سازمان جهانی هواشناسی (WMO) اخیراً هشدار جدیدی درباره احتمال بازگشت پدیده اقلیمی النینو منتشر کرده است. این پدیده طبیعی میتواند به افزایش دمای میانگین زمین و تغییر الگوهای آبوهوایی در بسیاری از نقاط جهان منجر شود. این سازمان از دولتها و نهادهای مسئول خواسته است تا از هماکنون برای مقابله با پیامدهای احتمالی این رویداد برنامهریزی کرده و آمادگی خود را افزایش دهند تا از بدترین سناریوهای ممکن جلوگیری شود.
احتمال ۹۰ درصدی وقوع از تیر تا آبان
براساس تازهترین ارزیابیهای سازمان جهانی هواشناسی، احتمال وقوع النینو در فاصله ماههای ژوئن تا اوت سال ۲۰۲۶ (خرداد تا شهریور ۱۴۰۵) حدود ۸۰ درصد برآورد شده است. همچنین احتمال برقراری شرایط کامل النینو در بازه زمانی ژوئیه تا نوامبر (تیر تا آبان ۱۴۰۵) به حدود ۹۰ درصد میرسد.
پیشبینیهای کنونی بر پایه اندازهگیری دمای سطح آب در بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام، در نزدیکی خط استوا انجام شده است. دادههای هواشناسی نشان میدهد که بین اواخر آوریل و اواسط مه، دمای آب در برخی از این مناطق بیش از ۶ درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین معمول بوده است که این افزایش دما یکی از نشانههای مهم شکلگیری النینو به شمار میرود.
تأثیرات النینو بر آبوهوای جهانی؛ از خشکسالی تا سیل
النینو بخشی از چرخه طبیعی سامانه اقلیمی زمین است که در اثر گرم شدن غیرعادی آبهای سطحی اقیانوس آرام استوایی رخ میدهد. این پدیده هر چند سال یک بار ظاهر میشود و میتواند تعادل جریانهای جوی و اقیانوسی را در مقیاس جهانی بر هم بزند. به همین دلیل، اثرات آن تنها به منطقه اقیانوس آرام محدود نمیشود و در بسیاری از نقاط جهان احساس میشود.
زمانی که النینو شکل میگیرد، تغییرات دما و فشار هوا در اقیانوس آرام زنجیرهای از واکنشها را در جو زمین به راه میاندازد. این تغییرات میتوانند:
-
الگوهای بارندگی را تغییر دهند
خشکسالیها را تشدید کنند
احتمال وقوع سیلابها را افزایش دهند
بر شکلگیری توفندهای حارهای اثر بگذارند
موجهای گرمای شدیدتری ایجاد کنند
تأثیرات منطقهای النینو؛ هر جا متفاوت، اما همه جا خطرناک
تأثیرات النینو در نقاط مختلف جهان متفاوت است. برای مثال:
-
جنوب آمریکا معمولاً بارندگی بیشتری دریافت میکند
-
شمال آمریکا گرمتر و خشکتر میشود
در استرالیا، النینو با افزایش خطر خشکسالی، موجهای گرما و آتشسوزیهای جنگلی همراه است که میتواند به منابع آب و کشاورزی آسیب بزند
یکی از شناختهشدهترین پیامدهای النینو، تأثیر آن بر دمای میانگین زمین است. از آنجا که بخش بزرگی از سطح سیاره را اقیانوسها پوشاندهاند، افزایش دمای آبهای اقیانوس آرام میتواند به افزایش دمای کلی جو زمین منجر شود. به همین دلیل، بسیاری از گرمترین سالهای ثبتشده در تاریخ با وقوع النینو همزمان بودهاند.
پیشبینی رکوردشکنی دما در ۲۰۲۶
برخی از دانشمندان از هماکنون احتمال میدهند که سال ۲۰۲۶ در میان گرمترین سالهای ثبتشده قرار گیرد و حتی ممکن است رکورد جدیدی در دمای جهانی به ثبت برسد. اگر النینوی پیشبینیشده به مرحله شدید برسد، احتمال افزایش بیشتر دما نیز وجود خواهد داشت.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیامی ویدئویی درباره این موضوع هشدار داد و گفت که «جهان باید این موضوع را به عنوان هشدار فوری اقلیمی در نظر بگیرد».
گوترش تأکید کرد که پیامدهای این رویداد میتواند شدیدتر از گذشته باشد و مناطق بیشتری را تحت تأثیر قرار دهد. به گفته او، اثرات النینو مرزهای جغرافیایی را به سرعت پشت سر میگذارند و میتوانند پیامدهای گستردهای برای کشورها و جوامع مختلف داشته باشند. او همچنین راه مقابله با این وضعیت را اقدام جدی در حوزه اقلیم دانست و گفت که جهان باید وابستگی خود به سوختهای فسیلی را کاهش دهد، روند گذار به انرژیهای تجدیدپذیر را سرعت ببخشد و از آسیبپذیرترین جوامع محافظت کند.
النینوی ۱۹۹۷؛ ۲۳ هزار کشته و ۵.۷ تریلیون دلار خسارت
دانشمندان برای درک بهتر خطرات احتمالی النینوی جدید به تجربیات گذشته نیز نگاه میکنند. یکی از مهمترین نمونهها، النینوی بسیار قدرتمند سالهای ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۸ بود که هنوز هم به عنوان یکی از شدیدترین رویدادهای ثبتشده شناخته میشود. آن رویداد به مدت ۱۳ ماه ادامه داشت و مجموعهای از حوادث فرامعمول آبوهوایی را در نقاط مختلف جهان رقم زد.
در بخشهایی از آسیا، بارندگیهای سنگین و سیلابهای گسترده خسارتهای سنگینی به کشاورزی وارد کردند. همزمان در برخی مناطق آفریقا و آمریکای جنوبی، بیماریهایی که از طریق آب آلوده منتقل میشوند گسترش یافتند و مشکلات بهداشتی بزرگی بهوجود آوردند.
برآوردها نشان میدهد که پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم آن النینوی تاریخی در مرگ حدود ۲۳ هزار نفر نقش داشته است. همچنین خسارت اقتصادی ناشی از آن در سطح جهان حدود ۵٫۷ تریلیون دلار برآورد شده است.
هشدار دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی: برای رویدادی شدید آماده شوید
با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که هیچ تضمینی وجود ندارد النینوی امسال به همان اندازه قدرتمند یا مخرب باشد. شدت هر رویداد النینو به عوامل متعددی بستگی دارد و ممکن است پیامدهای آن از یک دوره به دوره دیگر متفاوت باشد. اما سازمان جهانی هواشناسی معتقد است که کشورها نباید منتظر وقوع بحران بمانند. این سازمان توصیه میکند دولتها، سازمانهای امدادرسان، بخش کشاورزی، شرکتهای مدیریت آب، نهادهای بهداشتی و سایر بخشهای حساس از هماکنون برنامههای آمادگی خود را بهروزرسانی کنند.
سلسته سائولو، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، در این باره گفت:
«ما باید برای یک رویداد بالقوه شدید النینو آماده شویم؛ رویدادی که میتواند خشکسالی و بارندگیهای سنگین را تشدید کند و خطر موجهای گرما را هم در خشکی و هم در اقیانوسها افزایش دهد.»
او یادآور شد که آخرین النینو در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ یکی از پنج النینوی قدرتمند ثبتشده در تاریخ بود و در ثبت رکوردهای دمای جهانی سال ۲۰۲۴ نقش مهمی داشت.
