود.
دوشنبه هر هفته به پرسشهای حقوقی شهروندان پاسخ میدهیم. شما هم میتوانید سوالات خود را به دو نشانی الکترونیکی زیر یا پیامک ۰۹۲۰۲۰۰۱۷۰۷ ارسال کنید:
